Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 9. Bài 7. Quyền năng của người kể chuyện

Một chuyện đùa nho nhỏ

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và phân tích yếu tố nội dung, nghệ thuật hoặc lập luận của Một chuyện đùa nho nhỏ.
  • Đánh giá có căn cứ, giữ giới hạn của bản tóm giải và tôn trọng quyền tác giả.

Bài giảng

Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

Một chuyện đùa nho nhỏ – An-tôn Sê-khốp.

Tóm lược tự viết: người kể xưng tôi cùng Na-đi-a trượt tuyết. Giữa tiếng gió, người ấy nói lời yêu khiến cô không chắc âm thanh từ đâu. Na-đi-a sợ trượt nhưng tiếp tục tìm cơ hội nghe lại; có lúc thử đi một mình để kiểm tra. Trước khi rời đi, người kể lại nói trong gió, để cô hạnh phúc mà vẫn không hiểu rõ nguồn lời. Nhiều năm sau, cô đã có gia đình, kỉ niệm còn ở lại; người kể nhớ nhưng không giải thích trọn vẹn vì sao đã đùa như vậy. Mức độ quan trọng của trải nghiệm không giống nhau ở hai người.

Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

Phân tích và đánh giá

Ngôi thứ nhất tạo gần gũi nhưng người kể biết rõ hành động mình hơn nội tâm Na-đi-a; nhiều điều về cô là phỏng đoán. Độ lệch giữa trò đùa của một người và cảm xúc chân thành của người khác tạo vấn đề đạo đức. Giọng hồi ức, sự lặp, gió và tốc độ làm lời yêu vừa rõ với độc giả vừa mơ hồ với nhân vật. Nhan đề nhỏ không làm hậu quả tình cảm nhỏ; không nên ép kết luận đơn giản rằng người kể hoàn toàn vô hại hoặc chắc chắn có một tình yêu trọn vẹn.

Cách đọc, kết nối và giới hạn

Đánh dấu điều người kể trực tiếp làm, điều suy đoán và điều không biết. Nhận xét tính đáng tin phải theo từng thông tin, không gọi mọi ngôi tôi đều nói dối. Khi liên hệ, tôn trọng sự đồng ý và cảm xúc, không mô phỏng trò đùa thao túng hoặc trượt nơi nguy hiểm.

Khái niệm chính

Người kể tôi
Biết hành động mình nhưng có giới hạn về người khác
Na-đi-a
Tìm nguồn lời yêu giữa sợ hãi và mong đợi
Gió
Tạo mơ hồ về nguồn âm thanh

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Vì sao nhan đề nhỏ có thể gợi vấn đề đạo đức không nhỏ?

    Xem lời giải

    Người kể có thể xem đó là đùa trong khoảnh khắc, còn Na-đi-a đối diện nỗi sợ và mong đợi chân thành. Sự không biết nguồn lời khiến cô bị cuốn vào tình thế do người kia kiểm soát. Khoảng cách tác động cho thấy một hành động được gọi nhẹ không có nghĩa người nhận cũng trải nghiệm nhẹ. Hồi ức về sau mở suy tư thay vì phán giải trọn. Có thể đánh giá khác nhau về động cơ, nhưng cần tôn trọng chứng cứ và khẳng định trách nhiệm với cảm xúc, sự đồng ý của người khác.

Ghi nhớ

Người kể tôi: Biết hành động mình nhưng có giới hạn về người khác; Na-đi-a: Tìm nguồn lời yêu giữa sợ hãi và mong đợi; Gió: Tạo mơ hồ về nguồn âm thanh.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

    Một chuyện đùa nho nhỏ – An-tôn Sê-khốp.

    Tóm lược tự viết: người kể xưng tôi cùng Na-đi-a trượt tuyết. Giữa tiếng gió, người ấy nói lời yêu khiến cô không chắc âm thanh từ đâu. Na-đi-a sợ trượt nhưng tiếp tục tìm cơ hội nghe lại; có lúc thử đi một mình để kiểm tra. Trước khi rời đi, người kể lại nói trong gió, để cô hạnh phúc mà vẫn không hiểu rõ nguồn lời. Nhiều năm sau, cô đã có gia đình, kỉ niệm còn ở lại; người kể nhớ nhưng không giải thích trọn vẹn vì sao đã đùa như vậy. Mức độ quan trọng của trải nghiệm không giống nhau ở hai người.

    Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

    Phân tích và đánh giá

    Ngôi thứ nhất tạo gần gũi nhưng người kể biết rõ hành động mình hơn nội tâm Na-đi-a; nhiều điều về cô là phỏng đoán. Độ lệch giữa trò đùa của một người và cảm xúc chân thành của người khác tạo vấn đề đạo đức. Giọng hồi ức, sự lặp, gió và tốc độ làm lời yêu vừa rõ với độc giả vừa mơ hồ với nhân vật. Nhan đề nhỏ không làm hậu quả tình cảm nhỏ; không nên ép kết luận đơn giản rằng người kể hoàn toàn vô hại hoặc chắc chắn có một tình yêu trọn vẹn.

    Cách đọc, kết nối và giới hạn

    Đánh dấu điều người kể trực tiếp làm, điều suy đoán và điều không biết. Nhận xét tính đáng tin phải theo từng thông tin, không gọi mọi ngôi tôi đều nói dối. Khi liên hệ, tôn trọng sự đồng ý và cảm xúc, không mô phỏng trò đùa thao túng hoặc trượt nơi nguy hiểm.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Vấn đề nổi bật của ngôi kể là gì?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.

    ÝĐúngSai
    a)Trong hồ sơ này, Người kể tôi được gắn với biết hành động mình nhưng có giới hạn về người khác.
    b)Trong hồ sơ này, Na-đi-a được gắn với tạo mơ hồ về nguồn âm thanh.
    c)Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
    d)Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
  5. Câu 4Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai cặp đúng theo các yếu tố đã phân biệt trong hồ sơ.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Vì sao nhan đề nhỏ có thể gợi vấn đề đạo đức không nhỏ?

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Phân tích luận điểm của mục “Phân tích và đánh giá”: chỉ ra hai chi tiết hoặc quan hệ cụ thể được dùng và giải thích tác dụng, không chỉ kể tên thuật ngữ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Từ mục “Cách đọc, kết nối và giới hạn”, nêu cách đọc có trách nhiệm và một kiểu suy diễn cần tránh; giải thích vì sao.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Viết bản tóm giải ngắn gọn về Một chuyện đùa nho nhỏ, chỉ dùng thông tin đã cung cấp; phân biệt lời tóm giải với nguyên văn.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay