Năm bước dạy máy
Lớp 5 · 1 tiết · Thiết kế hệ thống AI
Ta chuyển từ viết quy tắc sang học từ ví dụ có nhãn. Mỗi em có một lượt thao tác ở công cụ trực quan, bằng thiết bị riêng hoặc thiết bị lớp.
Em sẽ học được gì?
- 5.D1.1Mô tả được ở mức độ đơn giản về các bước cơ bản trong quá trình huấn luyện mô hình AI: xác định vấn đề, thu thập dữ liệu, dạy máy học, kiểm tra và đánh giá kết quả. Trang 25
- 5.C5.2Thực hiện được các thao tác cơ bản với công cụ trải nghiệm AI trực quan dựa trên học máy có giám sát như Teachable Machine, ML for Kids tích hợp trong Scratch, hoặc một số công cụ phù hợp khác. Trang 25
Vấn đề, dữ liệu, học
Lab muốn phân huy hiệu thành tròn và vuông. Dữ liệu là các ví dụ có hình, màu, cỡ và nhãn hộp đúng do người chuẩn bị. Khi bấm Huấn luyện, công cụ dùng các ví dụ đã chọn để tạo cách dự đoán; nó không tự hiểu mọi vật ngoài đời.
Kiểm tra và đánh giá
Bước tiếp theo là thử huy hiệu chưa dùng để học và đối chiếu hình thật với nhãn dự đoán. Lab dùng so sánh đặc điểm với mẫu gần nhất; khi phiếu bầu hòa, kết quả là chưa quyết được. Năm bước là xác định vấn đề, thu thập dữ liệu có nhãn, huấn luyện, kiểm tra và đánh giá.
Cùng làm: Mỗi người một lượt ở bàn máy
Mở lab phân loại huy hiệu hình tròn/vuông. Phân vai người điều khiển, người đọc bước và người ghi; đổi vai để từng em thực sự thao tác.
Người điều khiển nói mục tiêu hai hộp, quan sát tên nhãn và chọn các ví dụ có nhãn trong vùng dữ liệu.
Kiểm tra từng nhãn với hình rồi bấm Huấn luyện; người ghi đánh dấu bước học đã hoàn thành.
Chọn huy hiệu kiểm tra cỡ vừa, dự đoán bằng mắt rồi bấm Thử; đọc kết quả và ghi đúng, sai hoặc chưa quyết.
Đổi người điều khiển, lặp đủ chọn mẫu – kiểm nhãn – huấn luyện – thử. Mỗi em sắp xếp năm bước và nêu việc mình vừa làm.
Dừng lại và suy nghĩ
- Vì sao cần nhãn trước khi bấm Huấn luyện?
- Nếu chưa quyết được, có được tự ghi thành đúng không?
Minh chứng cần ghi lại
Nhật kí cá nhân ghi mẫu đã chọn, lệnh đã bấm, một kết quả kiểm tra và năm bước; giáo viên quan sát lượt thao tác của từng em.
Không có thiết bị? Vẫn học được.
Dùng thẻ đặc điểm và nhãn, chọn mẫu rồi đếm số đặc điểm khác nhau để bỏ phiếu mẫu gần nhất; hòa ghi chưa quyết. Đây là mô phỏng các bước, không thay bằng chứng thao tác công cụ C5.2; khi chỉ có máy giáo viên, từng em luân phiên thao tác trên máy đó.
Họ và tên: ........................................ Lớp: ........ Ngày: ................
Quan sát / sản phẩm của em:
Em đã kiểm tra bằng cách nào? Em sẽ thay đổi điều gì?
Em có dùng AI không? Nếu có, AI đã hỗ trợ phần nào?
Tự luyện để hiểu bài
Các câu hỏi dưới đây giúp em nhận phản hồi và thử lại. Số câu đúng không phải điểm chính thức, không thay thế minh chứng hoạt động hay nhận xét của giáo viên. Câu trả lời tự luyện chỉ lưu trên trình duyệt này.
Bài tập
Đã đúng 0/2 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Trình tự nào phù hợp huấn luyện mô hình?
- Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Trong học có giám sát, nhãn tròn/vuông cho biết điều gì?
Lượt thao tác học có giám sát
Thao tác trực tiếp chọn ví dụ huy hiệu hình tròn/vuông, kiểm nhãn, bấm Huấn luyện và Thử huy hiệu cỡ vừa chưa dùng để học. Công cụ so sánh đặc điểm với các mẫu gần nhất, có thể hòa và chưa quyết; không dùng ảnh cá nhân hoặc dữ liệu tải lên.
Chưa huấn luyện.
Thử huy hiệu cỡ vừa chưa dùng để huấn luyện
Máy tính kết quả thế nào?
Mỗi đặc điểm khác nhau tính 1 điểm. Máy tìm tất cả mẫu có tổng điểm nhỏ nhất, rồi đếm nhãn của các mẫu đó. Hộp nhiều phiếu hơn được chọn; bằng phiếu thì chưa quyết định. Huấn luyện ở mô hình đơn giản này là lưu bản sao các ví dụ đã chọn, không phải hiểu hình như con người. Không có độ tin cậy hay AI tạo sinh giả lập.
Minh chứng ghi lại thao tác và kết quả thực của lượt học; không tự chấm năng lực. Muốn lưu vào hồ sơ, dùng biểu mẫu minh chứng của bài học.
Đây là mô hình học tập giới hạn, không phải hệ thống AI triển khai thực tế. Không nhập thông tin riêng tư. Có thể làm hoạt động giấy ở trên thay cho thí nghiệm.
Đang tải hồ sơ riêng tư…
Ghi lại điều em đã làm
Nhật kí cá nhân ghi mẫu đã chọn, lệnh đã bấm, một kết quả kiểm tra và năm bước; giáo viên quan sát lượt thao tác của từng em. Không ghi địa chỉ, số điện thoại, mật khẩu hoặc thông tin riêng tư của người khác.
Em có thể trình bày miệng với giáo viên, viết trên phiếu giấy hoặc ghi bằng lời ở đây. Người hướng dẫn có thể ghi giúp điều đã quan sát.
Lịch sử minh chứng của em trong bài
Hướng dẫn dành cho giáo viên
Học liệu mở — đọc và in không cần đăng nhập. Dùng quan sát thực hành để nhận xét, không quy đổi tự luyện thành điểm năng lực.
Chuẩn bị
- Mở lab classification; lịch đổi vai và phiếu cá nhân năm bước.
Tổ chức hoạt động
5 phút nêu mục tiêu, 7 phút giải thích, 16 phút thao tác luân phiên, 5 phút tự luyện, 2 phút tổng kết. Ghi quan sát theo từng em; lớp ít máy tiếp tục đổi vai ở hai tiết lab sau, không ghi đạt thao tác chỉ từ mô phỏng giấy.
Câu hỏi thảo luận
- Khi nào dữ liệu được dùng để học, khi nào để kiểm tra?
- Ai chịu trách nhiệm kiểm tra nhãn?
Quan sát minh chứng
- Từng em chọn ví dụ, kiểm nhãn, bấm huấn luyện và thử có ghi kết quả.
- Học sinh mô tả đủ năm bước, không bỏ kiểm tra và đánh giá.
Điều cần nhớ
Dạy máy cần mục tiêu, dữ liệu có nhãn, huấn luyện, kiểm tra và đánh giá do con người thực hiện.