NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 8. Hương sắc trăm miền

Bài 15. Xuồng ba lá quê tôi

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Xuồng ba lá quê tôi.
  • Thực hiện luyện từ và câu: luyện tập về liên kết câu trong đoạn văn.
  • Thực hiện đánh giá, chỉnh sửa chương trình hoạt động.

Bài giảng

Đọc: Xuồng ba lá quê tôi

Xuồng ba lá được làm từ ba tấm ván, có dáng gọn phù hợp sông rạch Nam Bộ. Qua kí ức người kể, xuồng đưa người thân tới thăm, chở quà, giúp hái bông và mưu sinh. Trong chiến tranh, nó còn tham gia tiếp tế và đi lại ở vùng căn cứ. Khi đất nước yên bình, xuồng tiếp tục gắn với đời sống. Tác giả kết hợp giới thiệu cấu tạo với hồi ức để cho thấy một phương tiện nhỏ chứa đựng lịch sử và tình quê.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Xuồng ba lá quê tôi (Theo Nguyễn Chí Ngoan) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Vật dụng quen thuộc có thể lưu giữ nếp sống, lịch sử và tình cảm quê hương.

Chi tiết cần chú ý: Xuồng ba lá được ghép từ mấy tấm ván? Nhập số. — 3. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: tiềm thức nghĩa là phần kí ức, cảm nhận nằm sâu và không luôn được ý thức rõ. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Luyện tập về liên kết câu trong đoạn văn

Dùng đại từ hoặc từ ngữ cùng chỉ đối tượng để thay ở câu sau giúp tránh lặp và liên kết câu. “Bác Tư trồng cây. Người làm vườn ấy chăm từng gốc.” Cần đảm bảo người đọc biết từ thay chỉ ai; nếu có nhiều nhân vật, nó hoặc bạn ấy dễ mơ hồ.

Ví dụ phân tích: “Lan gặp Mai. Bạn ấy mỉm cười” chưa rõ ai cười. Viết “Mai mỉm cười” khi cần xác định chính xác, không bắt buộc tránh mọi sự lặp.

Viết: Đánh giá, chỉnh sửa chương trình hoạt động

Đổi bài với bạn, đánh dấu ba nhóm: đủ ý và đúng mục đích; mạch sắp xếp; dùng từ, câu và chính tả. Ghi một điểm tốt cụ thể và một đề nghị sửa. Viết lại đoạn đã sửa, giải thích vì sao cách mới rõ hơn; không chỉ chép bài lần hai.

Chương trình hoạt động nêu mục đích, thành phần, thời gian, địa điểm, chuẩn bị, phân công và trình tự. Mỗi việc gắn với người chịu trách nhiệm và sản phẩm. Xét tính khả thi, an toàn và cách xử lí thời tiết. Chương trình là kế hoạch trước khi làm, khác báo cáo viết sau khi làm.

Bài mẫu nguyên bản:

CHƯƠNG TRÌNH ĐỔI SÁCH
Mục đích: chia sẻ sách phù hợp, giữ gìn sách cũ.
Thời gian: 14 giờ–15 giờ thứ sáu, tại lớp 5A.
Chuẩn bị: mỗi bạn mang một cuốn được gia đình đồng ý; nhóm Lan kiểm tra tên và tình trạng.
14 giờ: lớp trưởng nêu quy tắc đổi tự nguyện.
14 giờ 10: từng nhóm giới thiệu sách.
14 giờ 30: đổi sách, ghi người nhận và hẹn ngày trả nếu là mượn.
14 giờ 50: dọn bàn, tổng kết.
Cô giáo giám sát; không trao đổi tiền, không ép bạn đổi. Nếu sách hỏng, báo người phụ trách trước.

Thực hành: Lập chương trình một hoạt động của lớp, có thời gian, người phụ trách, trình tự và phương án an toàn.

Quan sát để đọc và viết

Minh họa hỗ trợ quan sát

Tranh gợi hình chiếc xuồng trên sông nước; không dùng số nét vẽ để suy ra chính xác cách đóng xuồng thật.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Qua kí ức người kể, xuồng đưa người thân tới thăm, chở quà, giúp hái bông và mưu sinh. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Vật dụng quen thuộc có thể lưu giữ nếp sống, lịch sử và tình cảm quê hương. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • tiềm thức

    phần kí ức, cảm nhận nằm sâu và không luôn được ý thức rõ

Ghi nhớ

Vật dụng quen thuộc có thể lưu giữ nếp sống, lịch sử và tình cảm quê hương.

Dễ nhầm

  • Xuồng chỉ là vật dùng đi lại, không chứa kỉ niệm. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Xuồng ba lá được làm từ ba tấm ván, có dáng gọn phù hợp sông rạch Nam Bộ. Qua kí ức người kể, xuồng đưa người thân tới thăm, chở quà, giúp hái bông và mưu sinh. Trong chiến tranh, nó còn tham gia tiếp tế và đi lại ở vùng căn cứ. Khi đất nước yên bình, xuồng tiếp tục gắn với đời sống. Tác giả kết hợp giới thiệu cấu tạo với hồi ức để cho thấy một phương tiện nhỏ chứa đựng lịch sử và tình quê.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Xuồng ba lá quê tôi (Theo Nguyễn Chí Ngoan) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Xuồng ba lá được ghép từ mấy tấm ván? Nhập số.

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Trả lời ngắn

    “Chú mèo nằm bên cửa. Nó đang ngủ.” Từ nào thay chú mèo?

  7. Câu 6Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Câu nào làm rõ người được nói đến?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Đánh giá, chỉnh sửa chương trình hoạt động. Lập chương trình một hoạt động của lớp, có thời gian, người phụ trách, trình tự và phương án an toàn. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Đọc rõ bản tóm tắt cho một người nghe. Người nghe hỏi: “Xuồng ba lá được ghép từ mấy tấm ván? Nhập số.”. Trả lời bằng câu đủ ý rồi nhắc lại thông điệp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  10. Câu 9Mức 2Tự luận

    Quan sát tranh đính kèm. Nêu hai chi tiết thật nhìn thấy và viết một câu liên hệ với chủ đề bài. Không gán tranh thành sự việc nguyên văn trong tác phẩm.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay