NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 1. Câu chuyện và điểm nhìn trong truyện kể

Chí Phèo

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm truyện ngắn trong Chí Phèo.
  • Phân tích có căn cứ: Bi kịch sâu nhất không chỉ là nghèo mà còn là bị tước cơ hội được xem như một con người.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Chí Phèo (Nam Cao, truyện ngắn); không phải nguyên văn tác phẩm.

Chí Phèo từng là người làm thuê hiền lành. Sau tù đày, Chí trở về làng Vũ Đại trong tình trạng tha hóa và bị Bá Kiến lợi dụng. Sự chăm sóc của thị Nở đánh thức nhu cầu trở lại đời sống lương thiện. Sự cự tuyệt gắn với định kiến làm con đường ấy bế tắc; Chí giết Bá Kiến rồi tự sát.

Truyện mở bằng tiếng chửi không được đáp, rồi mới ngược về quãng đời trước. Thị Nở nấu cháo hành khi Chí ốm; nhận chăm sóc, Chí ngạc nhiên và muốn sống lương thiện. Bà cô ngăn thị Nở, khiến hi vọng chung sống bế tắc. Cuối truyện thị thoáng nghĩ tới lò gạch cũ, không phải câu chuyện xác nhận đã sinh một đứa trẻ.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

1. Phân tích từ dữ kiện. Tiếng chửi mở đầu không được dân làng đáp lại. Việc có tiếng nói mà không có đối thoại khiến sự cô độc hiện ra trước cả lời giải thích tiểu sử; người đọc phải hỏi vì sao một người sống giữa làng lại bị loại khỏi quan hệ thông thường.

2. Phân tích từ dữ kiện. Truyện bắt đầu khi Chí đã tha hóa rồi mới trở lại chuyện bị bỏ rơi, làm thuê và đi tù. Cách đảo thời gian khiến hình dạng dữ dằn ban đầu thành vấn đề cần truy nguyên, không phải bằng chứng rằng nhân vật vốn sinh ra đã xấu.

3. Phân tích từ dữ kiện. Khi nhận bát cháo hành do thị Nở nấu, Chí ngạc nhiên, xúc động và muốn trở lại cuộc sống lương thiện. Điểm nhìn đi vào cảm giác ấy cho thấy sau vẻ đáng sợ vẫn có nhu cầu được chăm sóc và công nhận; sự cự tuyệt sau đó vì thế trở thành bi kịch của một hi vọng vừa sống dậy.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Bi kịch sâu nhất không chỉ là nghèo mà còn là bị tước cơ hội được xem như một con người. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Bi kịch sâu nhất không chỉ là nghèo mà còn là bị tước cơ hội được xem như một con người.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Thị Nở có phải nguyên nhân duy nhất của cái chết không?

    Xem lời giải

    Không. Sự cự tuyệt là tác động trực tiếp cuối cùng, nhưng nhà tù, sự thao túng của Bá Kiến và định kiến cộng đồng tạo thành cả quá trình. Quy hết trách nhiệm cho thị Nở sẽ làm mất cấu trúc nguyên nhân của bi kịch.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Chí Phèo.

    Xem lời giải

    Trong Chí Phèo, bi kịch sâu nhất không chỉ là nghèo mà còn là bị tước cơ hội được xem như một con người. Tiếng chửi mở đầu không được dân làng đáp lại. Việc có tiếng nói mà không có đối thoại khiến sự cô độc hiện ra trước cả lời giải thích tiểu sử; người đọc phải hỏi vì sao một người sống giữa làng lại bị loại khỏi quan hệ thông thường. Truyện bắt đầu khi Chí đã tha hóa rồi mới trở lại chuyện bị bỏ rơi, làm thuê và đi tù. Cách đảo thời gian khiến hình dạng dữ dằn ban đầu thành vấn đề cần truy nguyên, không phải bằng chứng rằng nhân vật vốn sinh ra đã xấu. Đây là cách hiểu từ các dữ kiện trong hồ sơ diễn ý, không phải bản chép nguyên tác. Muốn khẳng định thêm về câu chữ hoặc toàn tác phẩm cần đối chiếu nguồn tương ứng.

Ghi nhớ

Bi kịch sâu nhất không chỉ là nghèo mà còn là bị tước cơ hội được xem như một con người.

Dễ nhầm

  • Thị Nở có phải nguyên nhân duy nhất của cái chết không? Không. Sự cự tuyệt là tác động trực tiếp cuối cùng, nhưng nhà tù, sự thao túng của Bá Kiến và định kiến cộng đồng tạo thành cả quá trình. Quy hết trách nhiệm cho thị Nở sẽ làm mất cấu trúc nguyên nhân của bi kịch.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Chí Phèo (Nam Cao, truyện ngắn); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Chí Phèo từng là người làm thuê hiền lành. Sau tù đày, Chí trở về làng Vũ Đại trong tình trạng tha hóa và bị Bá Kiến lợi dụng. Sự chăm sóc của thị Nở đánh thức nhu cầu trở lại đời sống lương thiện. Sự cự tuyệt gắn với định kiến làm con đường ấy bế tắc; Chí giết Bá Kiến rồi tự sát.

    Truyện mở bằng tiếng chửi không được đáp, rồi mới ngược về quãng đời trước. Thị Nở nấu cháo hành khi Chí ốm; nhận chăm sóc, Chí ngạc nhiên và muốn sống lương thiện. Bà cô ngăn thị Nở, khiến hi vọng chung sống bế tắc. Cuối truyện thị thoáng nghĩ tới lò gạch cũ, không phải câu chuyện xác nhận đã sinh một đứa trẻ.

    Hồ sơ ba dấu hiệu:

    1. Mở đầu bằng tiếng chửi gây câu hỏi về một người không được đáp lời.
    2. kể đảo thời gian truy nguyên sự tha hóa.
    3. điểm nhìn bên trong khi Chí tỉnh giúp người đọc nhận ra nhu cầu được công nhận.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Chí Phèo theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Bi kịch sâu nhất không chỉ là nghèo mà còn là bị tước cơ hội được xem như một con người.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn dấu hiệu thứ ba trong hồ sơ và giải thích tác dụng của nó bằng ít nhất một dữ kiện cụ thể. Không chỉ nhắc lại tên thủ pháp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Thị Nở có phải nguyên nhân duy nhất của cái chết không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Bi kịch sâu nhất không chỉ là nghèo mà còn là bị tước cơ hội được xem như một con người.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Chí Phèo rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Chí Phèo; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay