Biệt ngữ xã hội là từ ngữ dùng trong một nhóm xã hội nhất định, với nghĩa hoặc cách dùng riêng. Phân biệt với từ địa phương dựa vùng miền. Khi dùng với người ngoài nhóm, cần giải thích hoặc thay bằng từ toàn dân; không lấy biệt ngữ làm cớ coi thường người khác.
Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc
Trong nhóm học sinh, một bạn nói: “Tớ bị gậy môn Toán”, với “gậy” là cách gọi điểm 1. Từ nào được dùng với nghĩa riêng của nhóm?
**Lí giải: ** “Gậy” ở đây gọi điểm 1 theo cách nói trong nhóm, không chỉ một vật bằng gỗ; đó là nghĩa biệt ngữ được ngữ cảnh giải thích.
Nhóm bạn nói “Tớ cày bài cả tối”, trong đó cày nghĩa là làm bài nhiều hay làm ruộng?
**Lí giải: ** Ngữ cảnh học tập chuyển nghĩa cày thành làm liên tục.
Trong báo cáo trang trọng, nên thay “cày bài” bằng gì?
**Lí giải: ** Từ toàn dân rõ nghĩa, phù hợp người đọc rộng.
“Bắp” thay cho “ngô” chủ yếu là từ địa phương hay biệt ngữ nhóm nghề?
**Lí giải: ** Khác nhau theo vùng, không riêng nhóm nghề.