Bài 23. Về ngôi nhà đang xây · Tiếng Việt 5

Đọc: Về ngôi nhà đang xây

Các em nhỏ đi ngang một ngôi nhà còn xây dở. Giàn giáo, cột, vôi vữa, ô cửa chưa hoàn thiện được nhìn qua trí tưởng tượng trong trẻo. Nhà như đang lớn, đón ánh sáng, tiếng chim và hương gió trước khi trở thành mái ấm. Những so sánh, nhân hóa biến công trường thành hình ảnh của sự hình thành và tương lai. Đọc cần trân trọng sức lao động, đồng thời nhớ quan sát công trình từ nơi an toàn, không đi vào khu vực thi công.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Về ngôi nhà đang xây (Đồng Xuân Lan) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Trí tưởng tượng làm nổi bật sự lớn lên của mái ấm và thành quả lao động.

Chi tiết cần chú ý: Ngôi nhà trong bài đã hoàn thiện hay còn xây dở? — còn xây dở. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: giàn giáo nghĩa là kết cấu tạm giúp công nhân làm việc khi xây dựng. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Luyện tập về dấu gạch ngang

Dấu gạch ngang có thể đánh dấu lời nói trực tiếp ở đầu dòng, đánh dấu các ý liệt kê hoặc phần chú thích. Cần xét vị trí và cấu trúc câu để biết tác dụng. Dấu gạch nối trong một số tên phiên âm không có cùng chức năng với dấu gạch ngang của lời thoại.

Ví dụ phân tích: “– Cháu chào bác ạ!”: dấu gạch ngang đầu dòng báo đây là lời nhân vật. “Mai – lớp trưởng – đang trình bày”: hai dấu bao phần chú thích.

Viết: Luyện tập lập dàn ý cho bài văn tả phong cảnh

Chia ý thành mở bài, thân bài, kết bài. Dưới mỗi ý lớn ghi 2–3 chi tiết theo thứ tự sẽ viết. Đọc lại để bỏ ý trùng và bổ sung chỗ thiếu. Dàn ý dùng từ khóa, chưa cần câu hoàn chỉnh.

Quan sát theo thời gian hoặc không gian; ghi màu sắc, âm thanh, chuyển động và cảm xúc thật. Chọn nét nổi bật thay vì liệt kê mọi thứ. Mở bài giới thiệu nơi và lúc; thân bài tả bao quát rồi chi tiết theo trật tự; kết bài nêu tình cảm. So sánh, nhân hóa cần làm rõ cảnh, không dùng dồn dập.

Bài mẫu nguyên bản:

Sáng chủ nhật, em ra vườn sau nhà khi sương còn đọng trên lá. Khu vườn không rộng nhưng mát và yên. Từ cổng vào, lối gạch nhỏ nằm giữa hai hàng rau xanh. Những giọt nước giữ ánh nắng sớm như các hạt thủy tinh. Bên hàng rào, giàn mướp vừa nở thêm mấy bông vàng. Tiếng chim từ ngọn ổi vọng xuống, xen với tiếng bà nhẹ tay tưới cây. Em đứng một lúc để nghe và ngắm, rồi nhặt những lá khô dưới lối đi. Em yêu khoảng vườn vì ở đó mỗi buổi sáng đều có điều nhỏ bé đáng chờ đợi.

Thực hành: Tả một cảnh ở quê hương hoặc nơi ở vào một thời điểm cụ thể, dùng ít nhất hai giác quan.

Đọc: Về ngôi nhà đang xây

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Luyện tập về dấu gạch ngang

Viết: Luyện tập lập dàn ý cho bài văn tả phong cảnh

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Đọc: Về ngôi nhà đang xây

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Luyện tập về dấu gạch ngang

Viết: Luyện tập lập dàn ý cho bài văn tả phong cảnh

Ví dụ

Từ vựng

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập