NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 4. Trên con đường học tập

Bài 18. Tấm gương tự học

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Tấm gương tự học.
  • Thực hiện tìm ý cho đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách.
  • Thực hiện đọc mở rộng.

Bài giảng

Đọc: Tấm gương tự học

Bài giới thiệu Tạ Quang Bửu như một người không ngừng học suốt đời. Ông đọc nhiều, ghi nhớ tốt và chủ động tìm hiểu nhiều lĩnh vực, đặc biệt là ngoại ngữ. Việc tự học không chỉ để biết thêm mà giúp ông làm việc khoa học, giáo dục và hỗ trợ những nhiệm vụ quan trọng. Các chi tiết cụ thể làm nổi bật lòng ham hiểu biết thay vì chỉ đưa lời khen chung. Từ tấm gương ấy, người học có thể bắt đầu bằng thói quen đọc đều, ghi câu hỏi và tự tìm lời giải.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Tấm gương tự học (Phan Sơn tổng hợp) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Thói quen học chủ động và bền bỉ làm tri thức ngày càng rộng sâu.

Chi tiết cần chú ý: Nhân vật tự học được giới thiệu là ai? — Tạ Quang Bửu. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: uyên bác nghĩa là có kiến thức sâu rộng. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Viết: Tìm ý cho đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách

Ghi tự do các ý trả lời ai/cái gì, sự việc nào, chi tiết nào quan trọng, cảm xúc và lí do. Sau đó chọn những ý phục vụ đúng mục đích, gạch bỏ điều lạc đề và xếp thành mạch.

Đoạn giới thiệu nêu tên nhân vật, tác phẩm và tác giả nếu biết; chọn đặc điểm cùng hành động chứng minh, kết bằng nhận xét riêng. Không biến đoạn thành bản kể hết truyện. Khi chưa nhớ tên tác giả, tra nguồn đáng tin thay vì đoán. Phân biệt phẩm chất được văn bản cho biết với điều mình suy nghĩ thêm.

Bài mẫu nguyên bản:

Trong truyện dân gian Thạch Sanh, em nhớ nhất chàng trai hiền lành sống bằng nghề đốn củi. Nhân vật có sức khỏe nhưng không dùng sức mạnh để ức hiếp người khác. Qua các thử thách và việc cứu người, chàng bộc lộ lòng dũng cảm, sự thật thà và tinh thần vị tha. Điều khiến em quý nhất không chỉ là tài năng mà còn là cách nhân vật giữ lòng tốt khi gặp bất công. Em muốn học cách bình tĩnh, không vội đáp lại điều xấu bằng việc xấu.

Thực hành: Giới thiệu một nhân vật trong sách em đã đọc, dẫn hai chi tiết tiêu biểu và nêu điều em học được.

Đọc mở rộng

Tìm một văn bản khác phù hợp chủ điểm Trên con đường học tập trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp. Ghi tên bài, tác giả/nguồn, ngày đọc. Chọn hai chi tiết thật từ văn bản, giải thích một từ mới bằng ngữ cảnh, viết 3–4 câu nhận xét có lí do. Chia sẻ một điểm giống và một điểm khác so với bài đang học. Nếu chưa có sách khác, dùng bản tóm tắt bài này để luyện phiếu đọc, sau đó bổ sung tác phẩm đã đọc thực tế; không ghi một cuốn em chưa đọc.

Mẫu phiếu: tên/nguồn → nhân vật hoặc đối tượng → hai chi tiết → thông điệp → câu hỏi muốn trao đổi. Khi giới thiệu, không kể hết nội dung để người nghe còn hứng thú tự đọc.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Ông đọc nhiều, ghi nhớ tốt và chủ động tìm hiểu nhiều lĩnh vực, đặc biệt là ngoại ngữ. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Thói quen học chủ động và bền bỉ làm tri thức ngày càng rộng sâu. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • uyên bác

    có kiến thức sâu rộng

Ghi nhớ

Thói quen học chủ động và bền bỉ làm tri thức ngày càng rộng sâu.

Dễ nhầm

  • Muốn giỏi phải đợi người khác chỉ từng việc. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Bài giới thiệu Tạ Quang Bửu như một người không ngừng học suốt đời. Ông đọc nhiều, ghi nhớ tốt và chủ động tìm hiểu nhiều lĩnh vực, đặc biệt là ngoại ngữ. Việc tự học không chỉ để biết thêm mà giúp ông làm việc khoa học, giáo dục và hỗ trợ những nhiệm vụ quan trọng. Các chi tiết cụ thể làm nổi bật lòng ham hiểu biết thay vì chỉ đưa lời khen chung. Từ tấm gương ấy, người học có thể bắt đầu bằng thói quen đọc đều, ghi câu hỏi và tự tìm lời giải.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Tấm gương tự học (Phan Sơn tổng hợp) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Nhân vật tự học được giới thiệu là ai?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn trong ba từ/cụm từ cho sẵn, từ/cụm từ nào có nghĩa “có kiến thức sâu rộng”? Điền đúng từ/cụm từ đã chọn, giữ dấu thanh: .

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Dùng từ “uyên bác” trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tìm ý cho đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một cuốn sách. Giới thiệu một nhân vật trong sách em đã đọc, dẫn hai chi tiết tiêu biểu và nêu điều em học được. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Lập phiếu đọc mở rộng với tên, nguồn, hai chi tiết, một từ mới và điều em rút ra. So sánh với bài “Tấm gương tự học”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay