NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 8. Hương sắc trăm miền

Bài 13. Đàn t'rưng – tiếng ca đại ngàn

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Đàn t'rưng – tiếng ca đại ngàn.
  • Thực hiện luyện từ và câu: liên kết câu bằng từ ngữ thay thế.
  • Thực hiện tìm hiểu cách viết chương trình hoạt động.

Bài giảng

Đọc: Đàn t'rưng – tiếng ca đại ngàn

Đàn t’rưng được giới thiệu giữa không gian núi rừng Tây Nguyên. Các ống tre, nứa tạo nhiều âm thanh khi được gõ; nhạc điệu gợi dòng suối, thác và nhịp sống buôn làng. Đàn từng gắn với việc canh rẫy, xua chim thú phá lúa, đồng thời làm ấm lòng người trong đêm. Văn bản kết hợp cấu tạo, âm sắc và công dụng để cho thấy nhạc cụ là một phần đời sống. Người đọc được khơi tình yêu và ý thức gìn giữ di sản âm nhạc.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Đàn t'rưng – tiếng ca đại ngàn (Theo Ay Dun và Lê Tấn) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Âm nhạc truyền thống gắn với môi trường sống và lao động của cộng đồng.

Chi tiết cần chú ý: Nhạc cụ được giới thiệu mang tên gì? — t’rưng. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: âm sắc nghĩa là đặc điểm riêng của âm thanh giúp phân biệt nguồn phát. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Liên kết câu bằng từ ngữ thay thế

Dùng đại từ hoặc từ ngữ cùng chỉ đối tượng để thay ở câu sau giúp tránh lặp và liên kết câu. “Bác Tư trồng cây. Người làm vườn ấy chăm từng gốc.” Cần đảm bảo người đọc biết từ thay chỉ ai; nếu có nhiều nhân vật, nó hoặc bạn ấy dễ mơ hồ.

Ví dụ phân tích: “Lan gặp Mai. Bạn ấy mỉm cười” chưa rõ ai cười. Viết “Mai mỉm cười” khi cần xác định chính xác, không bắt buộc tránh mọi sự lặp.

Viết: Tìm hiểu cách viết chương trình hoạt động

Đọc mẫu bên dưới theo ba câu hỏi: văn bản nhằm làm gì, các ý được sắp xếp ra sao, chi tiết nào làm ý chính rõ hơn. Chỉ ra mở đầu, phần triển khai và kết thúc; rút ra cách làm, không chép lại mẫu.

Chương trình hoạt động nêu mục đích, thành phần, thời gian, địa điểm, chuẩn bị, phân công và trình tự. Mỗi việc gắn với người chịu trách nhiệm và sản phẩm. Xét tính khả thi, an toàn và cách xử lí thời tiết. Chương trình là kế hoạch trước khi làm, khác báo cáo viết sau khi làm.

Bài mẫu nguyên bản:

CHƯƠNG TRÌNH ĐỔI SÁCH
Mục đích: chia sẻ sách phù hợp, giữ gìn sách cũ.
Thời gian: 14 giờ–15 giờ thứ sáu, tại lớp 5A.
Chuẩn bị: mỗi bạn mang một cuốn được gia đình đồng ý; nhóm Lan kiểm tra tên và tình trạng.
14 giờ: lớp trưởng nêu quy tắc đổi tự nguyện.
14 giờ 10: từng nhóm giới thiệu sách.
14 giờ 30: đổi sách, ghi người nhận và hẹn ngày trả nếu là mượn.
14 giờ 50: dọn bàn, tổng kết.
Cô giáo giám sát; không trao đổi tiền, không ép bạn đổi. Nếu sách hỏng, báo người phụ trách trước.

Thực hành: Lập chương trình một hoạt động của lớp, có thời gian, người phụ trách, trình tự và phương án an toàn.

Quan sát để đọc và viết

Minh họa hỗ trợ quan sát

Nhạc cụ tre bên trái là minh họa gợi hình đàn t’rưng; đối chiếu với các nhạc cụ dây, hơi và gõ còn lại.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Các ống tre, nứa tạo nhiều âm thanh khi được gõ; nhạc điệu gợi dòng suối, thác và nhịp sống buôn làng. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Âm nhạc truyền thống gắn với môi trường sống và lao động của cộng đồng. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • âm sắc

    đặc điểm riêng của âm thanh giúp phân biệt nguồn phát

Ghi nhớ

Âm nhạc truyền thống gắn với môi trường sống và lao động của cộng đồng.

Dễ nhầm

  • Nhạc cụ chỉ dùng trên sân khấu, không gắn việc thường ngày. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Đàn t’rưng được giới thiệu giữa không gian núi rừng Tây Nguyên. Các ống tre, nứa tạo nhiều âm thanh khi được gõ; nhạc điệu gợi dòng suối, thác và nhịp sống buôn làng. Đàn từng gắn với việc canh rẫy, xua chim thú phá lúa, đồng thời làm ấm lòng người trong đêm. Văn bản kết hợp cấu tạo, âm sắc và công dụng để cho thấy nhạc cụ là một phần đời sống. Người đọc được khơi tình yêu và ý thức gìn giữ di sản âm nhạc.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Đàn t'rưng – tiếng ca đại ngàn (Theo Ay Dun và Lê Tấn) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Nhạc cụ được giới thiệu mang tên gì?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Trả lời ngắn

    “Chú mèo nằm bên cửa. Nó đang ngủ.” Từ nào thay chú mèo?

  7. Câu 6Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Câu nào làm rõ người được nói đến?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tìm hiểu cách viết chương trình hoạt động. Lập chương trình một hoạt động của lớp, có thời gian, người phụ trách, trình tự và phương án an toàn. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Đọc rõ bản tóm tắt cho một người nghe. Người nghe hỏi: “Nhạc cụ được giới thiệu mang tên gì?”. Trả lời bằng câu đủ ý rồi nhắc lại thông điệp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  10. Câu 9Mức 2Tự luận

    Quan sát tranh đính kèm. Nêu hai chi tiết thật nhìn thấy và viết một câu liên hệ với chủ đề bài. Không gán tranh thành sự việc nguyên văn trong tác phẩm.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay