NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 8. Hương sắc trăm miền

Bài 11. Hương cốm mùa thu

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Hương cốm mùa thu.
  • Thực hiện luyện từ và câu: liên kết câu bằng từ ngữ nối.
  • Thực hiện viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một sự việc.

Bài giảng

Đọc: Hương cốm mùa thu

Hương cốm theo gió đưa mùa thu vào phố. Từ hạt cốm xanh, bài thơ gợi tới hạt lúa, đất, nắng và công sức của người làm ra sản vật. Cảnh phố và Hồ Gươm được nhân hóa, khiến mùa thu như có tiếng nói và bước chân. Màu xanh nhỏ bé chứa cả thiên nhiên lẫn bàn tay cha mẹ. Người đọc cảm nhận một thức quà bằng mùi hương, màu sắc, tưởng tượng và lòng biết ơn chứ không chỉ bằng vị giác.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Hương cốm mùa thu (Bảo Ngọc) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Hương vị quê hương kết tinh thiên nhiên và công sức con người.

Chi tiết cần chú ý: Sản vật mùa thu được nhắc tới là gì? — cốm. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: heo may nghĩa là gió nhẹ và hơi lạnh thường gặp đầu thu. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Liên kết câu bằng từ ngữ nối

Từ ngữ nối như tuy nhiên, vì vậy, hơn nữa, trước hết, cuối cùng báo quan hệ giữa các câu. Chọn từ theo mạch: tuy nhiên biểu thị điều khác hoặc trái dự đoán; vì vậy chỉ kết quả; hơn nữa thêm ý. Sau một số từ nối đầu câu thường có dấu phẩy.

Ví dụ phân tích: “Trời mưa lớn. Vì vậy, chúng em hoãn buổi cắm trại.” Câu sau là kết quả của câu trước, không dùng tuy nhiên nếu không có ý tương phản.

Viết: Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một sự việc

Từ ý đã chọn, viết bản hoàn chỉnh. Mỗi đoạn giữ một ý chính, dùng chi tiết làm rõ. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết. Sửa theo thứ tự nội dung trước, từ và dấu câu sau.

Giới thiệu sự việc, thời điểm và người liên quan; chọn một khoảnh khắc làm em xúc động; diễn tả suy nghĩ thay đổi thế nào. Chỉ kể diễn biến cần để người đọc hiểu cảm xúc. Cảm xúc phải tự nhiên và có nguyên nhân, không phóng đại công lao của mình.

Bài mẫu nguyên bản:

Chiều thứ sáu, lớp em cùng dọn góc đọc sách. Lúc đầu, em nghĩ đây chỉ là việc xếp lại vài chồng sách. Nhưng khi bạn An cẩn thận dán một trang rách rồi đưa cho em cuốn truyện đã sửa, em thấy vui khác hẳn. Cuốn sách cũ vẫn có thể đến với một người đọc mới. Chúng em lau từng ngăn, phân loại và ghi lại những cuốn cần bổ sung. Nhìn góc phòng gọn gàng, em tự hào vì đã góp sức, dù phần việc của mình không lớn. Em mong cả lớp giữ thói quen dùng sách nhẹ tay.

Thực hành: Viết đoạn cảm xúc về một việc em tham gia, nêu sự thay đổi trong suy nghĩ trước và sau việc đó.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Từ hạt cốm xanh, bài thơ gợi tới hạt lúa, đất, nắng và công sức của người làm ra sản vật. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Hương vị quê hương kết tinh thiên nhiên và công sức con người. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • heo may

    gió nhẹ và hơi lạnh thường gặp đầu thu

Ghi nhớ

Hương vị quê hương kết tinh thiên nhiên và công sức con người.

Dễ nhầm

  • Món quà chỉ có giá trị ở mùi vị, không liên quan công sức. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Hương cốm theo gió đưa mùa thu vào phố. Từ hạt cốm xanh, bài thơ gợi tới hạt lúa, đất, nắng và công sức của người làm ra sản vật. Cảnh phố và Hồ Gươm được nhân hóa, khiến mùa thu như có tiếng nói và bước chân. Màu xanh nhỏ bé chứa cả thiên nhiên lẫn bàn tay cha mẹ. Người đọc cảm nhận một thức quà bằng mùi hương, màu sắc, tưởng tượng và lòng biết ơn chứ không chỉ bằng vị giác.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Hương cốm mùa thu (Bảo Ngọc) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 2; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Sản vật mùa thu được nhắc tới là gì?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn từ ngữ nối biểu thị kết quả (không phải ý trái dự đoán): Trời đã tối. , cả nhóm quyết định quay về.

  7. Câu 6Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    “Lan còn nhỏ. Tuy nhiên, bạn rất tự lập.” Từ nối nêu quan hệ gì?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một sự việc. Viết đoạn cảm xúc về một việc em tham gia, nêu sự thay đổi trong suy nghĩ trước và sau việc đó. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Đọc rõ bản tóm tắt cho một người nghe. Người nghe hỏi: “Sản vật mùa thu được nhắc tới là gì?”. Trả lời bằng câu đủ ý rồi nhắc lại thông điệp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay