NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 2. Cấu tứ và hình ảnh trong thơ trữ tình

Con đường mùa đông

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm thơ trữ tình trong Con đường mùa đông.
  • Phân tích có căn cứ: Hi vọng không phủ nhận nỗi buồn mà cùng tồn tại với nó.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Con đường mùa đông (A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin, thơ trữ tình); không phải nguyên văn tác phẩm.

Một người đang trên hành trình giữa cảnh mùa đông đơn điệu nghe tiếng nhạc ngựa và bài hát của người đánh xe. Cảm giác buồn và mỏi được đan với hình dung gặp người thương bên mái ấm. Hành trình thực tiếp diễn, còn mong đợi giúp nhân vật vượt qua sự lạnh vắng.

Người đi xe tam mã nghe lục lạc và xà ích hát, bên ngoài không thấy mái lều hay ánh lửa. Anh hình dung ngày mai gặp Nhi-na bên lò sưởi rồi trở lại cảm giác đường đi buồn vắng.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

1. Phân tích từ dữ kiện. Xe tam mã vẫn đi giữa tuyết, người đi nghe lục lạc lặp đều và bài ca khi vui khi buồn của xà ích. Âm thanh không xóa được khoảng trống thiếu mái nhà, ánh lửa; nó làm rõ một con người đang tự tìm chỗ dựa tinh thần trên đường xa.

2. Phân tích từ dữ kiện. Mạch nhìn chuyển từ đường tuyết hiện tại sang viễn cảnh ngày mai ở bên Nhi-na trước lò sưởi, rồi trở lại xe đang đi. Sự luân phiên ấy khiến mong đợi chen vào nhưng không thay thế thực tại lạnh vắng.

3. Phân tích từ dữ kiện. Ngoài đường là tuyết và sương; trong hình dung là lò sưởi và người yêu được ngắm nhìn. Đối lập lạnh với ấm nối nỗi buồn và hi vọng trong cùng một tâm thế. Vì cuộc gặp thuộc ngày mai được mong tới, chưa thể kể như một sự đoàn tụ đã xảy ra.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Hi vọng không phủ nhận nỗi buồn mà cùng tồn tại với nó. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Hi vọng không phủ nhận nỗi buồn mà cùng tồn tại với nó.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tưởng tượng cuộc sum họp có đồng nghĩa cuộc gặp đã diễn ra không?

    Xem lời giải

    Không. Phải phân biệt thời điểm đang đi và viễn cảnh người đi mong tới. Nếu biến mong đợi thành sự kiện đã xảy ra, ta xóa mất độ căng giữa thực tại lạnh vắng và mái ấm tinh thần.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Con đường mùa đông.

    Xem lời giải

    Trong Con đường mùa đông, hi vọng không phủ nhận nỗi buồn mà cùng tồn tại với nó. Xe tam mã vẫn đi giữa tuyết, người đi nghe lục lạc lặp đều và bài ca khi vui khi buồn của xà ích. Âm thanh không xóa được khoảng trống thiếu mái nhà, ánh lửa; nó làm rõ một con người đang tự tìm chỗ dựa tinh thần trên đường xa. Mạch nhìn chuyển từ đường tuyết hiện tại sang viễn cảnh ngày mai ở bên Nhi-na trước lò sưởi, rồi trở lại xe đang đi. Sự luân phiên ấy khiến mong đợi chen vào nhưng không thay thế thực tại lạnh vắng. Đây là cách hiểu từ các dữ kiện trong hồ sơ diễn ý, không phải bản chép nguyên tác. Muốn khẳng định thêm về câu chữ hoặc toàn tác phẩm cần đối chiếu nguồn tương ứng.

Ghi nhớ

Hi vọng không phủ nhận nỗi buồn mà cùng tồn tại với nó.

Dễ nhầm

  • Tưởng tượng cuộc sum họp có đồng nghĩa cuộc gặp đã diễn ra không? Không. Phải phân biệt thời điểm đang đi và viễn cảnh người đi mong tới. Nếu biến mong đợi thành sự kiện đã xảy ra, ta xóa mất độ căng giữa thực tại lạnh vắng và mái ấm tinh thần.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Con đường mùa đông (A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin, thơ trữ tình); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Một người đang trên hành trình giữa cảnh mùa đông đơn điệu nghe tiếng nhạc ngựa và bài hát của người đánh xe. Cảm giác buồn và mỏi được đan với hình dung gặp người thương bên mái ấm. Hành trình thực tiếp diễn, còn mong đợi giúp nhân vật vượt qua sự lạnh vắng.

    Người đi xe tam mã nghe lục lạc và xà ích hát, bên ngoài không thấy mái lều hay ánh lửa. Anh hình dung ngày mai gặp Nhi-na bên lò sưởi rồi trở lại cảm giác đường đi buồn vắng.

    Hồ sơ ba dấu hiệu:

    1. Âm thanh trong không gian vắng làm cảm giác lẻ loi rõ hơn.
    2. sự luân phiên hiện tại và tưởng tượng tổ chức cấu tứ.
    3. đối lập lạnh ngoài đường với ấm trong ước vọng tạo chuyển động cảm xúc.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Con đường mùa đông theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Hi vọng không phủ nhận nỗi buồn mà cùng tồn tại với nó.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn dấu hiệu thứ ba trong hồ sơ và giải thích tác dụng của nó bằng ít nhất một dữ kiện cụ thể. Không chỉ nhắc lại tên thủ pháp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Tưởng tượng cuộc sum họp có đồng nghĩa cuộc gặp đã diễn ra không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Hi vọng không phủ nhận nỗi buồn mà cùng tồn tại với nó.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Con đường mùa đông rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Con đường mùa đông; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay