Bài 17. Nghìn năm văn hiến · Tiếng Việt 5

Đọc: Nghìn năm văn hiến

Văn bản giới thiệu truyền thống hiếu học của Việt Nam qua Văn Miếu – Quốc Tử Giám và hệ thống khoa thi. Các thông tin, mốc thời gian, số liệu về người đỗ cho thấy giáo dục đã có lịch sử lâu dài. Bia ghi danh không chỉ lưu tên người học giỏi mà còn biểu hiện sự coi trọng nhân tài. Đọc văn bản cần kết nối lời giới thiệu với bảng thống kê, tìm đúng hàng cột trước khi kết luận. Từ hiểu biết ấy, người đọc thêm tự hào và có trách nhiệm với việc học hôm nay.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Nghìn năm văn hiến (Theo Nguyễn Hoàng) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Thông tin lịch sử và số liệu làm rõ truyền thống hiếu học lâu đời.

Chi tiết cần chú ý: Di tích gắn với truyền thống học tập trong bài là nơi nào? — Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: văn hiến nghĩa là truyền thống văn hóa, học thuật và nhân tài lâu đời. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Luyện tập về đại từ và kết từ

Đại từ là từ dùng để xưng hô (tôi, chúng tôi, nó…), để hỏi (ai, gì, bao nhiêu…) hoặc để thay thế từ ngữ đã xuất hiện (thế, vậy…). Ví dụ “Nam đang đọc sách. Nó đọc rất chăm”: nó thay cho Nam. Muốn biết đại từ chỉ ai hoặc điều gì, phải đọc ngữ cảnh. Khi giao tiếp, chọn cách xưng hô lịch sự, phù hợp người nói và người nghe.

Ví dụ phân tích: “Ai đang gõ cửa?” dùng ai để hỏi về người. “Em thích đọc sách. Chị cũng vậy”: vậy thay cho thích đọc sách. Các từ thân tộc như mẹ, con có thể dùng để xưng hô; không vì thế mà coi mọi danh từ chỉ người là đại từ.

Kết từ nối các từ ngữ hoặc các vế câu và thể hiện quan hệ giữa chúng. “Lan và Mai cùng đọc” có và nối hai tên người; “Vì em chăm học nên em tiến bộ” dùng vì… nên… nêu nguyên nhân – kết quả. Đại từ ai dùng để hỏi người, không có tác dụng nối hai vế.

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn nêu ý kiến tán thành một sự việc, hiện tượng

Đọc mẫu bên dưới theo ba câu hỏi: văn bản nhằm làm gì, các ý được sắp xếp ra sao, chi tiết nào làm ý chính rõ hơn. Chỉ ra mở đầu, phần triển khai và kết thúc; rút ra cách làm, không chép lại mẫu.

Mở đoạn nêu rõ việc em tán thành. Triển khai ít nhất hai lí do và một ví dụ thực tế; giải thích lợi ích cho cá nhân và cộng đồng. Kết đoạn khẳng định ý kiến, đề nghị cách làm vừa sức. Nêu lí lẽ chứ không chê người nghĩ khác.

Bài mẫu nguyên bản:

Em tán thành việc lớp có mười phút đọc sách yên lặng mỗi ngày. Trước hết, thời gian ngắn nhưng đều giúp cả những bạn ít đọc cũng tạo thói quen. Hơn nữa, sau khi đọc, chúng em có thêm điều để trao đổi, không chỉ nói về trò chơi. Tuần trước, một mẩu thông tin về cây đã giúp nhóm em sửa cách tưới bồn hoa. Để hoạt động có ích, mỗi bạn nên được chọn sách phù hợp và không bị ép kể khi chưa sẵn sàng. Em mong lớp duy trì góc đọc, đồng thời thay sách định kì để ai cũng tìm được điều hứng thú.

Thực hành: Nêu ý kiến tán thành một việc tốt ở trường, dùng hai lí do và một ví dụ cụ thể.

Đọc: Nghìn năm văn hiến

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Luyện tập về đại từ và kết từ

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn nêu ý kiến tán thành một sự việc, hiện tượng

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Đọc: Nghìn năm văn hiến

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Luyện tập về đại từ và kết từ

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn nêu ý kiến tán thành một sự việc, hiện tượng

Ví dụ

Từ vựng

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập