Giải trình bằng hồ sơ, không bằng lời hứa
Lớp 8 · 1 tiết · Tư duy lấy con người làm trung tâm
Khi được hỏi “AI đã làm phần nào?”, em có thể chỉ vào bản nháp, bảng kiểm và bản sửa thay vì chỉ trả lời “một ít”.
Em sẽ học được gì?
- 8.A3.3Nêu được những việc thể hiện trách nhiệm giải trình khi sử dụng AI trong học tập và tạo sản phẩm (ví dụ: cho biết sản phẩm có sử dụng AI và sử dụng ở phần nào; nói rõ công cụ AI đã dùng khi được hỏi; chịu trách nhiệm kiểm tra tính chính xác của nội dung do AI tạo ra trước khi sử dụng). Trang 33
- 8.B2.1Trình bày được một số việc làm, cách thức đơn giản để bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền và phòng tránh, giảm thiểu rủi ro khi sử dụng, phát triển AI trong các dự án học tập. Trang 33
Hồ sơ giải trình có thể đọc lại
Lưu nhiệm vụ, nguồn, prompt tự soạn cục bộ, biến thể giáo viên chạy nếu có, kết quả thực được dùng và những sửa đổi. Ghi tên công cụ thật nếu biết; nếu không chạy, nói rõ chưa dùng. Không bịa lịch sử AI, không nhận việc kiểm chứng chưa làm là đã làm.
Kiểm tra quyền và dữ liệu trước chia sẻ
Hồ sơ không cần chứa mặt, giọng, địa chỉ hay chuyện riêng của ai. Trước chia sẻ, kiểm nguồn và quyền dùng nguyên liệu, bỏ chi tiết nhận diện không cần, chỉ mô tả phần đóng góp của thành viên theo cách giáo viên cho phép. Người dùng chịu trách nhiệm kiểm đúng nội dung cuối, không viện đầu ra AI để miễn kiểm tra.
Cùng làm: Bàn giao kịch bản có truy vết
Dùng kịch bản tiết trước hoặc tự tạo bốn nhánh theo thẻ gian sách nếu chưa có.
5 phút: chọn bản đầu và đánh dấu phần tự viết, phần được góp ý.
10 phút: lập bảng nguồn – quyền dùng – dữ liệu cần loại; chỉ dùng thẻ bài tập và câu tự viết.
15 phút: viết tờ giải trình có/không dùng AI, phần hỗ trợ, điều đã đối chiếu và sửa; giữ prompt tự soạn tại hồ sơ, không gửi provider.
10 phút: bạn đặt câu hỏi “vì sao câu này đúng?” và “nguồn nào cho phép dùng?”; sửa chỗ chưa đủ bằng chứng. 5 phút nêu bước học tiếp theo.
Dừng lại và suy nghĩ
- Một khai báo dài nhưng không chỉ ra phần hỗ trợ có đủ không?
- Hồ sơ cần giữ gì và cần tránh lưu gì?
Minh chứng cần ghi lại
Bản đầu/sửa, bảng nguồn và dữ liệu, tờ khai có/không AI, hai câu hỏi phản biện cùng cách xử lí; không có điểm hoặc chứng nhận tự động.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Dùng bìa hồ sơ giấy; giáo viên góp ý trực tiếp, không bắt buộc tài khoản.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Tờ giải trình nào hữu ích nhất?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Ghi rõ có dùng AI là đủ, không cần kiểm nguồn của sản phẩm cuối.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Bản đầu/sửa, bảng nguồn và dữ liệu, tờ khai có/không AI, hai câu hỏi phản biện cùng cách xử lí; không có điểm hoặc chứng nhận tự động. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Bản kịch bản tiết trước hoặc thẻ nguồn thay thế; phiếu giải trình và kiểm nguồn.
Tổ chức hoạt động
5 phút chọn, 10 phút quyền/dữ liệu, 15 phút giải trình, 10 phút hỏi đáp, 5 phút chốt; nhận xét quá trình, không xếp hạng.
Câu hỏi thảo luận
- Phần nào cho thấy em đã thực sự kiểm chứng?
- Nếu bạn phát hiện thông tin riêng tư, xử lí thế nào trước lưu?
Quan sát minh chứng
- Học sinh khai báo cụ thể phần AI hỗ trợ hoặc xác nhận chưa dùng.
- Học sinh chỉ được bằng chứng kiểm nguồn, quyền nguyên liệu và loại dữ liệu không cần.
Điều cần nhớ
Giải trình là nói rõ đã làm gì, dùng gì, kiểm gì và sửa gì bằng minh chứng có thể xem lại.