Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 1. Câu chuyện của lịch sử

Quang Trung đại phá quân Thanh

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu Quang Trung đại phá quân Thanh qua đặc điểm tiểu thuyết lịch sử.
  • Phân tích chi tiết và giải thích quan hệ giữa hình thức với ý nghĩa.

Bài giảng

Định hướng đọc và bản tóm lược nguyên gốc

Ngô gia văn phái (Hoàng Lê nhất thống chí) — tiểu thuyết lịch sử.

Bản tóm lược nguyên gốc: Nghe tin quân Thanh tiến vào Thăng Long, Nguyễn Huệ quyết định lên ngôi để thống nhất danh nghĩa, chỉnh đốn lực lượng rồi tiến quân ra Bắc. Ông vừa hành quân khẩn trương vừa tổ chức, động viên và dự tính kế sách lâu dài. Trong chiến dịch, các đòn tiến công được phối hợp tạo thế bất ngờ, đẩy quân xâm lược vào thất bại. Phía đối phương từ chủ quan chuyển sang hoảng loạn; triều đình dựa vào ngoại bang cũng rơi vào cảnh tháo chạy. Đoạn truyện đặt hai phía trong tương quan đối lập, làm nổi bật tài chỉ huy và khí thế của nghĩa quân. Lời kể có trình tự thời gian, nhiều hành động, địa danh và dấu mốc, làm câu chuyện mang dáng dấp ghi chép lịch sử.

Đây không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Khi học ngôn từ, nhịp và trích dẫn, hãy đối chiếu bản sách hợp pháp.

Phân tích bằng chứng cụ thể

Lên ngôi rồi tổ chức tiến quân: Quyết đoán nhưng không chỉ là nóng vội: có chuẩn bị chính trị và quân sự.

Hành quân khẩn trương, phối hợp tiến công: Nhịp kể dồn dập khắc họa năng lực tổ chức, tính bất ngờ.

Đối phương chủ quan rồi tháo chạy: Thủ pháp tương phản làm rõ hai thế lực và thái độ đánh giá của người kể.

Câu hỏi trọng tâm

Vì sao nhận xét “Quang Trung chỉ giỏi đánh nhanh” là chưa đầy đủ?

Bản tóm lược còn cho thấy việc thống nhất danh nghĩa, tổ chức lực lượng, động viên và tính kế lâu dài. Tốc độ chiến dịch đi cùng tư duy tổ chức và dự liệu, không chỉ sức mạnh hay sự liều lĩnh.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Vì sao nhận xét “Quang Trung chỉ giỏi đánh nhanh” là chưa đầy đủ?

    Xem lời giải

    Bản tóm lược còn cho thấy việc thống nhất danh nghĩa, tổ chức lực lượng, động viên và tính kế lâu dài. Tốc độ chiến dịch đi cùng tư duy tổ chức và dự liệu, không chỉ sức mạnh hay sự liều lĩnh.

Ghi nhớ

Bản tóm lược còn cho thấy việc thống nhất danh nghĩa, tổ chức lực lượng, động viên và tính kế lâu dài. Tốc độ chiến dịch đi cùng tư duy tổ chức và dự liệu, không chỉ sức mạnh hay sự liều lĩnh.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Quang Trung đại phá quân Thanh

    Ngô gia văn phái (Hoàng Lê nhất thống chí) — tiểu thuyết lịch sử.

    Bản tóm lược nguyên gốc: Nghe tin quân Thanh tiến vào Thăng Long, Nguyễn Huệ quyết định lên ngôi để thống nhất danh nghĩa, chỉnh đốn lực lượng rồi tiến quân ra Bắc. Ông vừa hành quân khẩn trương vừa tổ chức, động viên và dự tính kế sách lâu dài. Trong chiến dịch, các đòn tiến công được phối hợp tạo thế bất ngờ, đẩy quân xâm lược vào thất bại. Phía đối phương từ chủ quan chuyển sang hoảng loạn; triều đình dựa vào ngoại bang cũng rơi vào cảnh tháo chạy. Đoạn truyện đặt hai phía trong tương quan đối lập, làm nổi bật tài chỉ huy và khí thế của nghĩa quân. Lời kể có trình tự thời gian, nhiều hành động, địa danh và dấu mốc, làm câu chuyện mang dáng dấp ghi chép lịch sử.

    Đây là bản tóm lược và diễn giải do người biên soạn viết mới, không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Các câu hỏi chỉ yêu cầu dữ kiện trong ngữ liệu này và kiến thức được cung cấp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dựa thông tin tác giả, thể loại và cách tổ chức được giới thiệu trong ngữ liệu, chọn dạng văn bản phù hợp.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết với ý nghĩa phân tích.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Quyết định nào được kể trước việc tiến quân ra Bắc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Đọc bản tóm lược độc lập.

    Phân tích chi tiết: Hành quân khẩn trương, phối hợp tiến công. Viết 3–5 câu, không chỉ gọi tên tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Đối chiếu hai chi tiết/đặc điểm: “Lên ngôi rồi tổ chức tiến quân” và “Đối phương chủ quan rồi tháo chạy”. Chúng góp phần vào ý nghĩa chung theo hai cách khác nhau ra sao? Không thêm sự kiện ngoài bản tóm lược.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Dựa trên ngữ liệu tóm lược dưới đây, trả lời bằng một đoạn có bằng chứng.

    Vì sao nhận xét “Quang Trung chỉ giỏi đánh nhanh” là chưa đầy đủ?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Một bạn dùng riêng chi tiết “Lên ngôi rồi tổ chức tiến quân” để giải thích toàn bộ tác phẩm. Hãy nêu điều chi tiết ấy làm rõ và một phần ý nghĩa còn cần đối chiếu với “Đối phương chủ quan rồi tháo chạy”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu về một ý nghĩa em rút ra từ bản tóm lược sau; phân biệt điều văn bản cho thấy và liên hệ riêng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay