NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 2. Cấu tứ và hình ảnh trong thơ trữ tình

Nhớ đồng

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm thơ trữ tình trong Nhớ đồng.
  • Phân tích có căn cứ: Nhớ quê và khát vọng tự do liên kết thành một động lực tinh thần.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Nhớ đồng (Tố Hữu, thơ trữ tình); không phải nguyên văn tác phẩm.

Từ cảnh tù ngục, chủ thể trữ tình nhớ không gian đồng quê, người lao động và cuộc sống tự do. Mạch hồi tưởng không dừng ở phong cảnh mà gắn với con đường đến lí tưởng cách mạng. Sự trở đi trở lại của nỗi nhớ làm khoảng cách giữa nơi giam hãm và thế giới bên ngoài thêm rõ.

Tiếng hò ngoài nhà giam khơi nhớ đồng, người cày, tay gieo hạt, mẹ và người thân. Các lượt cảm thán về buổi trưa cô quạnh cùng những lượt hỏi tìm trở lại, xen hồi tưởng lúc còn băn khoăn và lúc tìm thấy lí tưởng.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

1. Phân tích từ dữ kiện. Tiếng hò từ bên ngoài khơi dậy những cánh đồng, luống cày và xóm nhà trong kí ức của người tù. Không gian giam giữ càng hẹp thì thế giới hồi tưởng càng đáng quý; cảnh quê mang ý nghĩa của cuộc sống đang bị cách biệt.

2. Phân tích từ dữ kiện. Nỗi nhớ hướng tới những lưng người cày ruộng, bàn tay gieo giống, người mẹ và những người thân quen. Cảnh vật do đó gắn với người lao động và quan hệ ruột thịt; nỗi nhớ đồng không chỉ là thích một phong cảnh đẹp.

3. Phân tích từ dữ kiện. Các lượt cảm thán về buổi trưa cô quạnh và các lượt hỏi tìm cảnh, người trở lại nhiều lần. Hồ sơ diễn ý ghi rõ sự lặp ấy: mỗi vòng nhớ lại mở thêm đối tượng rồi trở về cảnh tù, tạo cảm giác nỗi nhớ không nguôi. Đây là phân tích bố cục đã mô tả, không suy nhịp hay vần nguyên tác từ bản tóm lược.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Nhớ quê và khát vọng tự do liên kết thành một động lực tinh thần. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Nhớ quê và khát vọng tự do liên kết thành một động lực tinh thần.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chỉ đọc đây như bài tả cảnh có đủ không?

    Xem lời giải

    Chưa đủ. Cảnh đồng quê được tái hiện từ vị trí của người tù, nên mỗi hình ảnh đều mang giá trị của điều đang bị cách biệt. Con người và lí tưởng còn làm nỗi nhớ vượt khỏi thưởng ngoạn phong cảnh.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Nhớ đồng.

    Xem lời giải

    Trong Nhớ đồng, nhớ quê và khát vọng tự do liên kết thành một động lực tinh thần. Tiếng hò từ bên ngoài khơi dậy những cánh đồng, luống cày và xóm nhà trong kí ức của người tù. Không gian giam giữ càng hẹp thì thế giới hồi tưởng càng đáng quý; cảnh quê mang ý nghĩa của cuộc sống đang bị cách biệt. Nỗi nhớ hướng tới những lưng người cày ruộng, bàn tay gieo giống, người mẹ và những người thân quen. Cảnh vật do đó gắn với người lao động và quan hệ ruột thịt; nỗi nhớ đồng không chỉ là thích một phong cảnh đẹp. Đây là cách hiểu từ các dữ kiện trong hồ sơ diễn ý, không phải bản chép nguyên tác. Muốn khẳng định thêm về câu chữ hoặc toàn tác phẩm cần đối chiếu nguồn tương ứng.

Ghi nhớ

Nhớ quê và khát vọng tự do liên kết thành một động lực tinh thần.

Dễ nhầm

  • Chỉ đọc đây như bài tả cảnh có đủ không? Chưa đủ. Cảnh đồng quê được tái hiện từ vị trí của người tù, nên mỗi hình ảnh đều mang giá trị của điều đang bị cách biệt. Con người và lí tưởng còn làm nỗi nhớ vượt khỏi thưởng ngoạn phong cảnh.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Nhớ đồng (Tố Hữu, thơ trữ tình); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Từ cảnh tù ngục, chủ thể trữ tình nhớ không gian đồng quê, người lao động và cuộc sống tự do. Mạch hồi tưởng không dừng ở phong cảnh mà gắn với con đường đến lí tưởng cách mạng. Sự trở đi trở lại của nỗi nhớ làm khoảng cách giữa nơi giam hãm và thế giới bên ngoài thêm rõ.

    Tiếng hò ngoài nhà giam khơi nhớ đồng, người cày, tay gieo hạt, mẹ và người thân. Các lượt cảm thán về buổi trưa cô quạnh cùng những lượt hỏi tìm trở lại, xen hồi tưởng lúc còn băn khoăn và lúc tìm thấy lí tưởng.

    Hồ sơ ba dấu hiệu:

    1. Không gian hiện tại bị giam hãm đối lập miền quê hồi tưởng.
    2. hình ảnh con người mở rộng nỗi nhớ cảnh thành tình yêu cuộc sống.
    3. điệp cấu trúc tạo nhịp cảm xúc quay về rồi dâng lên.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Nhớ đồng theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Nhớ quê và khát vọng tự do liên kết thành một động lực tinh thần.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn dấu hiệu thứ ba trong hồ sơ và giải thích tác dụng của nó bằng ít nhất một dữ kiện cụ thể. Không chỉ nhắc lại tên thủ pháp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Chỉ đọc đây như bài tả cảnh có đủ không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Nhớ quê và khát vọng tự do liên kết thành một động lực tinh thần.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Nhớ đồng rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Nhớ đồng; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay