Ngữ văn 6
Ngữ vănLớp 6Bài 1. Tôi và các bạn

Bài học đường đời đầu tiên

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu và vận dụng kiến thức của phần Bài học đường đời đầu tiên.
  • Trình bày nhận xét có dẫn chứng; phân biệt thông tin văn bản với suy luận riêng.

Bài giảng

Định hướng và văn bản hỗ trợ

Bài học đường đời đầu tiên — Tô Hoài. Trích truyện đồng thoại Dế Mèn phiêu lưu kí. Trong tác phẩm gốc, Dế Mèn xưng tôi và tự kể trải nghiệm; bản lược thuật dưới đây chuyển sang ngôi thứ ba để tóm tắt.

Lược thuật/tóm lược do người biên soạn viết, không phải nguyên văn tác phẩm:

Dế Mèn khỏe mạnh nhưng tự mãn, chê Dế Choắt yếu ớt và không giúp bạn sửa chỗ ở. Muốn khoe gan, Mèn trêu chị Cốc rồi trốn vào hang sâu. Chị Cốc tưởng Choắt gây chuyện nên đánh Choắt bị thương nặng. Trước khi chết, Choắt không trả thù mà khuyên Mèn bỏ thói hung hăng. Mèn đau xót, chôn bạn và suy nghĩ về lỗi của mình. Sự việc khiến một nhân vật vốn chỉ quan tâm sức mạnh phải đối diện hậu quả từ hành động thiếu trách nhiệm.

Đọc sâu từ chi tiết

Ngoại hình và tính cách
Cơ thể khỏe không tự tạo nên cách sống đúng. Việc Mèn chê bạn và từ chối giúp làm lộ khoảng cách giữa vẻ tự tin với khả năng thấu hiểu người khác.

Quan hệ nguyên nhân–kết quả
Trò trêu của Mèn tạo hiểu lầm nhưng người yếu thế chịu hại. Mèn trốn an toàn còn Choắt bị đánh; đối lập này khiến trách nhiệm không thể được xóa bằng lời “chỉ đùa”.

Sự thay đổi bên trong
Lời khuyên ôn hòa của Choắt và việc Mèn chôn bạn đánh dấu bước chuyển từ khoe mình sang tự xét. Hối hận là khởi đầu, cần đi cùng hành động thay đổi.

Lập luận về nội dung và hình thức

Bi kịch của Choắt làm bài học về trách nhiệm trở nên cụ thể. Mèn gây trò trêu nhưng để bạn chịu đòn; việc trốn vào hang cho thấy lòng can đảm khoe khoang không đồng nghĩa dám chịu hậu quả. Lời khuyên không trả thù của Choắt càng làm Mèn xấu hổ. Ngôi kể thứ nhất cho người đọc thấy trực tiếp quá trình Mèn tự nhận lỗi, không chỉ nghe một lời răn từ bên ngoài.

Khi viết, đi từ nhận xét đến chi tiết rồi giải thích tác dụng. Bản tóm lược không giữ nguyên nhịp, giọng và toàn bộ ngôn ngữ của tác phẩm; muốn đối chiếu toàn văn, hãy dùng SGK hợp pháp. Không xem tóm lược là bản chép thay văn bản gốc.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Một đoạn phân tích khác đoạn kể lại ở điểm nào?

    Xem lời giải

    Bi kịch của Choắt làm bài học về trách nhiệm trở nên cụ thể. Mèn gây trò trêu nhưng để bạn chịu đòn; việc trốn vào hang cho thấy lòng can đảm khoe khoang không đồng nghĩa dám chịu hậu quả. Lời khuyên không trả thù của Choắt càng làm Mèn xấu hổ. Ngôi kể thứ nhất cho người đọc thấy trực tiếp quá trình Mèn tự nhận lỗi, không chỉ nghe một lời răn từ bên ngoài.

Ghi nhớ

Bi kịch của Choắt làm bài học về trách nhiệm trở nên cụ thể. Mèn gây trò trêu nhưng để bạn chịu đòn; việc trốn vào hang cho thấy lòng can đảm khoe khoang không đồng nghĩa dám chịu hậu quả. Lời khuyên không trả thù của Choắt càng làm Mèn xấu hổ. Ngôi kể thứ nhất cho người đọc thấy trực tiếp quá trình Mèn tự nhận lỗi, không chỉ nghe một lời răn từ bên ngoài.

Dễ nhầm

  • Nhận xét cần gắn với chi tiết và tác dụng, không chỉ nhắc lại cốt truyện hoặc nêu bài học chung chung.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Bài học đường đời đầu tiên — Tô Hoài. Trích truyện đồng thoại Dế Mèn phiêu lưu kí. Trong tác phẩm gốc, Dế Mèn xưng tôi và tự kể trải nghiệm; bản lược thuật dưới đây chuyển sang ngôi thứ ba để tóm tắt.

    Lược thuật/tóm lược do người biên soạn viết, không phải nguyên văn tác phẩm:

    Dế Mèn khỏe mạnh nhưng tự mãn, chê Dế Choắt yếu ớt và không giúp bạn sửa chỗ ở. Muốn khoe gan, Mèn trêu chị Cốc rồi trốn vào hang sâu. Chị Cốc tưởng Choắt gây chuyện nên đánh Choắt bị thương nặng. Trước khi chết, Choắt không trả thù mà khuyên Mèn bỏ thói hung hăng. Mèn đau xót, chôn bạn và suy nghĩ về lỗi của mình. Sự việc khiến một nhân vật vốn chỉ quan tâm sức mạnh phải đối diện hậu quả từ hành động thiếu trách nhiệm.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai kể lại trải nghiệm?

  3. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mèn làm gì sau khi trêu Cốc?

  4. Câu 3Mức 2Tự luận

    Ai chịu thương tích nặng? Trả lời ngắn bằng lời của em, dựa vào ngữ liệu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Choắt phản ứng cuối cùng thế nào?

  6. Câu 5Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Dựa vào lược thuật và thông tin thể loại đã cho, xác định đúng hoặc sai.

    ÝĐúngSai
    a)Mèn trêu Cốc nhưng Choắt lại chịu hậu quả.
    b)Mèn chỉ cần hối hận là có thể xóa hết hậu quả đã gây ra.
  7. Câu 6Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết/khái niệm với cách hiểu phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Phân tích một nét đáng chú ý của văn bản Bài học đường đời đầu tiên. Dùng ít nhất một chi tiết cụ thể làm bằng chứng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một nhóm bạn bảo “chỉ đùa” sau khi làm bạn khác sợ. Em đề xuất cách nhận trách nhiệm cụ thể, không chỉ nói xin lỗi.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay