Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 8. Tiếng nói của lương tri

Trình bày ý kiến về một sự việc có tính thời sự (trong đời sống của cộng đồng, đất nước, nhân loại)

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.

Bài giảng

Hiểu nhiệm vụ và chọn chất liệu

Bài nói cần nêu sự việc có nguồn,quan điểm,lí lẽ và điều có thể làm. Nêu rõ đâu là ví dụ giả định để phân tích,đâu là thông tin đã xác minh. Người nghe hỏi về nguồn hoặc tính khả thi của đề xuất.

Đề thực hành nguyên gốc: Trách nhiệm của người chia sẻ thông tin trên mạng. Xác định người đọc/người nghe,phạm vi và thông điệp. Ghi dữ kiện thật vào một bên,ý kiến hoặc sáng tạo vào bên kia;không dùng số liệu bịa để tạo vẻ thuyết phục.

Lập kế hoạch,thực hiện,chỉnh sửa

Xác định trọng tâm → chọn hai hoặc ba ý có quan hệ → tìm dẫn chứng hoặc chi tiết → tạo bản nháp → kiểm tra theo tiêu chí. Với bài nói,cần bảo đảm nội dung đúng yêu cầu,mạch rõ và người tiếp nhận hiểu được lí do. Nếu dùng lời người khác,ghi nguồn và phân biệt với lời của mình.

Mẫu nguyên gốc và cách đọc mẫu

Một tin nhắn chưa kiểm chứng có thể đi qua cả lớp trước khi người được nhắc tới biết mình bị hiểu sai. Vấn đề không chỉ là thông tin đúng hay sai,mà còn là trách nhiệm khi mỗi người bấm chuyển tiếp. Để giảm việc lan truyền tin đồn,nhóm học sinh có thể thống nhất một quy trình ngắn. Trước hết,dừng lại và hỏi nguồn ở đâu,bằng chứng gì,có thể kiểm tra với người có trách nhiệm không. Thứ hai,không đăng tên,ảnh hoặc suy đoán về bạn lên nhóm chung khi chưa có sự đồng ý và căn cứ. Nếu nội dung liên quan nguy cơ an toàn,cần báo người lớn đáng tin thay vì tự điều tra. Thứ ba,khi đã chia sẻ điều sai,người gửi phải đính chính rõ ở chính nơi đã chia sẻ,không chỉ âm thầm xóa. Có ý kiến lo rằng kiểm tra như vậy làm thông tin chậm. Nhưng nhanh không có giá trị nếu cái giá là danh dự và sự an toàn của người khác. Lớp có thể thử đặt một người điều phối thông báo chính thức,giữ riêng kênh báo việc khẩn và đánh giá quy trình sau một tháng. Không có quy tắc nào xóa mọi nhầm lẫn,nhưng một thói quen dừng–kiểm tra–chịu trách nhiệm có thể giảm tổn thương có thể tránh. Năng lực dùng công nghệ cần đi cùng lương tri trong giao tiếp.

Mẫu minh họa một cách triển khai,không phải khuôn buộc phải chép. Gạch chân câu/chi tiết thể hiện trọng tâm,khoanh bằng chứng hoặc hành động cụ thể,và tìm chỗ kết nối ý. Khi tự làm,thay bằng trải nghiệm và quan sát của chính em.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Trách nhiệm của người chia sẻ thông tin trên mạng

    Xem lời giải

    Một tin nhắn chưa kiểm chứng có thể đi qua cả lớp trước khi người được nhắc tới biết mình bị hiểu sai. Vấn đề không chỉ là thông tin đúng hay sai,mà còn là trách nhiệm khi mỗi người bấm chuyển tiếp. Để giảm việc lan truyền tin đồn,nhóm học sinh có thể thống nhất một quy trình ngắn. Trước hết,dừng lại và hỏi nguồn ở đâu,bằng chứng gì,có thể kiểm tra với người có trách nhiệm không. Thứ hai,không đăng tên,ảnh hoặc suy đoán về bạn lên nhóm chung khi chưa có sự đồng ý và căn cứ. Nếu nội dung liên quan nguy cơ an toàn,cần báo người lớn đáng tin thay vì tự điều tra. Thứ ba,khi đã chia sẻ điều sai,người gửi phải đính chính rõ ở chính nơi đã chia sẻ,không chỉ âm thầm xóa. Có ý kiến lo rằng kiểm tra như vậy làm thông tin chậm. Nhưng nhanh không có giá trị nếu cái giá là danh dự và sự an toàn của người khác. Lớp có thể thử đặt một người điều phối thông báo chính thức,giữ riêng kênh báo việc khẩn và đánh giá quy trình sau một tháng. Không có quy tắc nào xóa mọi nhầm lẫn,nhưng một thói quen dừng–kiểm tra–chịu trách nhiệm có thể giảm tổn thương có thể tránh. Năng lực dùng công nghệ cần đi cùng lương tri trong giao tiếp.

Ghi nhớ

Bài nói cần nêu sự việc có nguồn,quan điểm,lí lẽ và điều có thể làm. Nêu rõ đâu là ví dụ giả định để phân tích,đâu là thông tin đã xác minh. Người nghe hỏi về nguồn hoặc tính khả thi của đề xuất.

Dễ nhầm

  • Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
  • Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Câu 1Mức 1Tự luận

    Với nhiệm vụ “Trách nhiệm của người chia sẻ thông tin trên mạng.”, hãy chỉ rõ sản phẩm cần tạo, người tiếp nhận và một giới hạn phải giữ. Không tạo sản phẩm hoàn chỉnh ở câu này.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  2. Câu 2Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Cho nhiệm vụ “Trách nhiệm của người chia sẻ thông tin trên mạng.”. Sắp xếp kế hoạch làm việc sau từ chuẩn bị đến hoàn thiện.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Tạo bản nháp hoặc tập trình bày; kiểm tra nêu nguồn sự việc.
    2. 2Lập bảng chất liệu cần dùng: Nêu nguồn sự việc, Phân biệt thật và suy đoán, Trả lời câu hỏi nguồn.
    3. 3Xin phản hồi về trả lời câu hỏi nguồn và sửa sản phẩm trước chia sẻ.
    4. 4Đọc yêu cầu “Trách nhiệm của người chia sẻ thông tin trên mạng.” và xác định người nhận.
  3. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Một tin nhắn chưa kiểm chứng có thể đi qua cả lớp trước khi người được nhắc tới biết mình bị hiểu sai. Vấn đề không chỉ là thông tin đúng hay sai,mà còn là trách nhiệm khi mỗi người bấm chuyển tiếp. Để giảm việc lan truyền tin đồn,nhóm học sinh có thể thống nhất một quy trình ngắn. Trước hết,dừng lại và hỏi nguồn ở đâu,bằng chứng gì,có thể kiểm tra với người có trách nhiệm không. Thứ hai,không đăng tên,ảnh hoặc suy đoán về bạn lên nhóm chung khi chưa có sự đồng ý và căn cứ. Nếu nội dung liên quan nguy cơ an toàn,cần báo người lớn đáng tin thay vì tự điều tra. Thứ ba,khi đã chia sẻ điều sai,người gửi phải đính chính rõ ở chính nơi đã chia sẻ,không chỉ âm thầm xóa. Có ý kiến lo rằng kiểm tra như vậy làm thông tin chậm. Nhưng nhanh không có giá trị nếu cái giá là danh dự và sự an toàn của người khác. Lớp có thể thử đặt một người điều phối thông báo chính thức,giữ riêng kênh báo việc khẩn và đánh giá quy trình sau một tháng. Không có quy tắc nào xóa mọi nhầm lẫn,nhưng một thói quen dừng–kiểm tra–chịu trách nhiệm có thể giảm tổn thương có thể tránh. Năng lực dùng công nghệ cần đi cùng lương tri trong giao tiếp.

