NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 10. Tiếp bước cha ông

Bài 24. Việt Nam quê hương ta

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Việt Nam quê hương ta.
  • Thực hiện luyện viết bài văn tả phong cảnh.
  • Thực hiện nói và nghe: di tích lịch sử.

Bài giảng

Đọc: Việt Nam quê hương ta

Bài thơ ngợi ca đất nước với đồng lúa, cánh cò, núi và những sản vật phong phú. Cảnh đẹp gắn liền con người trải nhiều gian khó mà vẫn bền bỉ, anh hùng và giàu tình nghĩa. Khi phải chiến đấu, họ đứng lên mạnh mẽ; khi hòa bình, họ trở về cuộc sống hiền hậu. Nhịp lục bát giúp lời ca thân thuộc như tiếng nói quê nhà. Nguyễn Đình Thi kết hợp tự hào về thiên nhiên với sự trân trọng phẩm chất con người.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Việt Nam quê hương ta (Nguyễn Đình Thi) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Vẻ đẹp đất nước gắn với lòng dũng cảm, sự cần cù và nghĩa tình của con người.

Chi tiết cần chú ý: Thể thơ được nêu trong bản tóm tắt là gì? — lục bát. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: thủy chung nghĩa là trước sau giữ trọn tình cảm, sự gắn bó. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Viết: Luyện viết bài văn tả phong cảnh

Từ ý đã chọn, viết bản hoàn chỉnh. Mỗi đoạn giữ một ý chính, dùng chi tiết làm rõ. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết. Sửa theo thứ tự nội dung trước, từ và dấu câu sau.

Quan sát theo thời gian hoặc không gian; ghi màu sắc, âm thanh, chuyển động và cảm xúc thật. Chọn nét nổi bật thay vì liệt kê mọi thứ. Mở bài giới thiệu nơi và lúc; thân bài tả bao quát rồi chi tiết theo trật tự; kết bài nêu tình cảm. So sánh, nhân hóa cần làm rõ cảnh, không dùng dồn dập.

Bài mẫu nguyên bản:

Sáng chủ nhật, em ra vườn sau nhà khi sương còn đọng trên lá. Khu vườn không rộng nhưng mát và yên. Từ cổng vào, lối gạch nhỏ nằm giữa hai hàng rau xanh. Những giọt nước giữ ánh nắng sớm như các hạt thủy tinh. Bên hàng rào, giàn mướp vừa nở thêm mấy bông vàng. Tiếng chim từ ngọn ổi vọng xuống, xen với tiếng bà nhẹ tay tưới cây. Em đứng một lúc để nghe và ngắm, rồi nhặt những lá khô dưới lối đi. Em yêu khoảng vườn vì ở đó mỗi buổi sáng đều có điều nhỏ bé đáng chờ đợi.

Thực hành: Tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan.

Nói và nghe: Di tích lịch sử

Chuẩn bị ba ý: điều muốn giới thiệu/đề xuất, chi tiết hoặc lí do, lời kết. Nói 1–2 phút, nhìn người nghe, không đọc cả bản viết. Người nghe ghi hai từ khóa, nhắc lại một ý và hỏi một câu để làm rõ. Nếu khác ý, dùng “Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…”.

Bài nói mẫu: Em giới thiệu một di tích qua tên, vị trí, sự kiện gắn với nơi đó và điều cần giữ gìn. Thông tin lịch sử phải đối chiếu bảng giới thiệu hoặc nguồn tin cậy. Khi tới tham quan, em đi đúng lối, không viết lên tường và không tự vào khu hạn chế.

Đổi vai để mỗi người được nói và nghe. Nhận xét bằng một điểm rõ và một điều nên bổ sung.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Cảnh đẹp gắn liền con người trải nhiều gian khó mà vẫn bền bỉ, anh hùng và giàu tình nghĩa. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Vẻ đẹp đất nước gắn với lòng dũng cảm, sự cần cù và nghĩa tình của con người. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • thủy chung

    trước sau giữ trọn tình cảm, sự gắn bó

Ghi nhớ

Vẻ đẹp đất nước gắn với lòng dũng cảm, sự cần cù và nghĩa tình của con người.

Dễ nhầm

  • Vẻ đẹp đất nước chỉ nằm ở cảnh vật. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Bài thơ ngợi ca đất nước với đồng lúa, cánh cò, núi và những sản vật phong phú. Cảnh đẹp gắn liền con người trải nhiều gian khó mà vẫn bền bỉ, anh hùng và giàu tình nghĩa. Khi phải chiến đấu, họ đứng lên mạnh mẽ; khi hòa bình, họ trở về cuộc sống hiền hậu. Nhịp lục bát giúp lời ca thân thuộc như tiếng nói quê nhà. Nguyễn Đình Thi kết hợp tự hào về thiên nhiên với sự trân trọng phẩm chất con người.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Việt Nam quê hương ta (Nguyễn Đình Thi) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Thể thơ được nêu trong bản tóm tắt là gì?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn trong ba từ/cụm từ cho sẵn, từ/cụm từ nào có nghĩa “trước sau giữ trọn tình cảm, sự gắn bó”? Điền đúng từ/cụm từ đã chọn, giữ dấu thanh: .

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Dùng từ “thủy chung” trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Luyện viết bài văn tả phong cảnh. Tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Nói và nghe: Di tích lịch sử. Nghe bài nói mẫu đính kèm, ghi hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ. Sau đó chuẩn bị và trình bày bài nói riêng trong 1–2 phút, đổi vai để hỏi đáp với bạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay