Bài 17. Thư gửi các học sinh · Tiếng Việt 5

Đọc: Thư gửi các học sinh

Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Hồ Chí Minh chia sẻ niềm vui về nền giáo dục của một đất nước độc lập. Người nhắc các em nhớ sự hi sinh của nhiều thế hệ và nêu trách nhiệm học tập để góp sức xây dựng nước nhà. Lời thư vừa gần gũi, ân cần vừa thể hiện niềm tin vào tương lai. Đọc thư cần nhận ra người gửi, người nhận, hoàn cảnh và điều được gửi gắm, không chỉ tách lấy một câu khuyên học.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Thư gửi các học sinh (Theo Hồ Chí Minh toàn tập) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Học tập chăm chỉ gắn với lòng biết ơn và trách nhiệm với đất nước.

Chi tiết cần chú ý: Ai là người gửi thư? — Hồ Chí Minh. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: kiến thiết nghĩa là xây dựng và phát triển. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Sử dụng từ điển

Tra từ điển theo thứ tự chữ cái; với từ có cùng chữ đầu, so tiếp chữ thứ hai, thứ ba. Đọc mục từ gồm cách viết, từ loại, các nghĩa và ví dụ nếu có. Từ nhiều nghĩa phải chọn nghĩa hợp câu đang đọc. Không lấy nghĩa đầu tiên rồi áp dụng máy móc.

Ví dụ phân tích: Muốn hiểu “mầm” trong “mầm hi vọng”, tra từ mầm rồi nhận ra đây là nghĩa chuyển gợi điều mới hình thành.

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Đọc mẫu bên dưới theo ba câu hỏi: văn bản nhằm làm gì, các ý được sắp xếp ra sao, chi tiết nào làm ý chính rõ hơn. Chỉ ra mở đầu, phần triển khai và kết thúc; rút ra cách làm, không chép lại mẫu.

Đoạn giới thiệu nêu tên nhân vật, tác phẩm và tác giả nếu biết; chọn đặc điểm cùng hành động chứng minh, kết bằng nhận xét riêng. Không biến đoạn thành bản kể hết truyện. Khi chưa nhớ tên tác giả, tra nguồn đáng tin thay vì đoán. Phân biệt phẩm chất được văn bản cho biết với điều mình suy nghĩ thêm.

Bài mẫu nguyên bản:

Trong truyện dân gian Thạch Sanh, em nhớ nhất chàng trai hiền lành sống bằng nghề đốn củi. Nhân vật có sức khỏe nhưng không dùng sức mạnh để ức hiếp người khác. Qua các thử thách và việc cứu người, chàng bộc lộ lòng dũng cảm, sự thật thà và tinh thần vị tha. Điều khiến em quý nhất không chỉ là tài năng mà còn là cách nhân vật giữ lòng tốt khi gặp bất công. Em muốn học cách bình tĩnh, không vội đáp lại điều xấu bằng việc xấu.

Thực hành: Giới thiệu một nhân vật trong sách em đã đọc, dẫn hai chi tiết tiêu biểu và nêu điều em học được.

Đọc: Thư gửi các học sinh

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Sử dụng từ điển

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Đọc: Thư gửi các học sinh

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Sử dụng từ điển

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Ví dụ

Từ vựng

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập