Ít dữ liệu hơn, rõ quyền sử dụng hơn
Lớp 8 · 1 tiết · Đạo đức AI
Để làm áp phích hướng dẫn thư viện, nhóm có cần ảnh mặt bạn, số điện thoại hay ảnh lấy bất kì trên mạng không?
Em sẽ học được gì?
- 8.B2.1Trình bày được một số việc làm, cách thức đơn giản để bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng bản quyền và phòng tránh, giảm thiểu rủi ro khi sử dụng, phát triển AI trong các dự án học tập. Trang 33
Giảm thiểu ngay từ đầu
Chỉ thu dữ liệu cần cho mục tiêu. Với áp phích hướng dẫn thư viện, có thể dùng sơ đồ tự vẽ và lịch hư cấu thay cho ảnh học sinh hoặc vị trí thật. Bỏ tên chưa chắc ẩn danh nếu vẫn còn lớp, mặt, giọng hoặc chi tiết nhận ra người. Không gửi dữ liệu cá nhân vào prompt hoặc công cụ bên ngoài.
Có ghi nguồn chưa chắc được phép dùng
Ghi nguồn là cần thiết nhưng không tự tạo quyền sao chép. Ưu tiên sản phẩm tự làm hoặc tài liệu có điều kiện sử dụng phù hợp, đọc điều kiện và hỏi người có trách nhiệm khi chưa rõ. Với dữ liệu hoặc sản phẩm của người khác, cần tôn trọng quyền và phạm vi đồng ý. Không bịa giấy phép hoặc coi mọi thứ AI tạo đều tự do.
Cùng làm: Giỏ nguyên liệu an toàn
Nhóm chọn nguyên liệu cho áp phích hư cấu từ năm thẻ: bản vẽ tự làm, ảnh lớp thật, lịch hư cấu, ảnh mạng không rõ quyền, số điện thoại người phụ trách thật.
5 phút: ghi mục tiêu và thông tin thực sự cần.
10 phút: chia năm thẻ thành dùng được / cần hỏi hoặc kiểm tra / không cần; nêu lí do.
15 phút: làm áp phích bằng bản vẽ và lịch hư cấu, không thêm thông tin nhận diện.
10 phút: viết sổ nguồn gồm tác giả, phần dùng, căn cứ quyền sử dụng hoặc điều cần hỏi. 5 phút bạn rà lại dữ liệu ẩn.
Dừng lại và suy nghĩ
- Vì sao xóa tên khỏi ảnh lớp vẫn chưa đủ?
- Nếu không biết quyền dùng một ảnh đẹp, có phương án thay thế nào?
Minh chứng cần ghi lại
Áp phích không dữ liệu cá nhân, phiếu lựa chọn nguyên liệu và sổ nguồn phân biệt ghi công với quyền sử dụng.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Vẽ giấy và dùng thẻ nguồn; không cần tải ảnh hay dùng công cụ tạo sinh.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Cách nào phù hợp khi chưa rõ quyền dùng ảnh trên mạng?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Xóa tên khỏi ảnh có mặt người làm ảnh tự động trở thành dữ liệu không nhận diện.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Áp phích không dữ liệu cá nhân, phiếu lựa chọn nguyên liệu và sổ nguồn phân biệt ghi công với quyền sử dụng. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Năm thẻ nguyên liệu mô tả bằng chữ, không đưa ảnh thật; giấy và bút.
Tổ chức hoạt động
5 phút mục tiêu, 10 phút phân loại, 15 phút làm, 10 phút sổ nguồn, 5 phút rà; không yêu cầu học sinh tự xác nhận pháp lí.
Câu hỏi thảo luận
- Dữ liệu nào không cần nhưng vẫn thường bị lấy?
- Một cách thay nguyên liệu giúp giảm cả hai rủi ro là gì?
Quan sát minh chứng
- Học sinh chọn phương án ít dữ liệu và giải thích vì sao.
- Học sinh ghi quyền/điều cần kiểm tra, không chỉ chép URL hoặc nói có nguồn là đủ.
Điều cần nhớ
Giảm dữ liệu, chọn nguyên liệu có quyền phù hợp và ghi nguồn là việc làm cụ thể để bảo vệ mọi người.