Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 9. Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện

Thực hành tiếng Việt – Biện pháp chêm xen, biện pháp liệt kê

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và phân tích yếu tố nội dung, nghệ thuật hoặc lập luận của Thực hành tiếng Việt – Biện pháp chêm xen, biện pháp liệt kê.
  • Đánh giá có căn cứ, giữ giới hạn của bản tóm giải và tôn trọng quyền tác giả.

Bài giảng

Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

Thực hành tiếng Việt – Biện pháp chêm xen, biện pháp liệt kê – Ngữ liệu và bản sửa nguyên gốc.

Chêm xen đưa từ, cụm hoặc câu vào để giải thích, bổ sung, bình luận hay bộc lộ thái độ; có thể đánh dấu bằng gạch ngang, ngoặc đơn hoặc phẩy phù hợp. Bỏ phần xen thường vẫn còn nòng cốt, nhưng mất sắc thái hoặc thông tin. Không phải mọi phần trong ngoặc đều cùng tác dụng; phải phân tích quan hệ với câu chính. Liệt kê sắp liên tiếp yếu tố cùng loại để bao quát, nhấn, tạo nhịp; có thể tăng tiến hoặc không.

Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

Phân tích và đánh giá

Liệt kê cần cùng bình diện hoặc giải thích chủ ý đổi bình diện; không tự xem mọi dãy là tăng tiến nếu không có mức độ. Tác dụng không chỉ “làm sinh động” mà phụ thuộc đối tượng được mở rộng. Chêm xen quá dài cắt mạch; liệt kê không chọn làm nặng câu. Trong phân tích cần chỉ chính xác phần chêm, nòng cốt còn lại, những yếu tố cùng loại và hiệu quả đối với ý đang nói.

Cách đọc, kết nối và giới hạn

Đoạn tự viết: “Minh — người giữ sổ mượn sách — đặt trên bàn bút, nhãn và sổ. Bạn kiểm tra tên sách, người mượn, ngày trả để không bỏ sót dữ liệu.” Phần xen giải thích vai trò Minh; bỏ đi còn “Minh đặt trên bàn bút, nhãn và sổ.” Dãy bút, nhãn, sổ liệt kê đồ dùng; dãy tên sách, người mượn, ngày trả liệt kê trường thông tin, không có thứ bậc tăng tiến bắt buộc. Nhịp liệt kê làm quy trình cụ thể, có thể thực hiện.

Khái niệm chính

Chêm xen
Bổ sung hoặc bình luận trong mạch câu
Liệt kê
Nêu liên tiếp yếu tố cùng bình diện
Tăng tiến
Sắp theo mức độ mạnh hoặc rộng dần

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phân tích phần chêm xen và hai dãy liệt kê trong đoạn tự viết; nêu nòng cốt sau khi bỏ phần xen, bác nhận định cả hai dãy đều tăng tiến.

    Xem lời giải

    Đoạn tự viết: “Minh — người giữ sổ mượn sách — đặt trên bàn bút, nhãn và sổ. Bạn kiểm tra tên sách, người mượn, ngày trả để không bỏ sót dữ liệu.” Phần xen giải thích vai trò Minh; bỏ đi còn “Minh đặt trên bàn bút, nhãn và sổ.” Dãy bút, nhãn, sổ liệt kê đồ dùng; dãy tên sách, người mượn, ngày trả liệt kê trường thông tin, không có thứ bậc tăng tiến bắt buộc. Nhịp liệt kê làm quy trình cụ thể, có thể thực hiện.

Ghi nhớ

Chêm xen: Bổ sung hoặc bình luận trong mạch câu; Liệt kê: Nêu liên tiếp yếu tố cùng bình diện; Tăng tiến: Sắp theo mức độ mạnh hoặc rộng dần.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

    Thực hành tiếng Việt – Biện pháp chêm xen, biện pháp liệt kê – Ngữ liệu và bản sửa nguyên gốc.

    Chêm xen đưa từ, cụm hoặc câu vào để giải thích, bổ sung, bình luận hay bộc lộ thái độ; có thể đánh dấu bằng gạch ngang, ngoặc đơn hoặc phẩy phù hợp. Bỏ phần xen thường vẫn còn nòng cốt, nhưng mất sắc thái hoặc thông tin. Không phải mọi phần trong ngoặc đều cùng tác dụng; phải phân tích quan hệ với câu chính. Liệt kê sắp liên tiếp yếu tố cùng loại để bao quát, nhấn, tạo nhịp; có thể tăng tiến hoặc không.

    Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

    Phân tích và đánh giá

    Liệt kê cần cùng bình diện hoặc giải thích chủ ý đổi bình diện; không tự xem mọi dãy là tăng tiến nếu không có mức độ. Tác dụng không chỉ “làm sinh động” mà phụ thuộc đối tượng được mở rộng. Chêm xen quá dài cắt mạch; liệt kê không chọn làm nặng câu. Trong phân tích cần chỉ chính xác phần chêm, nòng cốt còn lại, những yếu tố cùng loại và hiệu quả đối với ý đang nói.

    Cách đọc, kết nối và giới hạn

    Đoạn tự viết: “Minh — người giữ sổ mượn sách — đặt trên bàn bút, nhãn và sổ. Bạn kiểm tra tên sách, người mượn, ngày trả để không bỏ sót dữ liệu.” Phần xen giải thích vai trò Minh; bỏ đi còn “Minh đặt trên bàn bút, nhãn và sổ.” Dãy bút, nhãn, sổ liệt kê đồ dùng; dãy tên sách, người mượn, ngày trả liệt kê trường thông tin, không có thứ bậc tăng tiến bắt buộc. Nhịp liệt kê làm quy trình cụ thể, có thể thực hiện.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chọn quan hệ thuật ngữ – nghĩa đúng theo hồ sơ.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.

    ÝĐúngSai
    a)Trong hồ sơ này, Chêm xen được gắn với bổ sung hoặc bình luận trong mạch câu.
    b)Trong hồ sơ này, Liệt kê được gắn với sắp theo mức độ mạnh hoặc rộng dần.
    c)Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
    d)Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
  5. Câu 4Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai cặp đúng theo các yếu tố đã phân biệt trong hồ sơ.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Phân tích phần chêm xen và hai dãy liệt kê trong đoạn tự viết; nêu nòng cốt sau khi bỏ phần xen, bác nhận định cả hai dãy đều tăng tiến.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Phân tích luận điểm của mục “Phân tích và đánh giá”: chỉ ra hai chi tiết hoặc quan hệ cụ thể được dùng và giải thích tác dụng, không chỉ kể tên thuật ngữ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Từ mục “Cách đọc, kết nối và giới hạn”, nêu cách đọc có trách nhiệm và một kiểu suy diễn cần tránh; giải thích vì sao.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Viết bản tóm giải ngắn gọn về Thực hành tiếng Việt – Biện pháp chêm xen, biện pháp liệt kê, chỉ dùng thông tin đã cung cấp; phân biệt lời tóm giải với nguyên văn.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay