Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 5. Chắp cánh ước mơ

Bài 30. Cánh chim nhỏ

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Cánh chim nhỏ”.
  • Thực hành Trả bài văn miêu tả con vật.
  • Thực hành Kể chuyện: Đôi cánh của ngựa trắng.

Bài giảng

Đọc: Cánh chim nhỏ

Lời tóm tắt mới của bài “Cánh chim nhỏ” — tác giả/nguồn: Theo Hạt giống tâm hồn; bản dịch SGK của Thanh Thủy. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Một cậu bé muốn bay gặp bạn không thể tự đi, chỉ ước cảm nhận việc chạy. Hai bạn chơi cát và chia sẻ mong muốn. Trước lúc chia tay, cậu bé hỏi ý kiến cha của bạn, rồi cõng bạn đi và chạy trong câu chuyện. Người bạn dang tay, cảm thấy như được bay, cha xúc động nhìn theo. Ước mơ của người này giúp người kia nghĩ cách đem niềm vui. Giá trị nằm ở đồng cảm và hỗ trợ phù hợp, không phải làm cơ thể bạn khỏi bệnh ngay.

Minh họa chủ điểm Chắp cánh ước mơ

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Cần tôn trọng người khuyết tật và hỏi nhu cầu trước khi giúp. Việc cõng trong truyện không phải hướng dẫn an toàn cho trẻ tự làm; ngoài đời nhờ người lớn chọn cách hỗ trợ phù hợp.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Hai bạn gặp và chia sẻ ước mơ.
  2. Cậu bé tìm cách hỗ trợ có sự đồng ý của cha bạn.
  3. Người bạn vui, cảm thấy như đang bay.

Trả bài văn miêu tả con vật

Bài tả con vật có mở bài giới thiệu con vật; thân bài tả đặc điểm nổi bật và hoạt động; kết bài nêu tình cảm/cách chăm sóc. Quan sát từ xa an toàn, dùng mắt và tai, không chọc con vật để lấy hành động. Chọn chi tiết riêng thay vì liệt kê mọi bộ phận. Có thể so sánh hoặc nhân hóa vừa phải, nhưng không biến tả thật thành chuyện phép thuật.

**Trọng tâm tiết này:**Đọc nhận xét của người lớn; đánh dấu một chỗ có căn cứ rõ và một chỗ cần sửa. Sửa riêng ba mặt: nội dung đủ/chính xác, trình tự liên kết, từ–câu–chính tả. Ghi câu cũ→câu mới và nêu lí do; không chỉ chép sạch mà giữ nguyên lỗi.

Bài mẫu tự soạn:
Nhà bà em nuôi một chú mèo vàng tên Mơ. Lông chú mềm, phần ngực có một mảng trắng nhỏ. Hai tai lúc nào cũng hướng về tiếng động, đôi mắt tròn sáng trong bóng râm. Mơ bước rất nhẹ trên hiên rồi cuộn mình cạnh chân bà. Khi nghe tiếng mở hộp thức ăn, chú ngẩng đầu, kêu khẽ. Em thích ngắm Mơ và luôn nhắc mình không kéo đuôi chú. Em mong chú khỏe mạnh để tiếp tục làm bạn với bà.

Kể chuyện: Đôi cánh của ngựa trắng

Người lớn đọc lời tóm tắt dưới đây hai lần: lượt một nghe trọn, lượt hai ghi tên nhân vật và 3–5 sự việc. Kể lại bằng lời riêng, giữ nguyên kết thúc, nêu một điều em rút ra. Người nghe hỏi một câu về nguyên nhân, kết quả.

Lời kể tóm tắt mới để người lớn đọc:
Ngựa Trắng sống gần mẹ và mơ có cánh như Đại Bàng. Được mẹ cho phép, chú đi cùng bạn lớn để tìm hiểu bên ngoài. Khi gặp Sói, Đại Bàng giúp chú thoát hiểm. Sau đó, bạn chỉ cho Ngựa Trắng thấy bốn chân khỏe của mình có thể đưa chú chạy rất nhanh. Ngựa không mọc cánh thật; đôi cánh là cách nói về khả năng được phát hiện qua trải nghiệm có người hướng dẫn.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một câu em đã viết trong thể loại này, ghi bản trước/bản sửa và giải thích thay đổi.

    Xem lời giải

    Trước: “Mèo Mơ rất đẹp và làm nhiều việc.” Sau: “Mơ bước nhẹ trên hiên rồi cuộn mình bên chân bà; mảng lông trắng trước ngực nổi rõ trên bộ lông vàng.” Câu sửa thêm hoạt động và nét riêng đã có trong mẫu, không gán cho mèo khả năng nói như người.

Từ vựng

  • đồng cảm

    hiểu và chia sẻ cảm xúc của người khác

  • rưng rưng

    nước mắt chực trào vì xúc động

  • hỗ trợ

    giúp thêm để người khác thực hiện việc cần

Ghi nhớ

Cần tôn trọng người khuyết tật và hỏi nhu cầu trước khi giúp. Việc cõng trong truyện không phải hướng dẫn an toàn cho trẻ tự làm; ngoài đời nhờ người lớn chọn cách hỗ trợ phù hợp.

Viết: Bài tả con vật có mở bài giới thiệu con vật; thân bài tả đặc điểm nổi bật và hoạt động; kết bài nêu tình cảm/cách chăm sóc. Quan sát từ xa an toàn, dùng mắt và tai, không chọc con vật để lấy hành động. Chọn chi tiết riêng thay vì liệt kê mọi bộ phận. Có thể so sánh hoặc nhân hóa vừa phải, nhưng không biến tả thật thành chuyện phép thuật.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Cánh chim nhỏ” — tác giả/nguồn: Theo Hạt giống tâm hồn; bản dịch SGK của Thanh Thủy. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Một cậu bé muốn bay gặp bạn không thể tự đi, chỉ ước cảm nhận việc chạy. Hai bạn chơi cát và chia sẻ mong muốn. Trước lúc chia tay, cậu bé hỏi ý kiến cha của bạn, rồi cõng bạn đi và chạy trong câu chuyện. Người bạn dang tay, cảm thấy như được bay, cha xúc động nhìn theo. Ước mơ của người này giúp người kia nghĩ cách đem niềm vui. Giá trị nằm ở đồng cảm và hỗ trợ phù hợp, không phải làm cơ thể bạn khỏi bệnh ngay.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Điều đáng quý trong hành động của cậu bé là gì?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Người bạn không thể đi đã khỏi bệnh sau cuộc chơi.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Cậu bé tìm cách hỗ trợ có sự đồng ý của cha bạn.
    2. 2Hai bạn gặp và chia sẻ ước mơ.
    3. 3Người bạn vui, cảm thấy như đang bay.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chi tiết nào làm con mèo mẫu khác những con mèo khác?

    Bài mẫu:
    Nhà bà em nuôi một chú mèo vàng tên Mơ. Lông chú mềm, phần ngực có một mảng trắng nhỏ. Hai tai lúc nào cũng hướng về tiếng động, đôi mắt tròn sáng trong bóng râm. Mơ bước rất nhẹ trên hiên rồi cuộn mình cạnh chân bà. Khi nghe tiếng mở hộp thức ăn, chú ngẩng đầu, kêu khẽ. Em thích ngắm Mơ và luôn nhắc mình không kéo đuôi chú. Em mong chú khỏe mạnh để tiếp tục làm bạn với bà.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Chọn một câu em đã viết trong thể loại này, ghi bản trước/bản sửa và giải thích thay đổi.

    Yêu cầu thể loại: Bài tả con vật có mở bài giới thiệu con vật; thân bài tả đặc điểm nổi bật và hoạt động; kết bài nêu tình cảm/cách chăm sóc. Quan sát từ xa an toàn, dùng mắt và tai, không chọc con vật để lấy hành động. Chọn chi tiết riêng thay vì liệt kê mọi bộ phận. Có thể so sánh hoặc nhân hóa vừa phải, nhưng không biến tả thật thành chuyện phép thuật.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Thực hành Kể chuyện: Đôi cánh của ngựa trắng: Người lớn đọc lời tóm tắt dưới đây hai lần: lượt một nghe trọn, lượt hai ghi tên nhân vật và 3–5 sự việc. Kể lại bằng lời riêng, giữ nguyên kết thúc, nêu một điều em rút ra. Người nghe hỏi một câu về nguyên nhân, kết quả. Ghi phiếu hoặc trình bày trước một người nghe.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay