NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 1. Câu chuyện và điểm nhìn trong truyện kể

Vợ nhặt

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm truyện ngắn trong Vợ nhặt.
  • Phân tích có căn cứ: Lòng cưu mang không xóa đói khát nhưng mở một cách sống có trách nhiệm với người khác.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Vợ nhặt (Kim Lân, truyện ngắn); không phải nguyên văn tác phẩm.

Giữa nạn đói năm 1945, Tràng đưa một người phụ nữ xa lạ về làm vợ. Bà cụ Tứ bất ngờ, rồi đón nhận con dâu trong thương cảm và lo âu. Buổi sáng sau ngày cưới, căn nhà được thu dọn; bữa ăn nghèo vẫn chứa lời hướng về tương lai. Cuối truyện, trong suy nghĩ của Tràng xuất hiện đoàn người đi phá kho thóc và lá cờ đỏ.

Cuộc kết đôi bắt đầu sau lần gặp có bốn bát bánh đúc. Sáng hôm sau Tràng thấy gắn bó với nhà và có bổn phận lo cho gia đình. Bà cụ Tứ bàn chuyện mua gà; cháo hết, cả nhà phải ăn cám trong im lặng.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

1. Phân tích từ dữ kiện. Tràng nhận một người đàn bà về làm vợ sau cuộc gặp gắn với bốn bát bánh đúc, giữa nạn đói. Sự dễ dàng khác thường của việc kết đôi làm hiện rõ thân phận bị đói khát đẩy đến bấp bênh; đồng thời, việc đón nhận một người khác vẫn mở ra khả năng cưu mang.

2. Phân tích từ dữ kiện. Lời kể theo sát niềm vui và ý thức phải chăm lo gia đình của Tràng vào sáng hôm sau, rồi mở sang nỗi lo của bà cụ Tứ khi đón con dâu. Sự dịch chuyển ấy cho thấy cùng một cuộc hôn nhân vừa là hạnh phúc vừa là gánh nặng sinh tồn, không thể hiểu từ một cảm giác duy nhất.

3. Phân tích từ dữ kiện. Bà cụ Tứ nói chuyện mua gà trong bữa ăn, nhưng nồi cháo hết khiến cả nhà phải ăn cám. Lời hướng về tương lai bị đặt cạnh vị đắng nghẹn và sự im lặng, làm hi vọng có sức nặng vì con người đang cố giữ nó ngay trong thiếu đói, không phải vì tai họa đã chấm dứt.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Lòng cưu mang không xóa đói khát nhưng mở một cách sống có trách nhiệm với người khác. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Lòng cưu mang không xóa đói khát nhưng mở một cách sống có trách nhiệm với người khác.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Có thể gọi kết thúc là hạnh phúc trọn vẹn không?

    Xem lời giải

    Không. Việc có gia đình và dọn nhà cho thấy sự hồi sinh tinh thần; bữa ăn thiếu thốn cho thấy hiểm họa vẫn còn. Hình ảnh cuối hướng ra khả năng đổi thay xã hội chứ chưa kể một cuộc sống đã sung túc.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Vợ nhặt.

    Xem lời giải

    Trong Vợ nhặt, lòng cưu mang không xóa đói khát nhưng mở một cách sống có trách nhiệm với người khác. Tràng nhận một người đàn bà về làm vợ sau cuộc gặp gắn với bốn bát bánh đúc, giữa nạn đói. Sự dễ dàng khác thường của việc kết đôi làm hiện rõ thân phận bị đói khát đẩy đến bấp bênh; đồng thời, việc đón nhận một người khác vẫn mở ra khả năng cưu mang. Lời kể theo sát niềm vui và ý thức phải chăm lo gia đình của Tràng vào sáng hôm sau, rồi mở sang nỗi lo của bà cụ Tứ khi đón con dâu. Sự dịch chuyển ấy cho thấy cùng một cuộc hôn nhân vừa là hạnh phúc vừa là gánh nặng sinh tồn, không thể hiểu từ một cảm giác duy nhất. Đây là cách hiểu từ các dữ kiện trong hồ sơ diễn ý, không phải bản chép nguyên tác. Muốn khẳng định thêm về câu chữ hoặc toàn tác phẩm cần đối chiếu nguồn tương ứng.

Ghi nhớ

Lòng cưu mang không xóa đói khát nhưng mở một cách sống có trách nhiệm với người khác.

Dễ nhầm

  • Có thể gọi kết thúc là hạnh phúc trọn vẹn không? Không. Việc có gia đình và dọn nhà cho thấy sự hồi sinh tinh thần; bữa ăn thiếu thốn cho thấy hiểm họa vẫn còn. Hình ảnh cuối hướng ra khả năng đổi thay xã hội chứ chưa kể một cuộc sống đã sung túc.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Vợ nhặt (Kim Lân, truyện ngắn); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Giữa nạn đói năm 1945, Tràng đưa một người phụ nữ xa lạ về làm vợ. Bà cụ Tứ bất ngờ, rồi đón nhận con dâu trong thương cảm và lo âu. Buổi sáng sau ngày cưới, căn nhà được thu dọn; bữa ăn nghèo vẫn chứa lời hướng về tương lai. Cuối truyện, trong suy nghĩ của Tràng xuất hiện đoàn người đi phá kho thóc và lá cờ đỏ.

    Cuộc kết đôi bắt đầu sau lần gặp có bốn bát bánh đúc. Sáng hôm sau Tràng thấy gắn bó với nhà và có bổn phận lo cho gia đình. Bà cụ Tứ bàn chuyện mua gà; cháo hết, cả nhà phải ăn cám trong im lặng.

    Hồ sơ ba dấu hiệu:

    1. Tình huống lấy vợ giữa nạn đói đặt sự sống cạnh cái chết.
    2. điểm nhìn dịch chuyển giúp thấy cả ngỡ ngàng của Tràng lẫn lòng thương của bà cụ Tứ.
    3. chi tiết bữa ăn làm hi vọng không thoát li cảnh đói.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Vợ nhặt theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Lòng cưu mang không xóa đói khát nhưng mở một cách sống có trách nhiệm với người khác.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn dấu hiệu thứ ba trong hồ sơ và giải thích tác dụng của nó bằng ít nhất một dữ kiện cụ thể. Không chỉ nhắc lại tên thủ pháp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Có thể gọi kết thúc là hạnh phúc trọn vẹn không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Lòng cưu mang không xóa đói khát nhưng mở một cách sống có trách nhiệm với người khác.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Vợ nhặt rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Vợ nhặt; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay