AI lớp 8: Nhận biết rủi ro và thiết kế hội thoại

12 tiết cốt lõi về giới hạn con người–máy, tư duy phản biện trước AI tạo sinh, dữ liệu và tác động, trách nhiệm, chức năng cơ bản, cảm xúc và kịch bản hội thoại an toàn. Học qua hồ sơ và phản hồi, không tổ chức kì thi hoặc điểm AI riêng.

Bắt đầu bài đầu tiên

12 tiết cốt lõi12 bài học14 yêu cầu cần đạt chính thức

Học theo thứ tự dưới đây hoặc mở bài phù hợp với kế hoạch lớp học. Mỗi bài có hoạt động, tự luyện để nhận phản hồi và phiếu giấy. Hồ sơ chỉ ghi những minh chứng em thực sự lưu, không tự đánh dấu hoàn thành.

Hành trình 12 tiết

Đối chiếu đầy đủ yêu cầu cần đạt lớp 8

8.A1.1Nêu được một số lĩnh vực mà AI không nên thay thế con người (ví dụ: trong giáo dục, giáo viên hiểu tâm lí học sinh, biết khích lệ, hướng dẫn và dạy đạo đức; trong y tế, bác sĩ không chỉ chữa bệnh mà còn động viên, lắng nghe bệnh nhân; trong nghệ thuật, nghệ sĩ thể hiện cảm xúc và trải nghiệm riêng mà AI không có được;...). Trang 32
8.A1.2Nêu được những rủi ro của việc lạm dụng các công cụ AI tạo sinh, liên hệ với nguy cơ suy giảm tư duy phản biện, kĩ năng sáng tạo, sử dụng thông tin sai lệch; từ đó nêu được sự cần thiết của việc kiểm chứng nguồn thông tin khi sử dụng AI tạo sinh trong học tập. Trang 32
8.A2.1Giải thích được việc một số hệ thống, dịch vụ sử dụng AI có thể thu thập, phân tích và sử dụng dữ liệu cá nhân của người dùng (vị trí, thói quen, hình ảnh, giọng nói, sở thích,...) để kiểm soát hành vi, gây ảnh hưởng hoặc thao túng quyết định của con người. Trang 32
8.A2.2Nhận biết được hiện tượng sử dụng AI để kiểm soát người dùng (ví dụ: việc sử dụng AI không minh bạch hoặc sai mục đích, khiến người dùng bị theo dõi mà không biết; bị đề xuất thông tin, quảng cáo hoặc nội dung một chiều; bị thao túng suy nghĩ hoặc hành động; bị mất quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân). Trang 32
8.A3.1Phân biệt được vai trò của người dùng và người phát triển khi tương tác với AI. Trang 32
8.A3.2Nêu được ví dụ về các bên (người sáng tạo, nhà cung cấp, người sử dụng) phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với hậu quả do công cụ AI gây ra trong một số tình huống cụ thể (ví dụ: người dùng AI tạo hình ảnh giả mạo người khác; nhà cung cấp chatbot lan truyền thông tin sai lệch). Trang 32
8.A3.3Nêu được những việc thể hiện trách nhiệm giải trình khi sử dụng AI trong học tập và tạo sản phẩm (ví dụ: cho biết sản phẩm có sử dụng AI và sử dụng ở phần nào; nói rõ công cụ AI đã dùng khi được hỏi; chịu trách nhiệm kiểm tra tính chính xác của nội dung do AI tạo ra trước khi sử dụng). Trang 33
8.B1.1Nhận diện và phân loại được một số rủi ro phổ biến khi sử dụng AI: rủi ro về dữ liệu và quyền riêng tư; rủi ro do thuật toán thiên vị hoặc đưa ra kết luận sai; rủi ro bị lừa đảo bằng nội dung giả mạo do AI tạo ra (hình ảnh, giọng nói, tin nhắn giả). Trang 33
8.B2.1Trình bày được một số việc làm, cách thức đơn giản để bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền và phòng tránh, giảm thiểu rủi ro khi sử dụng, phát triển AI trong các dự án học tập. Trang 33
8.B3.1Nêu được các vấn đề đạo đức cần lưu ý khi phát triển AI (ví dụ: bảo mật thông tin, không cung cấp thông tin sai lệch, không xúc phạm người khác). Trang 33
8.C1.1Mô tả được ở mức đơn giản cách AI thực hiện một số chức năng cơ bản như “đọc”, “nghe”, “nhìn” (ví dụ: để “nghe”, AI thu âm thanh, chuyển giọng nói thành văn bản rồi phân tích để hiểu nội dung; để “nhìn”, AI phân tích các đặc điểm trong hình ảnh và so sánh với dữ liệu đã học). Trang 33
8.C5.1Nêu được cách AI nhận diện cảm xúc dựa vào các đặc điểm (ví dụ: nét mặt; từ khoá trong văn bản và lời nói; ngữ điệu của lời nói; cử chỉ như gật đầu, lắc đầu,...). Trang 34
8.D1.1Xác định được một số vấn đề thực tế có thể giải quyết bằng AI. Trang 34
8.D2.1Trình bày được ví dụ về một kịch bản hội thoại cho một tình huống cụ thể có ứng dụng AI (ví dụ: chatbot, trợ lí ảo). Trang 34

Đang mở học liệu AI…

Hỗ trợ không phải thay thế con người

Tư duy trước khi hỏi AI

Dữ liệu đi đâu, gợi ý đến từ đâu?

Người dùng, người phát triển, nhà cung cấp

Ba ngăn rủi ro AI

Ít dữ liệu hơn, rõ quyền sử dụng hơn

Máy “đọc”, “nghe”, “nhìn” thế nào?

Cảm xúc không phải một nhãn dán

Đạo đức ngay từ bản thiết kế

Chọn bài toán có ích, không thu quá mức

Kịch bản hội thoại có lối ra

Giải trình bằng hồ sơ, không bằng lời hứa