Kiến thức: Thán từ và biện pháp tu từ
Thán từ bộc lộ cảm xúc hoặc gọi–đáp, có thể đứng riêng hoặc đầu câu: ôi, than ôi, này, dạ. Khác trợ từ thường đi kèm thành phần để nhấn mạnh. Xác định cảm xúc cần xét ngữ cảnh; “ôi” không luôn chỉ vui.
Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 6. Chân dung cuộc sống
Thực hành tiếng Việt trang 23
Mục tiêu bài học
- Nắm kiến thức của phần học và vận dụng bằng chứng, cách diễn đạt phù hợp để tự đọc, tự viết.
Bài giảng
Phân tích ngữ cảnh mới
“Ôi, cánh đồng đẹp quá!” Thán từ?
**Lí giải: ** Bộc lộ ngạc nhiên, thích thú.
“Dạ, em đã hiểu.” Thán từ dùng để làm gì?
**Lí giải: ** Dạ thể hiện lời đáp lễ phép.
“Này, bạn chờ mình với.” Từ gọi?
**Lí giải: ** Dùng để hướng sự chú ý người nghe.
“Than ôi, chiếc tổ đã rơi!” Chủ yếu gợi vui hay buồn?
**Lí giải: ** Tiếc xót theo ngữ cảnh.
Biện pháp tu từ trong ngữ liệu mới
“Căn nhà lặng im nghe gió” nhân hóa căn nhà qua hành động nghe của con người, gợi không gian thân thuộc như một chủ thể có cảm xúc. “Nỗi nhớ là sợi dây nối hai bờ xa cách” dùng hình ảnh so sánh để làm tình cảm trừu tượng dễ hình dung. Khi phân tích, nêu dấu hiệu, rồi giải thích tác động trong câu cụ thể; đừng chỉ viết “tăng sức gợi hình, gợi cảm”.
Ví dụ
Ví dụ 1
Viết một lời đáp lễ phép và một câu cảm thán về cảnh sau mưa; chỉ rõ thán từ.
Xem lời giảiẨn lời giải
“Dạ, em sẽ đóng cửa.” Dạ dùng đáp. “Ôi, bầu trời trong quá!” Ôi bộc lộ vui, ngạc nhiên; ngữ cảnh quyết định sắc thái.
Ghi nhớ
Thán từ bộc lộ cảm xúc hoặc gọi–đáp, có thể đứng riêng hoặc đầu câu: ôi, than ôi, này, dạ. Khác trợ từ thường đi kèm thành phần để nhấn mạnh. Xác định cảm xúc cần xét ngữ cảnh; “ôi” không luôn chỉ vui.
Dễ nhầm
- Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.
Bài tập
Đã đúng 0/4 câu
Đọc ngữ liệu
Thán từ bộc lộ cảm xúc hoặc gọi–đáp, có thể đứng riêng hoặc đầu câu: ôi, than ôi, này, dạ. Khác trợ từ thường đi kèm thành phần để nhấn mạnh. Xác định cảm xúc cần xét ngữ cảnh; “ôi” không luôn chỉ vui.
Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc
“Ôi, cánh đồng đẹp quá!” Thán từ?
**Lí giải: ** Bộc lộ ngạc nhiên, thích thú.
“Dạ, em đã hiểu.” Thán từ dùng để làm gì?
**Lí giải: ** Dạ thể hiện lời đáp lễ phép.
“Này, bạn chờ mình với.” Từ gọi?
**Lí giải: ** Dùng để hướng sự chú ý người nghe.
“Than ôi, chiếc tổ đã rơi!” Chủ yếu gợi vui hay buồn?
**Lí giải: ** Tiếc xót theo ngữ cảnh.
- Câu 1Mức 1Trả lời ngắn
“Ôi, cánh đồng đẹp quá!” Thán từ? Chỉ viết đúng từ/cụm từ được hỏi trong câu.
- Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
“Dạ, em đã hiểu.” Thán từ dùng để làm gì?
- Câu 3Mức 2Trả lời ngắn
“Này, bạn chờ mình với.” Từ gọi? Chỉ viết đúng từ/cụm từ được hỏi trong câu.
- Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
“Than ôi, chiếc tổ đã rơi!” Chủ yếu gợi vui hay buồn?
- Câu 5Mức 3Tự luận
Viết một lời đáp lễ phép và một câu cảm thán về cảnh sau mưa; chỉ rõ thán từ.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 6Mức 2Tự luận
Giải thích vì sao cần xét ngữ cảnh khi dùng kiến thức thán từ và biện pháp tu từ. Nêu một ví dụ từ các câu sau.
“Ôi, cánh đồng đẹp quá!” Thán từ?
“Dạ, em đã hiểu.” Thán từ dùng để làm gì?
“Này, bạn chờ mình với.” Từ gọi?
“Than ôi, chiếc tổ đã rơi!” Chủ yếu gợi vui hay buồn?0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 7Mức 3Tự luận
Viết hai câu có “ôi”, một vui ngạc nhiên, một tiếc xót; giải thích vì sao không thể ghi nhớ ôi chỉ biểu thị vui.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 8Mức 4Tự luận
Phân tích biện pháp tu từ trong câu nguyên gốc “Căn nhà lặng im nghe gió”. Viết lại câu theo lối thông báo trung tính và so sánh hiệu quả.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.