Đường đi một sản phẩm có người kiểm soát
Lớp 5 · 1 tiết · Thiết kế hệ thống AI
Từ mục tiêu tới theo dõi sau sử dụng, một sản phẩm AI cần nhiều chặng do con người quyết định. Hãy tìm chặng bị bỏ quên trong một kế hoạch.
Em sẽ học được gì?
- 5.D1.1Mô tả được ở mức độ đơn giản về các bước cơ bản trong quá trình huấn luyện mô hình AI: xác định vấn đề, thu thập dữ liệu, dạy máy học, kiểm tra và đánh giá kết quả. Trang 25
- 5.B3.1Giải thích được vì sao con người cần hiểu cách AI đưa ra quyết định, nhằm đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy khi sử dụng AI. Trang 25
- 5.A1.2Nêu được ví dụ cụ thể về trách nhiệm của người tạo và sử dụng AI, ví dụ: nếu AI chẩn đoán nhầm bệnh, bác sĩ cần kiểm tra lại và chịu trách nhiệm điều chỉnh. Trang 23
Không chỉ có nút huấn luyện
Mục tiêu cho biết cần giải quyết việc gì; dữ liệu cung cấp ví dụ; huấn luyện tạo mô hình; kiểm tra độc lập cho biết mô hình làm được gì với ví dụ khác. Nếu kiểm tra chỉ bằng mẫu đã học, người làm sản phẩm dễ tưởng nó tốt hơn thực tế.
Quyết định và theo dõi
Sau kiểm tra, con người cân nhắc có dùng không và trong giới hạn nào. Sau khi dùng vẫn cần theo dõi lỗi, phản hồi và cập nhật. Giải thích đủ các chặng giúp người dùng hiểu cách sản phẩm được tạo và ai chịu trách nhiệm khi có vấn đề.
Cùng làm: Tìm chặng còn thiếu
Mở lab hệ thống, sử dụng các thẻ mục tiêu con người → dữ liệu → huấn luyện → kiểm tra độc lập → quyết định con người → theo dõi.
Nhóm sắp xếp các chặng theo thứ tự và giải thích bằng một ví dụ từ lab huy hiệu đã làm.
Đánh giá kế hoạch bỏ kiểm tra độc lập; ghi nguy cơ không biết kết quả với mẫu mới.
Đánh giá kế hoạch bỏ quyết định của người hoặc bỏ theo dõi; nêu người cần bổ sung vào quy trình.
Hoàn thiện sơ đồ có vòng phản hồi về dữ liệu khi xuất hiện lỗi; dùng sơ đồ giải thích năm bước huấn luyện ở mức đơn giản.
Dừng lại và suy nghĩ
- Vì sao người dùng cần biết có bước kiểm tra độc lập không?
- Theo dõi có thể khiến nhóm quay lại chặng nào?
Minh chứng cần ghi lại
Sơ đồ đầy đủ, hai ghi chú về chặng thiếu và người phụ trách sửa; có phân biệt huấn luyện với kiểm tra.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
In sáu thẻ theo nội dung bài, xếp trên bàn rồi bỏ một thẻ để nhóm phân tích; vẽ vòng phản hồi bằng bút.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Kế hoạch chỉ thu dữ liệu rồi huấn luyện, chưa kiểm tra độc lập. Thiếu điều gì?
- Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Sau khi sản phẩm bắt đầu được dùng, việc gì còn cần?
Xếp chặng và kiểm tra quyền kiểm soát
Sắp các chặng mục tiêu con người, dữ liệu, huấn luyện, kiểm tra độc lập, quyết định con người và theo dõi; đánh giá kế hoạch thiếu chặng. Đây là mô phỏng quy trình, không phải nút triển khai sản phẩm.
Thứ tự do em xây dựng
Bước mới được thêm ở cuối. Dùng Lên / Xuống để sắp xếp; không cần kéo thả.
- 1. Con người đặt mục tiêu
- 2. Huấn luyện
- 3. Con người duyệt và có quyền dừng
- 4. Theo dõi sau khi dùng
Minh chứng ghi lại thao tác và kết quả thực của lượt học; không tự chấm năng lực. Muốn lưu vào hồ sơ, dùng biểu mẫu minh chứng của bài học.
Đây là mô hình học tập giới hạn, không phải hệ thống AI triển khai thực tế. Không nhập thông tin riêng tư. Có thể làm hoạt động giấy ở trên thay cho thí nghiệm.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Sơ đồ đầy đủ, hai ghi chú về chặng thiếu và người phụ trách sửa; có phân biệt huấn luyện với kiểm tra. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Mở lab system; sáu thẻ giấy và phiếu kế hoạch thiếu chặng.
Tổ chức hoạt động
4 phút gợi nhớ, 8 phút đọc, 16 phút sắp xếp/đánh giá, 5 phút tự luyện, 2 phút kết luận. Không mô tả sắp thẻ là triển khai mô hình thật.
Câu hỏi thảo luận
- Ai đặt mục tiêu và ai cho phép sử dụng?
- Thông tin nào cần minh bạch để người dùng phản hồi lỗi?
Quan sát minh chứng
- Sắp đúng chặng và giải thích được hậu quả của chặng thiếu.
- Nêu người kiểm soát quyết định cuối cùng, không giao trách nhiệm cho máy.
Điều cần nhớ
Sản phẩm AI cần mục tiêu, dữ liệu, học, kiểm tra, quyết định và theo dõi do con người kiểm soát.