AI lớp 5: Dạy máy học và phục vụ công bằng

12 tiết từ trách nhiệm và công bằng đến thao tác học máy có giám sát, kiểm thử và bổ sung dữ liệu. Mọi học sinh có lượt thực hành theo nhóm; có phương án giấy khi thiếu thiết bị, không trò chuyện tạo sinh và không bắt buộc MR.

Bắt đầu bài đầu tiên

12 tiết cốt lõi12 bài học15 yêu cầu cần đạt chính thức

Học theo thứ tự dưới đây hoặc mở bài phù hợp với kế hoạch lớp học. Mỗi bài có hoạt động, tự luyện để nhận phản hồi và phiếu giấy. Hồ sơ chỉ ghi những minh chứng em thực sự lưu, không tự đánh dấu hoàn thành.

Hành trình 12 tiết

Đối chiếu đầy đủ yêu cầu cần đạt lớp 5

5.A1.1Trình bày được rằng AI có thể thực hiện một số công việc thay con người, đặc biệt là những việc lặp đi lặp lại, nguy hiểm hoặc đòi hỏi tính chính xác cao, như: robot lắp ráp sản phẩm trong nhà máy; AI kiểm tra lỗi trong sản xuất; xe tự lái chở hàng hoá. Trang 23
5.A1.2Nêu được ví dụ cụ thể về trách nhiệm của người tạo và sử dụng AI, ví dụ: nếu AI chẩn đoán nhầm bệnh, bác sĩ cần kiểm tra lại và chịu trách nhiệm điều chỉnh. Trang 23
5.A2.1Giải thích được rằng mục đích chính của AI là hỗ trợ con người, chứ không thay thế vai trò, tư duy, cảm xúc và trách nhiệm của con người trong xã hội. Trang 24
5.A2.2Trình bày được rằng AI được con người tạo ra nhằm phục vụ lợi ích chung của xã hội, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, giải quyết các vấn đề phức tạp và hỗ trợ con người trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Trang 24
5.A2.3Nêu được ví dụ cụ thể về việc AI mang lại lợi ích cho cộng đồng: y tế, giáo dục, môi trường. Trang 24
5.A3.1Trình bày được rằng AI đang ngày càng trở nên phổ biến trong cuộc sống, vì vậy mọi người – dù là trẻ em, người lớn hay người cao tuổi – đều cần hiểu và biết cách sử dụng AI để phục vụ cuộc sống, học tập và công việc một cách an toàn, hiệu quả. Trang 24
5.A3.2Trình bày được rằng việc sử dụng AI phải phù hợp với nhu cầu, khả năng và mục đích của từng người, tránh lạm dụng hoặc sử dụng không an toàn (ví dụ: chia sẻ thông tin cá nhân, tin tưởng tuyệt đối vào AI). Trang 24
5.B1.1Nêu được một số ví dụ về sự công bằng hoặc không công bằng trong một số tình huống đơn giản, trong đời sống và khi AI phục vụ con người. Trang 24
5.B1.2Giải thích được rằng AI cần phục vụ con người một cách công bằng, không phân biệt giới tính, vùng miền, điều kiện kinh tế hay hoàn cảnh khác nhau. Trang 25
5.B2.1Nêu được một số cách giúp AI hoạt động công bằng hơn, chẳng hạn như sử dụng dữ liệu đa dạng, tránh định kiến hoặc kiểm tra lại kết quả do AI tạo ra. Trang 25
5.B3.1Giải thích được vì sao con người cần hiểu cách AI đưa ra quyết định, nhằm đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy khi sử dụng AI. Trang 25
5.C5.1Nêu được cách sử dụng cấu trúc nếu … thì … trong lập trình AI đơn giản. Trang 25
5.C5.2Thực hiện được các thao tác cơ bản với công cụ trải nghiệm AI trực quan dựa trên học máy có giám sát như Teachable Machine, ML for Kids tích hợp trong Scratch, hoặc một số công cụ phù hợp khác. Trang 25
5.D1.1Mô tả được ở mức độ đơn giản về các bước cơ bản trong quá trình huấn luyện mô hình AI: xác định vấn đề, thu thập dữ liệu, dạy máy học, kiểm tra và đánh giá kết quả. Trang 25
5.D2.1Giải thích được bằng ví dụ rằng hệ thống AI có thể được cải tiến và hoạt động tốt hơn khi dữ liệu được bổ sung và cập nhật thường xuyên. Trang 26

Đang mở học liệu AI…

Việc máy làm, người chịu trách nhiệm

Lợi ích chung, không bỏ quên ai

Dùng vừa đủ cho mỗi người

Công bằng, không đoán người

Dữ liệu đa dạng hơn

Hỏi vì sao trước khi tin

Nếu… thì… và thứ tự quy tắc

Năm bước dạy máy

Sổ tay kiểm thử huy hiệu

Bổ sung rồi học lại

Đường đi một sản phẩm có người kiểm soát

Báo cáo một mô hình nhỏ