Ngữ văn 12
Ngữ vănLớp 12Bài 1. Khả năng lớn lao của tiểu thuyết

Xuân Tóc Đỏ cứu quốc

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm đoạn trích tiểu thuyết trào phúng trong Xuân Tóc Đỏ cứu quốc.
  • Phân tích có căn cứ: Tiếng cười không chỉ nhắm một cá nhân mà còn vạch cách cả xã hội tạo ra người hùng giả.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Xuân Tóc Đỏ cứu quốc (Vũ Trọng Phụng, đoạn trích tiểu thuyết trào phúng); không phải nguyên văn tác phẩm.

Đoạn trích chương cuối Số đỏ bắt đầu ở sân quần vợt Hà Nội đông khán giả và quan chức ba phía. Hai tay vợt Hải, Thụ vắng mặt vì đã bị Xuân lừa đẩy vào nơi tạm giữ; ban tổ chức phải đưa Xuân đấu với quán quân Xiêm. Xuân có lợi thế, khiến vua Xiêm tức giận và giới chức lo sự thắng thua sẽ ảnh hưởng ngoại giao. Qua Văn Minh, họ buộc Xuân nhường đối thủ; Xuân đánh hỏng quả quyết định. Đám đông thất vọng, có người phản đối và đòi giải thích. Văn Minh cùng Xuân trèo lên xe, biến việc chịu thua thành sự hi sinh để tránh chiến tranh. Xuân nói trịch thượng, vừa nói vừa làm bộ; khán giả lại cảm phục và tung hô. Người kể đặt cạnh chiến thuật, lợi ích, diễn thuyết và tâm lí đám đông để vạch sự đảo lộn giá trị. Đây là một cuộc đấu hư cấu, không phải hồ sơ ngoại giao lịch sử.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

Hướng phân tích 1. Việc Xuân đang có khả năng thắng nhưng bị yêu cầu nhường tạo bước ngoặt nghịch lí: thất bại thể thao trở thành điều kiện cho danh tiếng. Kết quả không phản ánh một chiến công như lời quảng bá.

Hướng phân tích 2. Xuân gọi công chúng bằng giọng bề trên và phô cử chỉ khi diễn thuyết; người kể lại nhắc nguồn nghề nghiệp của tài ăn nói ấy. Hai lớp tiếng nói tạo khoảng cách giữa dáng vẻ vĩ nhân và thủ thuật biểu diễn.

Hướng phân tích 3. Đám đông chuyển từ phản đối sang tôn sùng sau lời giải thích được mớm bởi Văn Minh. Chính phản ứng tập thể, cùng báo chí và người chụp ảnh, tiếp sức cho việc sản xuất danh vọng; đối tượng châm biếm rộng hơn một kẻ cơ hội.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Tiếng cười không chỉ nhắm một cá nhân mà còn vạch cách cả xã hội tạo ra người hùng giả. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Tiếng cười không chỉ nhắm một cá nhân mà còn vạch cách cả xã hội tạo ra người hùng giả.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Có nên dùng trận đấu như một sự kiện ngoại giao lịch sử có thật không?

    Xem lời giải

    Không. Đây là tình huống hư cấu trong tiểu thuyết trào phúng. Cần phân tích cách sự phóng đại làm rõ cơ chế danh vọng, không lấy sự kiện tiểu thuyết thay hồ sơ lịch sử.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Xuân Tóc Đỏ cứu quốc.

    Xem lời giải

    Một phát hiện khi đọc Xuân Tóc Đỏ cứu quốc là tiếng cười không chỉ nhắm một cá nhân mà còn vạch cách cả xã hội tạo ra người hùng giả. Việc Xuân đang có khả năng thắng nhưng bị yêu cầu nhường tạo bước ngoặt nghịch lí: thất bại thể thao trở thành điều kiện cho danh tiếng. Kết quả không phản ánh một chiến công như lời quảng bá. Xuân gọi công chúng bằng giọng bề trên và phô cử chỉ khi diễn thuyết; người kể lại nhắc nguồn nghề nghiệp của tài ăn nói ấy. Hai lớp tiếng nói tạo khoảng cách giữa dáng vẻ vĩ nhân và thủ thuật biểu diễn. Đám đông chuyển từ phản đối sang tôn sùng sau lời giải thích được mớm bởi Văn Minh. Cách hiểu này dựa trên bản tóm lược và chỉ dẫn, không thay thế việc khảo sát câu chữ ở bản tác phẩm hợp pháp.

Ghi nhớ

Tiếng cười không chỉ nhắm một cá nhân mà còn vạch cách cả xã hội tạo ra người hùng giả.

Dễ nhầm

  • Có nên dùng trận đấu như một sự kiện ngoại giao lịch sử có thật không? Không. Đây là tình huống hư cấu trong tiểu thuyết trào phúng. Cần phân tích cách sự phóng đại làm rõ cơ chế danh vọng, không lấy sự kiện tiểu thuyết thay hồ sơ lịch sử.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Xuân Tóc Đỏ cứu quốc (Vũ Trọng Phụng, đoạn trích tiểu thuyết trào phúng); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Đoạn trích chương cuối Số đỏ bắt đầu ở sân quần vợt Hà Nội đông khán giả và quan chức ba phía. Hai tay vợt Hải, Thụ vắng mặt vì đã bị Xuân lừa đẩy vào nơi tạm giữ; ban tổ chức phải đưa Xuân đấu với quán quân Xiêm. Xuân có lợi thế, khiến vua Xiêm tức giận và giới chức lo sự thắng thua sẽ ảnh hưởng ngoại giao. Qua Văn Minh, họ buộc Xuân nhường đối thủ; Xuân đánh hỏng quả quyết định. Đám đông thất vọng, có người phản đối và đòi giải thích. Văn Minh cùng Xuân trèo lên xe, biến việc chịu thua thành sự hi sinh để tránh chiến tranh. Xuân nói trịch thượng, vừa nói vừa làm bộ; khán giả lại cảm phục và tung hô. Người kể đặt cạnh chiến thuật, lợi ích, diễn thuyết và tâm lí đám đông để vạch sự đảo lộn giá trị. Đây là một cuộc đấu hư cấu, không phải hồ sơ ngoại giao lịch sử.

    Ba hướng phân tích có căn cứ:

    1. Việc Xuân đang có khả năng thắng nhưng bị yêu cầu nhường tạo bước ngoặt nghịch lí: thất bại thể thao trở thành điều kiện cho danh tiếng. Kết quả không phản ánh một chiến công như lời quảng bá.
    2. Xuân gọi công chúng bằng giọng bề trên và phô cử chỉ khi diễn thuyết; người kể lại nhắc nguồn nghề nghiệp của tài ăn nói ấy. Hai lớp tiếng nói tạo khoảng cách giữa dáng vẻ vĩ nhân và thủ thuật biểu diễn.
    3. Đám đông chuyển từ phản đối sang tôn sùng sau lời giải thích được mớm bởi Văn Minh. Chính phản ứng tập thể, cùng báo chí và người chụp ảnh, tiếp sức cho việc sản xuất danh vọng; đối tượng châm biếm rộng hơn một kẻ cơ hội.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Xuân Tóc Đỏ cứu quốc theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Tiếng cười không chỉ nhắm một cá nhân mà còn vạch cách cả xã hội tạo ra người hùng giả.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn một dữ kiện cụ thể trong hướng phân tích thứ ba và giải thích vì sao dữ kiện ấy nâng đỡ cách hiểu đã nêu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Có nên dùng trận đấu như một sự kiện ngoại giao lịch sử có thật không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Tiếng cười không chỉ nhắm một cá nhân mà còn vạch cách cả xã hội tạo ra người hùng giả.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Xuân Tóc Đỏ cứu quốc rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Xuân Tóc Đỏ cứu quốc; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay