Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 9. Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện

Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học – Chủ đề và nhân vật trong tác phẩm truyện

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và phân tích yếu tố nội dung, nghệ thuật hoặc lập luận của Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học – Chủ đề và nhân vật trong tác phẩm truyện.
  • Đánh giá có căn cứ, giữ giới hạn của bản tóm giải và tôn trọng quyền tác giả.

Bài giảng

Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học – Chủ đề và nhân vật trong tác phẩm truyện – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.

Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học – Chủ đề và nhân vật trong tác phẩm truyện hướng tới người đọc cụ thể, cần một ý trung tâm và căn cứ phù hợp. Với kiểu phân tích chủ đề và nhân vật, người viết phải xác định vấn đề trước khi lựa thông tin. Đọc bản mẫu dưới đây để nhận ra điểm nhìn theo Thanh, quan hệ với bà và Nga và không tự thêm tương lai nhân vật; không lấy tên thể loại thay cho việc thực hiện. Phân biệt bài viết phân tích với kể lại, bài báo cáo với bài cảm nghĩ, nội quy với lời khuyên cá nhân. Mọi dữ liệu, nguồn và lời dẫn cần kiểm tra. Mô hình là bản viết hoàn chỉnh nguyên gốc, không phải văn của tác giả đang được học; chuyện hư cấu và tổ chức giả định được ghi rõ, không dùng làm chứng cứ thực tế.

Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

Phân tích và đánh giá

Quy trình: làm rõ đề và người đọc; tìm ý gắn điểm nhìn theo Thanh; chọn căn cứ có xuất xứ; lập trật tự để làm rõ quan hệ với bà và Nga; viết bản đầu và kiểm tra không tự thêm tương lai nhân vật. Khi sửa, đánh dấu từng kết luận và tìm chi tiết nâng đỡ nó. Bài nghị luận cần quan hệ giải thích, không chỉ nêu ý đúng; báo cáo cần câu hỏi, phương pháp, kết quả, giới hạn và tài liệu; văn bản điều hành cần phạm vi, yêu cầu hoặc bước rõ, không tự tạo thẩm quyền. Phần mở định hướng, phần triển khai chứng minh, phần cuối khái quát và nêu phạm vi. Không để mẫu thay tiếng nói riêng, cũng không dựng số liệu để bài có vẻ khoa học.

Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu

Một mái nhà của cảm giác

Dưới bóng hoàng lan của Thạch Lam không đặt trọng tâm vào biến cố dữ dội. Qua bản tóm giải, cuộc trở về của Thanh mở ra một thế giới quen thuộc với người bà, không gian nhà và mối gắn bó với Nga. Điều đáng chú ý là cách câu chuyện khiến những điều nhỏ trở thành nơi nương tựa tinh thần, đồng thời để người đọc cảm được sự mong manh của thời gian.

Thanh trở lại không chỉ một địa điểm. Cái mát trong nhà, hương hoàng lan và sự chăm sóc của bà đánh thức ở Thanh cảm giác được che chở, làm nhịp sống khác với sự vội vã bên ngoài. Không gian hiện qua cảm nhận của nhân vật, bởi vậy cảnh có ý nghĩa tình cảm chứ không chỉ tạo phông nền. Người kể ngôi ba theo gần Thanh giúp người đọc bước vào sự lắng lại ấy mà không cần nhân vật luôn tự giải thích mình.

Người bà là một trung tâm của sự ấm áp. Qua những chăm sóc bình dị, quan hệ gia đình hiện như điều bền bỉ chờ người trở về. Nhưng nếu chỉ gọi bà là biểu tượng rồi bỏ các tương tác cụ thể, phân tích sẽ thành khẩu hiệu. Chính sự hiện diện và cách gắn bó làm ngôi nhà có sức giữ, cho Thanh một cảm giác thuộc về không thể thay bằng vật chất đơn thuần.

Quan hệ với Nga đưa vào mạch truyện sự rung động nhẹ và điều chưa nói hết. Những khoảng ngập ngừng có thể tạo sức gợi vì người đọc phải lắng những thay đổi tinh tế, không đòi mọi tình cảm lập tức thành một lời tuyên bố. Điều này cũng giúp ta phân biệt lối đọc chú ý cảm giác với việc tự thêm một tương lai chắc chắn cho hai nhân vật. Văn bản cho căn cứ đến đâu, kết luận nên dừng ở đó.

Chủ đề của nơi chốn và tình thân gắn với cách tổ chức điểm nhìn, nhịp kể chậm và lựa chọn chi tiết đời thường. Ít sự kiện không có nghĩa là ít nội dung; chuyển động có thể nằm trong nhận thức và cảm xúc. Ngược lại, ca ngợi sự tinh tế không cho phép nói mọi người trở về quê đều có cùng trải nghiệm với Thanh.

Từ câu chuyện, người đọc có thể nhìn lại những không gian giúp mình sống sâu và biết trân trọng hơn. Đây là một khả năng gợi mở, không phải một lời bảo phải rời bỏ đời sống hiện đại. Bài viết dùng bản tóm giải nguyên gốc, không trích câu chữ tác phẩm hay khẳng định đã khảo sát mọi bản in.

Khái niệm chính

Mục tiêu
phân tích chủ đề và nhân vật có căn cứ, phù hợp người đọc
Trọng tâm nội dung
điểm nhìn theo Thanh và quan hệ với bà và Nga
Kiểm tra chất lượng
không tự thêm tương lai nhân vật

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Thực hiện một bản viết hoàn chỉnh theo tình huống và đề tài của mô hình; không dùng trải nghiệm hư cấu làm của mình. Có thể chọn cách lập luận khác nếu giữ căn cứ, giới hạn và đúng thể loại.

    Xem lời giải

    Một mái nhà của cảm giác

    Dưới bóng hoàng lan của Thạch Lam không đặt trọng tâm vào biến cố dữ dội. Qua bản tóm giải, cuộc trở về của Thanh mở ra một thế giới quen thuộc với người bà, không gian nhà và mối gắn bó với Nga. Điều đáng chú ý là cách câu chuyện khiến những điều nhỏ trở thành nơi nương tựa tinh thần, đồng thời để người đọc cảm được sự mong manh của thời gian.

    Thanh trở lại không chỉ một địa điểm. Cái mát trong nhà, hương hoàng lan và sự chăm sóc của bà đánh thức ở Thanh cảm giác được che chở, làm nhịp sống khác với sự vội vã bên ngoài. Không gian hiện qua cảm nhận của nhân vật, bởi vậy cảnh có ý nghĩa tình cảm chứ không chỉ tạo phông nền. Người kể ngôi ba theo gần Thanh giúp người đọc bước vào sự lắng lại ấy mà không cần nhân vật luôn tự giải thích mình.

    Người bà là một trung tâm của sự ấm áp. Qua những chăm sóc bình dị, quan hệ gia đình hiện như điều bền bỉ chờ người trở về. Nhưng nếu chỉ gọi bà là biểu tượng rồi bỏ các tương tác cụ thể, phân tích sẽ thành khẩu hiệu. Chính sự hiện diện và cách gắn bó làm ngôi nhà có sức giữ, cho Thanh một cảm giác thuộc về không thể thay bằng vật chất đơn thuần.

    Quan hệ với Nga đưa vào mạch truyện sự rung động nhẹ và điều chưa nói hết. Những khoảng ngập ngừng có thể tạo sức gợi vì người đọc phải lắng những thay đổi tinh tế, không đòi mọi tình cảm lập tức thành một lời tuyên bố. Điều này cũng giúp ta phân biệt lối đọc chú ý cảm giác với việc tự thêm một tương lai chắc chắn cho hai nhân vật. Văn bản cho căn cứ đến đâu, kết luận nên dừng ở đó.

    Chủ đề của nơi chốn và tình thân gắn với cách tổ chức điểm nhìn, nhịp kể chậm và lựa chọn chi tiết đời thường. Ít sự kiện không có nghĩa là ít nội dung; chuyển động có thể nằm trong nhận thức và cảm xúc. Ngược lại, ca ngợi sự tinh tế không cho phép nói mọi người trở về quê đều có cùng trải nghiệm với Thanh.

    Từ câu chuyện, người đọc có thể nhìn lại những không gian giúp mình sống sâu và biết trân trọng hơn. Đây là một khả năng gợi mở, không phải một lời bảo phải rời bỏ đời sống hiện đại. Bài viết dùng bản tóm giải nguyên gốc, không trích câu chữ tác phẩm hay khẳng định đã khảo sát mọi bản in.

Ghi nhớ

Mục tiêu: phân tích chủ đề và nhân vật có căn cứ, phù hợp người đọc; Trọng tâm nội dung: điểm nhìn theo Thanh và quan hệ với bà và Nga; Kiểm tra chất lượng: không tự thêm tương lai nhân vật.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

    Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học – Chủ đề và nhân vật trong tác phẩm truyện – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.

    Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm văn học – Chủ đề và nhân vật trong tác phẩm truyện hướng tới người đọc cụ thể, cần một ý trung tâm và căn cứ phù hợp. Với kiểu phân tích chủ đề và nhân vật, người viết phải xác định vấn đề trước khi lựa thông tin. Đọc bản mẫu dưới đây để nhận ra điểm nhìn theo Thanh, quan hệ với bà và Nga và không tự thêm tương lai nhân vật; không lấy tên thể loại thay cho việc thực hiện. Phân biệt bài viết phân tích với kể lại, bài báo cáo với bài cảm nghĩ, nội quy với lời khuyên cá nhân. Mọi dữ liệu, nguồn và lời dẫn cần kiểm tra. Mô hình là bản viết hoàn chỉnh nguyên gốc, không phải văn của tác giả đang được học; chuyện hư cấu và tổ chức giả định được ghi rõ, không dùng làm chứng cứ thực tế.

    Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

    Phân tích và đánh giá

    Quy trình: làm rõ đề và người đọc; tìm ý gắn điểm nhìn theo Thanh; chọn căn cứ có xuất xứ; lập trật tự để làm rõ quan hệ với bà và Nga; viết bản đầu và kiểm tra không tự thêm tương lai nhân vật. Khi sửa, đánh dấu từng kết luận và tìm chi tiết nâng đỡ nó. Bài nghị luận cần quan hệ giải thích, không chỉ nêu ý đúng; báo cáo cần câu hỏi, phương pháp, kết quả, giới hạn và tài liệu; văn bản điều hành cần phạm vi, yêu cầu hoặc bước rõ, không tự tạo thẩm quyền. Phần mở định hướng, phần triển khai chứng minh, phần cuối khái quát và nêu phạm vi. Không để mẫu thay tiếng nói riêng, cũng không dựng số liệu để bài có vẻ khoa học.

    Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu

    Một mái nhà của cảm giác

    Dưới bóng hoàng lan của Thạch Lam không đặt trọng tâm vào biến cố dữ dội. Qua bản tóm giải, cuộc trở về của Thanh mở ra một thế giới quen thuộc với người bà, không gian nhà và mối gắn bó với Nga. Điều đáng chú ý là cách câu chuyện khiến những điều nhỏ trở thành nơi nương tựa tinh thần, đồng thời để người đọc cảm được sự mong manh của thời gian.

    Thanh trở lại không chỉ một địa điểm. Cái mát trong nhà, hương hoàng lan và sự chăm sóc của bà đánh thức ở Thanh cảm giác được che chở, làm nhịp sống khác với sự vội vã bên ngoài. Không gian hiện qua cảm nhận của nhân vật, bởi vậy cảnh có ý nghĩa tình cảm chứ không chỉ tạo phông nền. Người kể ngôi ba theo gần Thanh giúp người đọc bước vào sự lắng lại ấy mà không cần nhân vật luôn tự giải thích mình.

    Người bà là một trung tâm của sự ấm áp. Qua những chăm sóc bình dị, quan hệ gia đình hiện như điều bền bỉ chờ người trở về. Nhưng nếu chỉ gọi bà là biểu tượng rồi bỏ các tương tác cụ thể, phân tích sẽ thành khẩu hiệu. Chính sự hiện diện và cách gắn bó làm ngôi nhà có sức giữ, cho Thanh một cảm giác thuộc về không thể thay bằng vật chất đơn thuần.

    Quan hệ với Nga đưa vào mạch truyện sự rung động nhẹ và điều chưa nói hết. Những khoảng ngập ngừng có thể tạo sức gợi vì người đọc phải lắng những thay đổi tinh tế, không đòi mọi tình cảm lập tức thành một lời tuyên bố. Điều này cũng giúp ta phân biệt lối đọc chú ý cảm giác với việc tự thêm một tương lai chắc chắn cho hai nhân vật. Văn bản cho căn cứ đến đâu, kết luận nên dừng ở đó.

    Chủ đề của nơi chốn và tình thân gắn với cách tổ chức điểm nhìn, nhịp kể chậm và lựa chọn chi tiết đời thường. Ít sự kiện không có nghĩa là ít nội dung; chuyển động có thể nằm trong nhận thức và cảm xúc. Ngược lại, ca ngợi sự tinh tế không cho phép nói mọi người trở về quê đều có cùng trải nghiệm với Thanh.

    Từ câu chuyện, người đọc có thể nhìn lại những không gian giúp mình sống sâu và biết trân trọng hơn. Đây là một khả năng gợi mở, không phải một lời bảo phải rời bỏ đời sống hiện đại. Bài viết dùng bản tóm giải nguyên gốc, không trích câu chữ tác phẩm hay khẳng định đã khảo sát mọi bản in.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách thực hiện nào phù hợp mục đích của hoạt động này?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.

    ÝĐúngSai
    a)Trong hồ sơ này, Mục tiêu được gắn với phân tích chủ đề và nhân vật có căn cứ, phù hợp người đọc.
    b)Trong hồ sơ này, Trọng tâm nội dung được gắn với không tự thêm tương lai nhân vật.
    c)Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
    d)Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp quy trình thực hiện theo quan hệ điều kiện trước – sau.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Đối chiếu yêu cầu, nhận phản hồi và chỉnh sửa.
    2. 2Kiểm tra tư liệu, chọn căn cứ có thể sử dụng.
    3. 3Xác định mục đích, đối tượng và yêu cầu.
    4. 4Tổ chức và thực hiện bản đầu theo mục đích.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Thực hiện một bản viết hoàn chỉnh theo tình huống và đề tài của mô hình; không dùng trải nghiệm hư cấu làm của mình. Có thể chọn cách lập luận khác nếu giữ căn cứ, giới hạn và đúng thể loại.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Lập kế hoạch thực hiện chính hoạt động trong hồ sơ: ghi mục đích, hai trọng tâm có tên cụ thể, nguồn/căn cứ và cách kiểm tra. Không chỉ chép tên ba phần mở–thân–kết.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Sửa nhận xét “Mô hình này chứng minh mọi người đều phải làm đúng như vậy”; thay bằng nhận xét đúng phạm vi và chỉ hai điều riêng của hoạt động vẫn phải giữ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Viết phản hồi có ba phần cho mô hình: một điểm đạt gắn chi tiết, một điều cần kiểm tra, một cách chỉnh hoặc thử lại.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay