Hỗ trợ không phải thay thế con người
Lớp 8 · 1 tiết · Tư duy lấy con người làm trung tâm
Một công cụ có thể gợi ý bài tập, nhưng ai nhận ra bạn đang lo lắng và cần được lắng nghe?
Em sẽ học được gì?
- 8.A1.1Nêu được một số lĩnh vực mà AI không nên thay thế con người (ví dụ: trong giáo dục, giáo viên hiểu tâm lí học sinh, biết khích lệ, hướng dẫn và dạy đạo đức; trong y tế, bác sĩ không chỉ chữa bệnh mà còn động viên, lắng nghe bệnh nhân; trong nghệ thuật, nghệ sĩ thể hiện cảm xúc và trải nghiệm riêng mà AI không có được;...). Trang 32
Những phần việc có thể hỗ trợ
AI có thể sắp xếp văn bản, đề xuất cách diễn đạt hoặc nhận dạng mẫu từ dữ liệu. Trong giáo dục, giáo viên còn xây quan hệ tin cậy, khích lệ và cân nhắc hoàn cảnh; trong y tế, bác sĩ còn lắng nghe, khám và chịu trách nhiệm chuyên môn. Các khả năng này không được thay bằng một câu trả lời tự động.
Trải nghiệm và phẩm giá không phải chỉ số
Nghệ sĩ dùng cảm xúc và trải nghiệm riêng để lựa chọn điều muốn thể hiện; công cụ sinh nội dung không có trải nghiệm sống như con người. Có thể dùng AI gợi ý nhưng người sáng tạo quyết định thông điệp. Với vấn đề sức khỏe hay an toàn, học sinh tìm người lớn hoặc người có chuyên môn, không nhờ AI quyết định thay.
Cùng làm: Bản đồ hỗ trợ và giới hạn
Ba tình huống hư cấu: học sinh lo trước thuyết trình, bệnh nhân mô tả đau, nhóm làm tranh về quê hương. Không chia sẻ trải nghiệm riêng tư.
5 phút: chọn một tình huống và nêu nhu cầu của người trong đó.
10 phút: chia việc thành AI có thể hỗ trợ / con người không được bị thay thế; giải thích từng việc.
15 phút: viết đoạn hội thoại bốn lượt, trong đó công cụ dừng đúng lúc và chuyển cho giáo viên, bác sĩ hoặc người sáng tạo.
10 phút: đổi vai thử tình huống có cảm xúc trái với biểu hiện bên ngoài. 5 phút ghi giới hạn cần nhớ.
Dừng lại và suy nghĩ
- Nếu máy trả lời rất dịu dàng, điều đó có chứng minh máy hiểu trải nghiệm không?
- Ai cần chịu trách nhiệm khi kết quả ảnh hưởng sức khỏe?
Minh chứng cần ghi lại
Bản đồ ít nhất bốn phần việc có lí do và hội thoại thể hiện một ranh giới chuyển cho con người.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Đóng vai và viết giấy; không gọi công cụ tư vấn sức khỏe hay nhập chuyện riêng.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/1 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Vai trò nào không nên giao hoàn toàn cho AI trong giáo dục?
- Câu 2Mức 2Tự luận
Nêu một việc AI hỗ trợ nghệ sĩ và một việc nghệ sĩ cần giữ.
0 từ / tối đa 140
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Bản đồ ít nhất bốn phần việc có lí do và hội thoại thể hiện một ranh giới chuyển cho con người. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Chuẩn bị ba thẻ hư cấu; không yêu cầu học sinh kể bệnh hoặc cảm xúc riêng.
Tổ chức hoạt động
5 phút chọn nhu cầu, 10 phút phân việc, 15 phút hội thoại, 10 phút thử, 5 phút ghi nhớ; tránh biến bài thành tư vấn sức khỏe.
Câu hỏi thảo luận
- Đâu là nhu cầu không thể đo chỉ bằng tốc độ?
- Chuyển cho con người có phải thất bại của thiết kế không?
Quan sát minh chứng
- Học sinh nêu ít nhất hai lĩnh vực cần giữ vai trò con người.
- Học sinh giải thích bằng trách nhiệm, quan hệ hoặc trải nghiệm chứ không chỉ nói máy yếu hơn.
Điều cần nhớ
AI có thể hỗ trợ phần việc; sự lắng nghe, trải nghiệm và trách nhiệm con người không được bị thay thế.