    Ghép thành phần hoặc hành động trong nhiệm vụ với vai trò.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Một tin nhắn chưa kiểm chứng có thể đi qua cả lớp trước khi người được nhắc tới biết mình bị hiểu sai. Vấn đề không chỉ là thông tin đúng hay sai,mà còn là trách nhiệm khi mỗi người bấm chuyển tiếp. Để giảm việc lan truyền tin đồn,nhóm học sinh có thể thống nhất một quy trình ngắn. Trước hết,dừng lại và hỏi nguồn ở đâu,bằng chứng gì,có thể kiểm tra với người có trách nhiệm không. Thứ hai,không đăng tên,ảnh hoặc suy đoán về bạn lên nhóm chung khi chưa có sự đồng ý và căn cứ. Nếu nội dung liên quan nguy cơ an toàn,cần báo người lớn đáng tin thay vì tự điều tra. Thứ ba,khi đã chia sẻ điều sai,người gửi phải đính chính rõ ở chính nơi đã chia sẻ,không chỉ âm thầm xóa. Có ý kiến lo rằng kiểm tra như vậy làm thông tin chậm. Nhưng nhanh không có giá trị nếu cái giá là danh dự và sự an toàn của người khác. Lớp có thể thử đặt một người điều phối thông báo chính thức,giữ riêng kênh báo việc khẩn và đánh giá quy trình sau một tháng. Không có quy tắc nào xóa mọi nhầm lẫn,nhưng một thói quen dừng–kiểm tra–chịu trách nhiệm có thể giảm tổn thương có thể tránh. Năng lực dùng công nghệ cần đi cùng lương tri trong giao tiếp.

    Xét cách thực hiện nhiệm vụ.

    ÝĐúngSai
    a)Báo việc khẩn cần dùng kênh có trách nhiệm thay vì tung suy đoán.
    b)Cần chia sẻ ngay mọi ảnh có thật dù xâm phạm riêng tư.
  5. Câu 5Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý cụ thể cho đề: Trách nhiệm của người chia sẻ thông tin trên mạng. Nêu trọng tâm và ba ý triển khai.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Từ mẫu sau,chỉ ra một chi tiết hoặc lí lẽ có hiệu quả và giải thích.

    Một tin nhắn chưa kiểm chứng có thể đi qua cả lớp trước khi người được nhắc tới biết mình bị hiểu sai. Vấn đề không chỉ là thông tin đúng hay sai,mà còn là trách nhiệm khi mỗi người bấm chuyển tiếp. Để giảm việc lan truyền tin đồn,nhóm học sinh có thể thống nhất một quy trình ngắn. Trước hết,dừng lại và hỏi nguồn ở đâu,bằng chứng gì,có thể kiểm tra với người có trách nhiệm không. Thứ hai,không đăng tên,ảnh hoặc suy đoán về bạn lên nhóm chung khi chưa có sự đồng ý và căn cứ. Nếu nội dung liên quan nguy cơ an toàn,cần báo người lớn đáng tin thay vì tự điều tra. Thứ ba,khi đã chia sẻ điều sai,người gửi phải đính chính rõ ở chính nơi đã chia sẻ,không chỉ âm thầm xóa. Có ý kiến lo rằng kiểm tra như vậy làm thông tin chậm. Nhưng nhanh không có giá trị nếu cái giá là danh dự và sự an toàn của người khác. Lớp có thể thử đặt một người điều phối thông báo chính thức,giữ riêng kênh báo việc khẩn và đánh giá quy trình sau một tháng. Không có quy tắc nào xóa mọi nhầm lẫn,nhưng một thói quen dừng–kiểm tra–chịu trách nhiệm có thể giảm tổn thương có thể tránh. Năng lực dùng công nghệ cần đi cùng lương tri trong giao tiếp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Trình bày trong2–3phút về đề: Trách nhiệm của người chia sẻ thông tin trên mạng. Lắng nghe một câu hỏi rồi trả lời có căn cứ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Nêu một điểm chưa rõ trong bản nháp hoặc phần trình bày của em,đưa phiên bản sửa và giải thích tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay