Ngữ văn 6
Ngữ vănLớp 6Bài 1. Tôi và các bạn

Củng cố, mở rộng

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu và vận dụng kiến thức của phần Củng cố, mở rộng.
  • Trình bày nhận xét có dẫn chứng; phân biệt thông tin văn bản với suy luận riêng.

Bài giảng

Kết nối các văn bản

Bài học đường đời đầu tiên: Bi kịch của Choắt làm bài học về trách nhiệm trở nên cụ thể. Mèn gây trò trêu nhưng để bạn chịu đòn; việc trốn vào hang cho thấy lòng can đảm khoe khoang không đồng nghĩa dám chịu hậu quả. Lời khuyên không trả thù của Choắt càng làm Mèn xấu hổ. Ngôi kể thứ nhất cho người đọc thấy trực tiếp quá trình Mèn tự nhận lỗi, không chỉ nghe một lời răn từ bên ngoài.

Nếu cậu muốn có một người bạn…: Cáo không chỉ giảng giải mà đưa hoàng tử qua một trải nghiệm gắn bó. Chi tiết lúa mì cho thấy tình bạn làm thế giới mang nghĩa mới. Từ đó hoàng tử hiểu bông hồng quan trọng vì thời gian và sự chăm sóc đã trao cho nó. Tình bạn trong đoạn trích vì vậy vừa là niềm vui, vừa là trách nhiệm; không thể hiểu thành sở hữu hoặc bắt người khác phụ thuộc.

Bắt nạt: Sức thuyết phục của bài thơ nằm ở giọng trò chuyện mà kiên quyết. Lời gọi “bạn” không đẩy người nghe ra ngoài quan hệ; nhưng những lời ngăn liên tiếp buộc ta nhìn rõ giới hạn không được vượt. Cách diễn đạt gần đời sống giúp trẻ em thấy bắt nạt không chỉ là chuyện xa lạ mà có thể bắt đầu từ tiếng cười hoặc hành động hằng ngày.

So sánh trách nhiệm với bạn trong Bài học đường đời đầu tiên và Nếu cậu muốn có một người bạn…

Đọc mở rộng có phương pháp

Tìm văn bản cùng kiểu từ thư viện hoặc nguồn hợp pháp. Đọc trọn văn bản, lập phiếu có tên, tác giả/nguồn, kiểu văn bản, hai bằng chứng và một nhận xét riêng. Không thay việc đọc bằng chép giới thiệu.

Trọng tâm ngôn ngữ cần vận dụng: từ đơn/phức, nghĩa từ, so sánh và nhân hóa. Chia sẻ phiếu, giải thích vì sao chi tiết em chọn quan trọng.

Ghi nhớ

So sánh bằng chi tiết; đọc thêm có nguồn và ghi nhận xét riêng.

Dễ nhầm

  • Nhận xét cần gắn với chi tiết và tác dụng, không chỉ nhắc lại cốt truyện hoặc nêu bài học chung chung.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Bài học đường đời đầu tiên — Tô Hoài. Trích truyện đồng thoại Dế Mèn phiêu lưu kí. Trong tác phẩm gốc, Dế Mèn xưng tôi và tự kể trải nghiệm; bản lược thuật dưới đây chuyển sang ngôi thứ ba để tóm tắt.

    Lược thuật/tóm lược do người biên soạn viết, không phải nguyên văn tác phẩm:

    Dế Mèn khỏe mạnh nhưng tự mãn, chê Dế Choắt yếu ớt và không giúp bạn sửa chỗ ở. Muốn khoe gan, Mèn trêu chị Cốc rồi trốn vào hang sâu. Chị Cốc tưởng Choắt gây chuyện nên đánh Choắt bị thương nặng. Trước khi chết, Choắt không trả thù mà khuyên Mèn bỏ thói hung hăng. Mèn đau xót, chôn bạn và suy nghĩ về lỗi của mình. Sự việc khiến một nhân vật vốn chỉ quan tâm sức mạnh phải đối diện hậu quả từ hành động thiếu trách nhiệm.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai kể lại trải nghiệm?

  3. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mèn làm gì sau khi trêu Cốc?

  4. Câu 3Mức 2Tự luận

    Ai chịu thương tích nặng? Trả lời ngắn bằng lời của em, dựa vào ngữ liệu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Đọc ngữ liệu

    Nếu cậu muốn có một người bạn… — Ăng-toan đơ Xanh-tơ Ê-xu-pe-ri. Trích Hoàng tử bé; phần dưới tóm lược bằng lời riêng. Bản SGK theo Nguyễn Tấn Đại dịch, hiệu đính năm 2020.

    Lược thuật/tóm lược do người biên soạn viết, không phải nguyên văn tác phẩm:

    Hoàng tử bé gặp cáo khi đang buồn và cô đơn. Cáo giải thích rằng tình bạn không có sẵn: hai người cần dành thời gian, làm quen dần và tạo những cuộc hẹn có ý nghĩa. Khi gắn bó, cáo thấy màu lúa mì gợi nhớ mái tóc hoàng tử. Hoàng tử hiểu bông hồng của mình không chỉ là một bông hoa giống mọi hoa khác, bởi cậu đã chăm sóc và dành thời gian cho nó. Cuộc chia tay có buồn nhưng cũng đem lại cách nhìn mới: biết yêu quý gắn với trách nhiệm.

  6. Câu 4Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Hoàng tử gặp con vật nào?

  7. Câu 5Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Điều gì giúp tình bạn hình thành?

  8. Câu 6Mức 2Tự luận

    Lúa mì gợi cáo nhớ điều gì? Trả lời ngắn bằng lời của em, dựa vào ngữ liệu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Đọc ngữ liệu

    Bắt nạt — Nguyễn Thế Hoàng Linh. Thơ năm chữ.

    Lược thuật/tóm lược do người biên soạn viết, không phải nguyên văn tác phẩm:

    Người nói phản đối việc bắt nạt người yếu, các con vật và cây cối. Bài thơ dùng cách trò chuyện gần với trẻ em, đặt những việc vui lành mạnh bên cạnh hành vi làm người khác tổn thương. Lời nhắc không chỉ dành cho nạn nhân mà hướng đến người gây hại và cả người chứng kiến. Giọng có lúc dí dỏm nhưng thái độ không mơ hồ: bắt nạt là việc phải dừng lại. Người đọc được khuyến khích biết bênh vực bằng cách an toàn, không lấy bạo lực mới để chống bạo lực.

    Trích ngắn để phân tích: “Đừng bắt nạt, bạn ơi” (Nguyễn Thế Hoàng Linh).

  10. Câu 7Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thái độ chính của người nói là gì?

  11. Câu 8Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Giọng thơ gần với hình thức nào?

  12. Câu 9Mức 2Tự luận

    Phạm vi đối tượng được bảo vệ gồm gì? Trả lời ngắn bằng lời của em, dựa vào ngữ liệu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  13. Câu 10Mức 3Tự luận

    So sánh trách nhiệm với bạn trong Bài học đường đời đầu tiên và Nếu cậu muốn có một người bạn…

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  14. Câu 11Mức 3Tự luận

    Tạo một ví dụ mới minh họa từ đơn/phức, nghĩa từ, so sánh và nhân hóa. Giải thích dựa vào từ ngữ hoặc cấu trúc cụ thể.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  15. Câu 12Mức 4Tự luận

    Chọn thêm một văn bản cùng kiểu ngoài các bài đã học. Lập phiếu đọc: tên, tác giả/nguồn, hai chi tiết, nhận xét có lí do và một câu hỏi.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay