Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 1. Câu chuyện của lịch sử

Thực hành tiếng Việt trang 24

Mục tiêu bài học

  • Nắm kiến thức của phần học và vận dụng bằng chứng, cách diễn đạt phù hợp để tự đọc, tự viết.

Bài giảng

Kiến thức: Từ ngữ địa phương

Từ địa phương dùng ở một hoặc một số vùng; nghĩa có thể tương ứng từ toàn dân. Trong truyện, từ địa phương tạo sắc thái nơi chốn, nhân vật; trong giao tiếp rộng nên cân nhắc khả năng hiểu và có thể chú giải. Không có vùng nào vì dùng từ riêng mà thấp kém hơn.

Phân tích ngữ cảnh mới

“Má em dặn mang áo mưa.” Từ tương ứng toàn dân của má?

**Lí giải: ** Trong ngữ cảnh này má chỉ mẹ.

“Bắp đã luộc chín.” Từ toàn dân tương ứng?

**Lí giải: ** Bắp ở đây là ngô, không phải bắp tay.

“Chiều ni trời mát.” Từ toàn dân tương ứng ni?

**Lí giải: ** Ni trong ngữ cảnh là này.

“Răng bạn chưa tới?” Răng trong ngữ cảnh này tương ứng từ hỏi nào?

**Lí giải: ** Không chỉ bộ phận cơ thể; mang nghĩa vì sao/sao.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết hai câu giới thiệu món bắp luộc cho người nghe nhiều vùng, giữ một từ địa phương và chú giải.

    Xem lời giải

    “Ở quê tôi, món bắp luộc rất quen thuộc. Bắp, tức ngô, được luộc vừa chín để giữ vị ngọt.” Từ riêng còn sắc thái nhưng nghĩa được làm rõ.

Ghi nhớ

Từ địa phương dùng ở một hoặc một số vùng; nghĩa có thể tương ứng từ toàn dân. Trong truyện, từ địa phương tạo sắc thái nơi chốn, nhân vật; trong giao tiếp rộng nên cân nhắc khả năng hiểu và có thể chú giải. Không có vùng nào vì dùng từ riêng mà thấp kém hơn.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Từ địa phương dùng ở một hoặc một số vùng; nghĩa có thể tương ứng từ toàn dân. Trong truyện, từ địa phương tạo sắc thái nơi chốn, nhân vật; trong giao tiếp rộng nên cân nhắc khả năng hiểu và có thể chú giải. Không có vùng nào vì dùng từ riêng mà thấp kém hơn.

    Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc

    “Má em dặn mang áo mưa.” Từ tương ứng toàn dân của má?

    **Lí giải: ** Trong ngữ cảnh này má chỉ mẹ.

    “Bắp đã luộc chín.” Từ toàn dân tương ứng?

    **Lí giải: ** Bắp ở đây là ngô, không phải bắp tay.

    “Chiều ni trời mát.” Từ toàn dân tương ứng ni?

    **Lí giải: ** Ni trong ngữ cảnh là này.

    “Răng bạn chưa tới?” Răng trong ngữ cảnh này tương ứng từ hỏi nào?

    **Lí giải: ** Không chỉ bộ phận cơ thể; mang nghĩa vì sao/sao.

  2. Câu 1Mức 1Trả lời ngắn

    “Má em dặn mang áo mưa.” Từ tương ứng toàn dân của má? Chỉ viết đúng từ/cụm từ được hỏi trong câu.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    “Bắp đã luộc chín.” Từ toàn dân tương ứng? Chỉ viết đúng từ/cụm từ được hỏi trong câu.

  4. Câu 3Mức 2Trả lời ngắn

    “Chiều ni trời mát.” Từ toàn dân tương ứng ni? Chỉ viết đúng từ/cụm từ được hỏi trong câu.

  5. Câu 4Mức 2Trả lời ngắn

    “Răng bạn chưa tới?” Răng trong ngữ cảnh này tương ứng từ hỏi nào? Chỉ viết đúng từ/cụm từ được hỏi trong câu.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Viết hai câu giới thiệu món bắp luộc cho người nghe nhiều vùng, giữ một từ địa phương và chú giải.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Giải thích vì sao cần xét ngữ cảnh khi dùng kiến thức từ ngữ địa phương. Nêu một ví dụ từ các câu sau.

    “Má em dặn mang áo mưa.” Từ tương ứng toàn dân của má?
    “Bắp đã luộc chín.” Từ toàn dân tương ứng?
    “Chiều ni trời mát.” Từ toàn dân tương ứng ni?
    “Răng bạn chưa tới?” Răng trong ngữ cảnh này tương ứng từ hỏi nào?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết hai lời nhắn cùng nội dung hỏi mẹ đã về chưa: một gửi người thân quen dùng “má”, một dùng từ toàn dân cho bạn khác vùng. Giải thích lựa chọn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Sửa một lỗi do dùng máy móc kiến thức từ ngữ địa phương: nêu câu sai/cách hiểu sai, tạo ngữ cảnh rồi sửa có lí do.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay