Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 1. Thế giới kì ảo

Dế chọi

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.

Bài giảng

Tiếp cận tác phẩm và nội dung

Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

Phân tích nghệ thuật và ý nghĩa

Theo dõi sự chênh lệch giữa kích thước con dế và sức nặng xã hội của việc tiến dế. Phóng đại và kì ảo làm hiện rõ một cơ chế bất công: người dân phải chịu đau khổ vì sở thích của kẻ có quyền. Kết thúc đổi đời có sắc thái mỉa mai khi phần thưởng vẫn phụ thuộc hệ thống ấy. Khi phân tích, tách điều nhân vật được hưởng khỏi điều người kể muốn người đọc nhận ra; một kết thúc có lợi cho nhân vật không nhất thiết là sự tán thành trật tự xã hội.

Tự học có phương pháp

Lập bảng hai cột: dữ kiện được cung cấp – điều có thể suy ra. Với “Dế chọi”, trọng tâm là sự phê phán quyền lực tùy tiện chà đạp đời sống dân thường. Bản diễn giải không thay toàn văn: nhận định về câu chữ chính xác, âm thanh hoặc một chi tiết chưa nêu phải được kiểm tra ở văn bản có nguồn. Khi trả lời bài tập tại đây, chỉ dùng những dữ kiện đã cung cấp và ghi rõ giới hạn suy luận.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Vì sao việc đổi vận nhờ dế vẫn gợi phê phán xã hội?

    Xem lời giải

    Số phận cả nhà phụ thuộc thú vui và sự ban thưởng tùy tiện; may mắn của một nhà không xóa tính bất công của cơ chế.

Ghi nhớ

sự phê phán quyền lực tùy tiện chà đạp đời sống dân thường

Dễ nhầm

  • Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
  • Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

    Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

    Văn bản được học thuộc kiểu/thể loại nào?

  2. Câu 2Mức 1Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

    Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

    Điều gì khiến việc tìm dế không còn là trò vui với gia đình Thành Danh?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

    Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

    Xét hai nhận định về nội dung và cách hiểu bản diễn giải.

    ÝĐúngSai
    a)Thắng chọi rồi đổi vận được gắn với nghịch lí số phận lệ thuộc vật mua vui.
    b)Việc Thành Danh đổi vận chứng minh mọi người dân đều sống công bằng.
  4. Câu 4Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

    Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

    Vì sao việc đổi vận nhờ dế vẫn gợi phê phán xã hội?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 5Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

    Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

    Giải thích vai trò của chi tiết/quan hệ sau trong2–4câu: một con dế có thể làm gia đình từ khốn khó chuyển sang giàu có.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 2Ghép nối

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

    Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

    Ghép chi tiết hoặc thành phần với vai trò tương ứng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

    Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

    Viết đoạn 100–150 chữ làm rõ chủ đề “sự phê phán quyền lực tùy tiện chà đạp đời sống dân thường” qua ít nhất hai chi tiết trong bản diễn giải. Phân tích một cách tổ chức hình thức, không chỉ kể lại.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Dế chọi” (Bồ Tùng Linh):

    Vì lệ tiến dế chọi cho người có quyền, gia đình Thành Danh bị cuốn vào việc tìm một con dế đạt yêu cầu. Một thú vui ở trên trở thành gánh nặng có thể hủy hoại đời sống ở dưới. Đứa con lỡ làm chết con dế cha đã tìm được, hoảng sợ rồi sa xuống giếng; em được vớt lên nhưng còn mê man. Sau đó một con dế nhỏ xuất hiện, có sức thắng chọi khác thường. Khi tỉnh lại, đứa trẻ kể hồn mình từng hóa thành dế. Sự hóa thân này là chi tiết kì ảo, không phải một hiện tượng có thật. Con dế nhỏ cuối cùng thắng nhiều cuộc chọi, giúp gia đình đổi vận. Sự thay đổi quá lớn của số phận chỉ từ một vật giải trí tạo nên nghịch lí đáng suy nghĩ, chứ không đơn giản là lời ca ngợi may mắn.

    Viết hai câu giới thiệu Dế chọi mà không quảng bá việc chọi dế như bài học làm giàu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay