NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 10. Tiếp bước cha ông

Bài 20. Cụ Đồ Chiểu

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Cụ Đồ Chiểu.
  • Thực hiện đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn nêu ý kiến tán thành một sự việc, hiện tượng.
  • Thực hiện nói và nghe: đền ơn đáp nghĩa.

Bài giảng

Đọc: Cụ Đồ Chiểu

Nguyễn Đình Chiểu trải qua nhiều mất mát và bị mù nhưng không ngừng sống có ích. Ông mở trường dạy học, làm thuốc giúp dân và sáng tác. Khi đất nước bị xâm lược, ông dùng thơ văn thể hiện lòng thương dân, ý chí nghĩa hiệp và tinh thần chống giặc. Các việc làm nối tiếp nhau cho thấy nghị lực không chỉ là vượt khó cho bản thân mà còn đem năng lực phụng sự người khác. Bài đọc giúp nhận biết phẩm chất qua bằng chứng cụ thể.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Cụ Đồ Chiểu (Theo Trần Thị Hoa Lê) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Nghị lực và lòng yêu nước được bộc lộ qua việc làm giúp dân, giúp nước.

Chi tiết cần chú ý: Nhà thơ, nhà giáo được gọi là Đồ Chiểu có họ tên gì? — Nguyễn Đình Chiểu. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: nghĩa hiệp nghĩa là sống có nghĩa, sẵn lòng bênh vực và giúp người gặp khó. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Viết: Đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn nêu ý kiến tán thành một sự việc, hiện tượng

Đổi bài với bạn, đánh dấu ba nhóm: đủ ý và đúng mục đích; mạch sắp xếp; dùng từ, câu và chính tả. Ghi một điểm tốt cụ thể và một đề nghị sửa. Viết lại đoạn đã sửa, giải thích vì sao cách mới rõ hơn; không chỉ chép bài lần hai.

Mở đoạn nêu rõ việc em tán thành. Triển khai ít nhất hai lí do và một ví dụ thực tế; giải thích lợi ích cho cá nhân và cộng đồng. Kết đoạn khẳng định ý kiến, đề nghị cách làm vừa sức. Nêu lí lẽ chứ không chê người nghĩ khác.

Bài mẫu nguyên bản:

Em tán thành việc lớp có mười phút đọc sách yên lặng mỗi ngày. Trước hết, thời gian ngắn nhưng đều giúp cả những bạn ít đọc cũng tạo thói quen. Hơn nữa, sau khi đọc, chúng em có thêm điều để trao đổi, không chỉ nói về trò chơi. Tuần trước, một mẩu thông tin về cây đã giúp nhóm em sửa cách tưới bồn hoa. Để hoạt động có ích, mỗi bạn nên được chọn sách phù hợp và không bị ép kể khi chưa sẵn sàng. Em mong lớp duy trì góc đọc, đồng thời thay sách định kì để ai cũng tìm được điều hứng thú.

Thực hành: Nêu ý kiến tán thành một việc tốt ở trường, dùng hai lí do và một ví dụ cụ thể.

Nói và nghe: Đền ơn đáp nghĩa

Chuẩn bị ba ý: điều muốn giới thiệu/đề xuất, chi tiết hoặc lí do, lời kết. Nói 1–2 phút, nhìn người nghe, không đọc cả bản viết. Người nghe ghi hai từ khóa, nhắc lại một ý và hỏi một câu để làm rõ. Nếu khác ý, dùng “Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…”.

Bài nói mẫu: Biết ơn người có công cần thể hiện bằng hành động phù hợp lứa tuổi. Em có thể đọc tìm hiểu, thăm hỏi cùng nhà trường, giữ gìn di tích và giúp việc vừa sức. Khi tham gia, em lắng nghe, lễ phép và không chụp, chia sẻ hình người khác khi chưa được đồng ý.

Đổi vai để mỗi người được nói và nghe. Nhận xét bằng một điểm rõ và một điều nên bổ sung.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Ông mở trường dạy học, làm thuốc giúp dân và sáng tác. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Nghị lực và lòng yêu nước được bộc lộ qua việc làm giúp dân, giúp nước. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • nghĩa hiệp

    sống có nghĩa, sẵn lòng bênh vực và giúp người gặp khó

Ghi nhớ

Nghị lực và lòng yêu nước được bộc lộ qua việc làm giúp dân, giúp nước.

Dễ nhầm

  • Khó khăn khiến con người không thể đóng góp gì. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Nguyễn Đình Chiểu trải qua nhiều mất mát và bị mù nhưng không ngừng sống có ích. Ông mở trường dạy học, làm thuốc giúp dân và sáng tác. Khi đất nước bị xâm lược, ông dùng thơ văn thể hiện lòng thương dân, ý chí nghĩa hiệp và tinh thần chống giặc. Các việc làm nối tiếp nhau cho thấy nghị lực không chỉ là vượt khó cho bản thân mà còn đem năng lực phụng sự người khác. Bài đọc giúp nhận biết phẩm chất qua bằng chứng cụ thể.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Cụ Đồ Chiểu (Theo Trần Thị Hoa Lê) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Nhà thơ, nhà giáo được gọi là Đồ Chiểu có họ tên gì?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn trong ba từ/cụm từ cho sẵn, từ/cụm từ nào có nghĩa “sống có nghĩa, sẵn lòng bênh vực và giúp người gặp khó”? Điền đúng từ/cụm từ đã chọn, giữ dấu thanh: .

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Dùng từ “nghĩa hiệp” trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn nêu ý kiến tán thành một sự việc, hiện tượng. Nêu ý kiến tán thành một việc tốt ở trường, dùng hai lí do và một ví dụ cụ thể. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Nói và nghe: Đền ơn đáp nghĩa. Nghe bài nói mẫu đính kèm, ghi hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ. Sau đó chuẩn bị và trình bày bài nói riêng trong 1–2 phút, đổi vai để hỏi đáp với bạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay