Ngữ văn 12
Ngữ vănLớp 12Bài 2. Những thế giới thơ

Đàn ghi ta của Lor-ca

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm thơ tự do trong Đàn ghi ta của Lor-ca.
  • Phân tích có căn cứ: Tri ân một nghệ sĩ không có nghĩa đóng băng nghệ thuật ở thành tựu của người ấy.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo, thơ tự do); không phải nguyên văn tác phẩm.

Bài thơ khơi một không gian Tây Ban Nha gắn tiếng đàn, màu áo choàng, hành trình đơn độc và khát vọng nghệ thuật của Lor-ca. Không khí ấy đột ngột bị cắt bởi bạo lực: người nghệ sĩ bị đưa tới bãi bắn, sắc đỏ chuyển từ dấu hiệu văn hóa sang gợi máu và cái chết. Sau đó, tiếng đàn được diễn tả bằng các vùng cảm giác, màu sắc và sự tan vỡ, như thể số phận người nghệ sĩ đã nhập vào chính nghệ thuật. Cảnh tưởng niệm tiếp nối qua tiếng đàn không được chôn cất, cây cỏ, trăng, nước mắt và giếng; hình ảnh không vận hành như một bản tin tuần tự. Các đoạn cuối tưởng tượng hành trình vượt ranh giới sống chết, sự rời bỏ những ràng buộc và âm thanh còn ngân. Mạch thơ đi từ ngưỡng vọng qua đau xót tới suy nghĩ về sức sống nghệ thuật và sự giải thoát. Bối cảnh Lor-ca bị sát hại năm 1936 giúp đọc tác phẩm nhưng không biến mỗi biểu tượng thành một dữ kiện tiểu sử đơn nghĩa.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

Hướng phân tích 1. Áo choàng gắn không gian Tây Ban Nha nhưng sắc đỏ trở nên dữ dội khi Lor-ca bị áp giải. Sự chuyển đổi hình ảnh khiến vẻ đẹp và bạo lực va chạm, chứ không chỉ trang trí bối cảnh.

Hướng phân tích 2. Tiếng đàn được gợi qua màu, dáng và sự vỡ, nối âm thanh với số phận. Liên tưởng đứt nối buộc người đọc cảm nhận tổn thương bằng nhiều giác quan, không chỉ biết một tin chết.

Hướng phân tích 3. Sau cái chết, tiếng đàn và các hình ảnh tiếp tục chuyển động. Cách tưởng niệm này vừa đau xót vừa đặt câu hỏi về sự tiếp nối sáng tạo, không coi tri ân là giữ nguyên một khuôn mẫu nghệ thuật.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Tri ân một nghệ sĩ không có nghĩa đóng băng nghệ thuật ở thành tựu của người ấy. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Tri ân một nghệ sĩ không có nghĩa đóng băng nghệ thuật ở thành tựu của người ấy.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Có nên đòi mọi hình ảnh tương ứng một sự kiện tiểu sử duy nhất?

    Xem lời giải

    Không. Bối cảnh Lorca giúp định hướng nhưng không khóa hình ảnh vào một mã đơn nghĩa. Cách hiểu phải được kiểm tra trong cả hệ thống tiếng đàn, màu sắc và mạch cảm xúc.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Đàn ghi ta của Lor-ca.

    Xem lời giải

    Một phát hiện khi đọc Đàn ghi ta của Lor-ca là tri ân một nghệ sĩ không có nghĩa đóng băng nghệ thuật ở thành tựu của người ấy. Áo choàng gắn không gian Tây Ban Nha nhưng sắc đỏ trở nên dữ dội khi Lor-ca bị áp giải. Sự chuyển đổi hình ảnh khiến vẻ đẹp và bạo lực va chạm, chứ không chỉ trang trí bối cảnh. Tiếng đàn được gợi qua màu, dáng và sự vỡ, nối âm thanh với số phận. Liên tưởng đứt nối buộc người đọc cảm nhận tổn thương bằng nhiều giác quan, không chỉ biết một tin chết. Sau cái chết, tiếng đàn và các hình ảnh tiếp tục chuyển động. Cách hiểu này dựa trên bản tóm lược và chỉ dẫn, không thay thế việc khảo sát câu chữ ở bản tác phẩm hợp pháp.

Ghi nhớ

Tri ân một nghệ sĩ không có nghĩa đóng băng nghệ thuật ở thành tựu của người ấy.

Dễ nhầm

  • Có nên đòi mọi hình ảnh tương ứng một sự kiện tiểu sử duy nhất? Không. Bối cảnh Lorca giúp định hướng nhưng không khóa hình ảnh vào một mã đơn nghĩa. Cách hiểu phải được kiểm tra trong cả hệ thống tiếng đàn, màu sắc và mạch cảm xúc.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo, thơ tự do); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Bài thơ khơi một không gian Tây Ban Nha gắn tiếng đàn, màu áo choàng, hành trình đơn độc và khát vọng nghệ thuật của Lor-ca. Không khí ấy đột ngột bị cắt bởi bạo lực: người nghệ sĩ bị đưa tới bãi bắn, sắc đỏ chuyển từ dấu hiệu văn hóa sang gợi máu và cái chết. Sau đó, tiếng đàn được diễn tả bằng các vùng cảm giác, màu sắc và sự tan vỡ, như thể số phận người nghệ sĩ đã nhập vào chính nghệ thuật. Cảnh tưởng niệm tiếp nối qua tiếng đàn không được chôn cất, cây cỏ, trăng, nước mắt và giếng; hình ảnh không vận hành như một bản tin tuần tự. Các đoạn cuối tưởng tượng hành trình vượt ranh giới sống chết, sự rời bỏ những ràng buộc và âm thanh còn ngân. Mạch thơ đi từ ngưỡng vọng qua đau xót tới suy nghĩ về sức sống nghệ thuật và sự giải thoát. Bối cảnh Lor-ca bị sát hại năm 1936 giúp đọc tác phẩm nhưng không biến mỗi biểu tượng thành một dữ kiện tiểu sử đơn nghĩa.

    Ba hướng phân tích có căn cứ:

    1. Áo choàng gắn không gian Tây Ban Nha nhưng sắc đỏ trở nên dữ dội khi Lor-ca bị áp giải. Sự chuyển đổi hình ảnh khiến vẻ đẹp và bạo lực va chạm, chứ không chỉ trang trí bối cảnh.
    2. Tiếng đàn được gợi qua màu, dáng và sự vỡ, nối âm thanh với số phận. Liên tưởng đứt nối buộc người đọc cảm nhận tổn thương bằng nhiều giác quan, không chỉ biết một tin chết.
    3. Sau cái chết, tiếng đàn và các hình ảnh tiếp tục chuyển động. Cách tưởng niệm này vừa đau xót vừa đặt câu hỏi về sự tiếp nối sáng tạo, không coi tri ân là giữ nguyên một khuôn mẫu nghệ thuật.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Đàn ghi ta của Lor-ca theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Tri ân một nghệ sĩ không có nghĩa đóng băng nghệ thuật ở thành tựu của người ấy.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn một dữ kiện cụ thể trong hướng phân tích thứ ba và giải thích vì sao dữ kiện ấy nâng đỡ cách hiểu đã nêu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Có nên đòi mọi hình ảnh tương ứng một sự kiện tiểu sử duy nhất?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Tri ân một nghệ sĩ không có nghĩa đóng băng nghệ thuật ở thành tựu của người ấy.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Đàn ghi ta của Lor-ca rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Đàn ghi ta của Lor-ca; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay