Bài 19. Trải nghiệm để sáng tạo · Tiếng Việt 5

Đọc: Trải nghiệm để sáng tạo

Từ nhỏ, An-đéc-xen được tiếp xúc với những câu chuyện và đời sống quanh mình. Khi trưởng thành, ông mong được đi nhiều nơi, gặp nhiều người để hiểu cuộc sống. Các chuyến đi đem đến cả niềm vui lẫn nhận thức về nỗi khổ và sự bất công. Những trải nghiệm ấy đi vào sáng tác, giúp truyện có chiều sâu tình cảm. Bài đọc cho thấy tưởng tượng không tách rời cuộc đời: người sáng tạo cần quan sát, trải nghiệm và biết cảm thông với người khác.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Trải nghiệm để sáng tạo (Phan Thế Quân tổng hợp) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Sáng tạo được nuôi dưỡng bởi trải nghiệm và lòng cảm thông.

Chi tiết cần chú ý: Nhà văn được nói tới là ai? — An-đéc-xen. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: trải nghiệm nghĩa là trực tiếp tham gia và cảm nhận một việc. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Luyện tập sử dụng từ điển

Tra từ điển theo thứ tự chữ cái; với từ có cùng chữ đầu, so tiếp chữ thứ hai, thứ ba. Đọc mục từ gồm cách viết, từ loại, các nghĩa và ví dụ nếu có. Từ nhiều nghĩa phải chọn nghĩa hợp câu đang đọc. Không lấy nghĩa đầu tiên rồi áp dụng máy móc.

Ví dụ phân tích: Muốn hiểu “mầm” trong “mầm hi vọng”, tra từ mầm rồi nhận ra đây là nghĩa chuyển gợi điều mới hình thành.

Viết: Viết đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Từ ý đã chọn, viết bản hoàn chỉnh. Mỗi đoạn giữ một ý chính, dùng chi tiết làm rõ. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết. Sửa theo thứ tự nội dung trước, từ và dấu câu sau.

Đoạn giới thiệu nêu tên nhân vật, tác phẩm và tác giả nếu biết; chọn đặc điểm cùng hành động chứng minh, kết bằng nhận xét riêng. Không biến đoạn thành bản kể hết truyện. Khi chưa nhớ tên tác giả, tra nguồn đáng tin thay vì đoán. Phân biệt phẩm chất được văn bản cho biết với điều mình suy nghĩ thêm.

Bài mẫu nguyên bản:

Trong truyện dân gian Thạch Sanh, em nhớ nhất chàng trai hiền lành sống bằng nghề đốn củi. Nhân vật có sức khỏe nhưng không dùng sức mạnh để ức hiếp người khác. Qua các thử thách và việc cứu người, chàng bộc lộ lòng dũng cảm, sự thật thà và tinh thần vị tha. Điều khiến em quý nhất không chỉ là tài năng mà còn là cách nhân vật giữ lòng tốt khi gặp bất công. Em muốn học cách bình tĩnh, không vội đáp lại điều xấu bằng việc xấu.

Thực hành: Giới thiệu một nhân vật trong sách em đã đọc, dẫn hai chi tiết tiêu biểu và nêu điều em học được.

Đọc: Trải nghiệm để sáng tạo

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Luyện tập sử dụng từ điển

Viết: Viết đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Đọc: Trải nghiệm để sáng tạo

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Luyện tập sử dụng từ điển

Viết: Viết đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Ví dụ

Từ vựng

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập