Ngữ văn 12
Ngữ vănLớp 12Bài 7. Sự thật trong tác phẩm kí

Viết bài văn nghị luận bàn về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ (Cách ứng xử trong các mối quan hệ gia đình, xã hội)

Mục tiêu bài học

  • Vận dụng được luận điểm trung tâm, phân tích bằng chứng, phản biện có căn cứ vào nhiệm vụ cụ thể.
  • Tạo sản phẩm có căn cứ và tự chỉnh sửa theo tiêu chí.

Bài giảng

Công cụ và giới hạn sử dụng

Luận điểm trung tâm. Ý kiến định hướng toàn bài và có thể được kiểm tra bằng lí lẽ, dẫn chứng. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Phân tích bằng chứng. Giải thích vì sao chi tiết hỗ trợ luận điểm, thay vì chỉ kể hoặc liệt kê. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Phản biện có căn cứ. Xem cách hiểu khác, chấp nhận phần hợp lí và chỉ rõ giới hạn. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Quy trình viết: xác định mục đích và người đọc; lập dàn ý theo vấn đề; viết bản hoàn chỉnh; rà soát sự gắn bó giữa luận điểm, chứng cứ và kết luận. Không chép mẫu như bài của mình.

Thực hành có hướng dẫn

Đề viết: Đối thoại khi lựa chọn hướng học khác mong muốn gia đình

Tình huống nguyên gốc: Thu muốn học thiết kế, gia đình muốn Thu chọn một ngành quen thuộc hơn. Thu chuẩn bị thông tin về chương trình học, chi phí và phương án thử năng lực; cha mẹ lo khả năng việc làm. Chưa có quyết định cuối cùng.

Phân tích cách lập dàn ý: Mở bài định vị đối tượng và vấn đề; thân bài chia theo các mặt có quan hệ, mỗi phần có dữ kiện và lí giải; kết bài tổng hợp giá trị cùng giới hạn của nhận định. Đối với báo cáo phải thêm phương pháp, kết quả và nguồn dữ liệu.

Khái niệm chính

Luận điểm trung tâm
Ý kiến định hướng toàn bài và có thể được kiểm tra bằng lí lẽ, dẫn chứng.
Phân tích bằng chứng
Giải thích vì sao chi tiết hỗ trợ luận điểm, thay vì chỉ kể hoặc liệt kê.
Phản biện có căn cứ
Xem cách hiểu khác, chấp nhận phần hợp lí và chỉ rõ giới hạn.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết trọn bài: Đối thoại khi lựa chọn hướng học khác mong muốn gia đình

    Xem lời giải

    Khác biệt mong muốn trong gia đình không nhất thiết là dấu hiệu thiếu yêu thương. Khi người trẻ chọn hướng học khác kì vọng của cha mẹ, đối thoại có căn cứ có thể giúp các bên cùng nhìn rõ nhu cầu và rủi ro, thay vì biến lựa chọn thành cuộc thi ai có quyền quyết định.

    Thu muốn học thiết kế còn gia đình quan tâm việc làm. Nếu chỉ nói đam mê là đủ, Thu chưa trả lời được nỗi lo thực tế. Ngược lại, nếu gia đình chỉ dựa vào một ngành từng quen thuộc để phủ nhận mọi khả năng khác, tiếng nói của Thu cũng chưa được tiếp nhận công bằng. Mỗi bên cần làm rõ điều mình muốn bảo vệ trước khi phản bác bên kia.

    Thông tin về chương trình, chi phí và cơ hội thử năng lực giúp cuộc nói chuyện có điểm tựa. Thu có thể đề nghị một khoảng thời gian học thử, làm sản phẩm và gặp người có kinh nghiệm. Kết quả ấy không bảo đảm thành công, nhưng làm giảm việc phán đoán chỉ từ ấn tượng. Cha mẹ cũng có thể nêu giới hạn tài chính cụ thể để cùng tìm phương án.

    Đối thoại không phải một lần nói cho thật hay rồi đòi chấp thuận ngay. Nó cần thời gian lắng nghe, sửa kế hoạch và chấp nhận điều chưa chắc chắn. Có những quyết định phụ thuộc điều kiện chưa thể thay đổi; tôn trọng giới hạn không đồng nghĩa từ bỏ mọi hoài bão. Người trẻ có thể tìm đường đi theo giai đoạn và tiếp tục xây năng lực.

    Điều đáng giữ là phẩm giá của mỗi người trong cuộc trao đổi. Không nên dùng sự hi sinh của cha mẹ để cấm câu hỏi, cũng không dùng quyền cá nhân để phủi trách nhiệm với gia đình. Một lựa chọn trưởng thành vừa có tiếng nói độc lập, vừa giải thích được căn cứ và sẵn sàng cùng người thân chịu trách nhiệm về quá trình thực hiện.

Ghi nhớ

Luận điểm trung tâm → Phân tích bằng chứng → Phản biện có căn cứ: vận dụng vào dữ kiện, giải thích tác dụng và tự kiểm tra giới hạn kết luận.

Dễ nhầm

  • Không coi ví dụ giả định là dữ kiện thực tế; không chép định nghĩa thay cho thao tác.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.

    Tình huống nguyên gốc: Thu muốn học thiết kế, gia đình muốn Thu chọn một ngành quen thuộc hơn. Thu chuẩn bị thông tin về chương trình học, chi phí và phương án thử năng lực; cha mẹ lo khả năng việc làm. Chưa có quyết định cuối cùng.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép khái niệm với nội dung sử dụng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách làm nào phù hợp nhất khi xử lí ngữ liệu này?

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá hai cách dùng mô hình học tập.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể phân tích mối quan hệ giữa chi tiết đã nêu và mục đích diễn đạt.
    b)Mọi chi tiết giả định trong ngữ liệu đều là kết quả nghiên cứu đã công bố.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp quy trình tạo một sản phẩm có căn cứ: từ xác định nhiệm vụ đến chỉnh sửa.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Xác định nhiệm vụ và người đọc hoặc người nghe.
    2. 2Đối chiếu tiêu chí để sửa diễn đạt, nguồn và kết luận.
    3. 3Chọn dữ kiện phù hợp, ghi rõ phạm vi nguồn.
    4. 4Tổ chức nhận định và giải thích bằng dữ kiện.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Viết luận điểm trung tâm và giải thích vì sao ngữ liệu phù hợp luận điểm ấy.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý theo các phần bắt buộc của kiểu bài; ở mỗi phần nêu dữ kiện sẽ dùng, không chỉ ghi mở bài/thân bài/kết bài.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết một đoạn thân bài hoàn chỉnh có dữ kiện, lí giải và câu chuyển; không chỉ liệt kê ý.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Viết bài hoàn chỉnh khoảng 300–400 chữ theo đề: Đối thoại khi lựa chọn hướng học khác mong muốn gia đình. Với dữ liệu mô phỏng phải ghi nhãn giả định, không trình bày như khảo sát đã tiến hành.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay