Bài 20. Khổ luyện thành tài · Tiếng Việt 5

Đọc: Khổ luyện thành tài

Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi bắt đầu học vẽ với lòng say mê nhưng nản khi thầy nhiều lần yêu cầu vẽ trứng. Người thầy giải thích mỗi quả trứng, mỗi góc nhìn và điều kiện ánh sáng đều đem lại khác biệt. Luyện quan sát vật đơn giản chính là rèn nền tảng để vẽ điều phức tạp. Hiểu dụng ý ấy, cậu học trò thay đổi thái độ và kiên trì luyện tập. Câu chuyện phân biệt luyện tập có suy nghĩ với lặp lại máy móc.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Khổ luyện thành tài (Theo 101 câu chuyện học sinh cần đọc giúp các em trở thành nhà khoa học tương lai) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Tài năng cần nền tảng quan sát và sự khổ luyện có mục đích.

Chi tiết cần chú ý: Vật được thầy yêu cầu tập vẽ nhiều lần là gì? — quả trứng. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: khổ luyện nghĩa là rèn luyện kiên trì, chịu nhiều khó khăn. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Viết: Đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Đổi bài với bạn, đánh dấu ba nhóm: đủ ý và đúng mục đích; mạch sắp xếp; dùng từ, câu và chính tả. Ghi một điểm tốt cụ thể và một đề nghị sửa. Viết lại đoạn đã sửa, giải thích vì sao cách mới rõ hơn; không chỉ chép bài lần hai.

Đoạn giới thiệu nêu tên nhân vật, tác phẩm và tác giả nếu biết; chọn đặc điểm cùng hành động chứng minh, kết bằng nhận xét riêng. Không biến đoạn thành bản kể hết truyện. Khi chưa nhớ tên tác giả, tra nguồn đáng tin thay vì đoán. Phân biệt phẩm chất được văn bản cho biết với điều mình suy nghĩ thêm.

Bài mẫu nguyên bản:

Trong truyện dân gian Thạch Sanh, em nhớ nhất chàng trai hiền lành sống bằng nghề đốn củi. Nhân vật có sức khỏe nhưng không dùng sức mạnh để ức hiếp người khác. Qua các thử thách và việc cứu người, chàng bộc lộ lòng dũng cảm, sự thật thà và tinh thần vị tha. Điều khiến em quý nhất không chỉ là tài năng mà còn là cách nhân vật giữ lòng tốt khi gặp bất công. Em muốn học cách bình tĩnh, không vội đáp lại điều xấu bằng việc xấu.

Thực hành: Giới thiệu một nhân vật trong sách em đã đọc, dẫn hai chi tiết tiêu biểu và nêu điều em học được.

Nói và nghe: Cuốn sách tôi yêu

Chuẩn bị ba ý: điều muốn giới thiệu/đề xuất, chi tiết hoặc lí do, lời kết. Nói 1–2 phút, nhìn người nghe, không đọc cả bản viết. Người nghe ghi hai từ khóa, nhắc lại một ý và hỏi một câu để làm rõ. Nếu khác ý, dùng “Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…”.

Bài nói mẫu: Em chọn một cuốn truyện dân gian vì có nhiều tình huống giúp suy nghĩ về lòng tốt. Em giới thiệu tên, nguồn sách, một nhân vật và chi tiết tiêu biểu, không kể hết kết thúc. Điều em muốn trao đổi là vì sao nhân vật nên làm việc đúng ngay cả khi không ai biết.

Đổi vai để mỗi người được nói và nghe. Nhận xét bằng một điểm rõ và một điều nên bổ sung.

Đọc: Khổ luyện thành tài

Cách đọc và hiểu văn bản

Viết: Đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Nói và nghe: Cuốn sách tôi yêu

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Đọc: Khổ luyện thành tài

Cách đọc và hiểu văn bản

Viết: Đánh giá, chỉnh sửa đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Nói và nghe: Cuốn sách tôi yêu

Ví dụ

Từ vựng

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập