Cấu tứ. Cách tổ chức mạch cảm xúc và ý tưởng thành một chỉnh thể. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.
Hình ảnh thơ. Hình thức cảm tính gợi ra sự vật và chiều ý nghĩa trong lời thơ. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.
Chủ thể trữ tình. Tiếng nói bộc lộ cảm xúc trong tác phẩm, không đồng nhất giản đơn với tiểu sử. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.
Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.
Bài thơ luyện tập nguyên gốc: “Bến chiều khép một mái chèo / Tiếng con gọi mẹ bắc qua dòng đầy / Mai thuyền lại ghé nơi này / Còn câu gọi nhỏ ở ngay trong lòng.”
Sản phẩm mẫu có căn cứ: Bài thơ đi từ cảnh bến chiều đến tiếng con gọi mẹ rồi trở về điều còn lại trong lòng. Mái chèo thuộc cảnh sông nước, còn tiếng gọi được hình dung như có thể bắc cầu qua dòng. Nhờ liên tưởng ấy, âm thanh nối không gian xa cách với tình cảm gần gũi. Dù lời thơ hướng tới ngày mai thuyền trở lại, tiếng gọi đã lưu ở hiện tại nội tâm. Tôi sắp đoạn theo đường từ cảnh đến cảm xúc để làm rõ cấu tứ; không suy từ vài dòng thành một câu chuyện đoàn tụ chưa được kể.
Cấu tứ là cách hình dung và tổ chức đường phát triển của bài; tứ thơ là ý – hình tượng kết tinh từ cách tổ chức ấy. Chẳng hạn tiếng gọi như chiếc cầu trong bài nguyên gốc nối cảnh sông với tình mẹ con; chỉ liệt kê thuyền, bến, tiếng gọi chưa chỉ ra tứ.
Yếu tố tượng trưng xuất hiện khi hình ảnh cụ thể mở ra tầng nghĩa vượt việc tả vật. Cần đi từ nghĩa tả thực, qua các hình ảnh lân cận và toàn mạch cảm xúc để lí giải, không tra một biểu tượng như mã cố định cho mọi bài. Ngôn ngữ văn học dùng ngôn ngữ chung nhưng tổ chức theo dụng ý riêng, giàu tạo hình, biểu cảm, đa nghĩa. Với âm thanh, vần, nhịp phải có câu thơ thực sự; bản diễn ý văn xuôi chỉ hỗ trợ đọc nội dung và quan hệ hình ảnh.
Ví dụ 1
Xử lí trọn vẹn tình huống đã cho.
Bài thơ đi từ cảnh bến chiều đến tiếng con gọi mẹ rồi trở về điều còn lại trong lòng. Mái chèo thuộc cảnh sông nước, còn tiếng gọi được hình dung như có thể bắc cầu qua dòng. Nhờ liên tưởng ấy, âm thanh nối không gian xa cách với tình cảm gần gũi. Dù lời thơ hướng tới ngày mai thuyền trở lại, tiếng gọi đã lưu ở hiện tại nội tâm. Tôi sắp đoạn theo đường từ cảnh đến cảm xúc để làm rõ cấu tứ; không suy từ vài dòng thành một câu chuyện đoàn tụ chưa được kể.
Cấu tứ → Hình ảnh thơ → Chủ thể trữ tình: vận dụng vào dữ kiện, giải thích tác dụng và tự kiểm tra giới hạn kết luận.
Đã đúng 0/4 câu
Đọc ngữ liệu
Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.
Bài thơ luyện tập nguyên gốc: “Bến chiều khép một mái chèo / Tiếng con gọi mẹ bắc qua dòng đầy / Mai thuyền lại ghé nơi này / Còn câu gọi nhỏ ở ngay trong lòng.”
Ghép khái niệm với nội dung sử dụng trong bài.
Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.
Cách làm nào phù hợp nhất khi xử lí ngữ liệu này?
Đánh giá hai cách dùng mô hình học tập.
Xếp quy trình tạo một sản phẩm có căn cứ: từ xác định nhiệm vụ đến chỉnh sửa.
Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).
Dùng khái niệm “Cấu tứ” giải thích một chi tiết của ngữ liệu; chỉ rõ chi tiết, không chỉ chép định nghĩa.
0 từ
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Đề xuất một cách diễn đạt hoặc một thao tác làm rõ vấn đề trong ngữ liệu. Giải thích lợi ích và điều cần tránh.
0 từ
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Viết một đoạn phản hồi 4–6 câu cho người đang học bài này: nêu một phát hiện có căn cứ và một giới hạn cần giữ.
0 từ
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
Viết đoạn phân tích cấu tứ và một hình ảnh của bài thơ nguyên gốc; dùng ít nhất hai chặng trong mạch bài và giải thích cách tổ chức đoạn.
0 từ
Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
