Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 1. Thế giới tuổi thơ

Bài 8. Hành tinh kì lạ

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp bài Hành tinh kì lạ.
  • Thực hiện đánh giá, chỉnh sửa báo cáo công việc.
  • Thực hiện nói và nghe: những điểm vui chơi lí thú.

Bài giảng

Đọc: Hành tinh kì lạ

Một sự cố khiến đoàn thám hiểm phải hạ cánh xuống hành tinh lạ. Nơi đây có cư dân là người máy, phương tiện có thể bay và nhiều công việc được máy móc thực hiện. Người kể vừa tò mò vừa thích thú trước cuộc sống khác Trái Đất, nhưng cũng cảm thấy oi nóng. Người kể phát hiện những cây xanh ở đó cũng là máy móc tỏa nhiệt, nên càng nhớ bóng cây và tiếng chim ở Trái Đất. Chi tiết kì ảo giúp tác giả tạo ra thế giới mới và đặt câu hỏi về cách con người sống với công nghệ. Khi đọc, cần phân biệt điều do tác giả tưởng tượng với thông tin khoa học đã được kiểm chứng.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Hành tinh kì lạ (Theo Viết Linh) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Công nghệ không thay thế được giá trị của thiên nhiên; cần trân trọng môi trường sống trên Trái Đất.

Chi tiết cần chú ý: Cư dân đặc biệt của hành tinh là gì? — người máy. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: thám hiểm nghĩa là đi tìm hiểu nơi còn ít được biết đến. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Viết: Đánh giá, chỉnh sửa báo cáo công việc

Đổi bài với bạn, đánh dấu ba nhóm: đủ ý và đúng mục đích; mạch sắp xếp; dùng từ, câu và chính tả. Ghi một điểm tốt cụ thể và một đề nghị sửa. Viết lại đoạn đã sửa, giải thích vì sao cách mới rõ hơn; không chỉ chép bài lần hai.

Báo cáo công việc cần rõ người nhận, nhóm thực hiện, công việc, thời gian, kết quả và đề nghị nếu có. Ghi số liệu đúng, phân biệt việc hoàn thành với việc chưa xong. Diễn đạt ngắn, khách quan; cuối có người đại diện và ngày lập. Không thay sự thật bằng lời khen chung.

Bài mẫu nguyên bản:

BÁO CÁO KẾT QUẢ CHĂM SÓC BỒN HOA
Kính gửi cô giáo chủ nhiệm lớp 5A.
Nhóm Vườn Xanh thực hiện chăm bồn hoa từ ngày 4 đến ngày 8 tháng 11. Chúng em phân công hai bạn tưới mỗi sáng, các bạn còn lại nhặt rác và kiểm tra lá sâu. Kết quả: 12 cây được chăm đủ lượt, 2 cây héo đã hồi phục; lối đi sạch. Chưa hoàn thành: bảng tên cây bị ướt, cần làm lại. Nhóm đề nghị dùng bìa bọc để bảng bền hơn.
Đại diện nhóm: Lan. Ngày 8 tháng 11.

Thực hành: Lập báo cáo một việc nhóm em đã làm hoặc một tình huống tưởng tượng; ghi ít nhất hai kết quả cụ thể và một việc cần cải thiện.

Nói và nghe: Những điểm vui chơi lí thú

Chuẩn bị ba ý: điều muốn giới thiệu/đề xuất, chi tiết hoặc lí do, lời kết. Nói 1–2 phút, nhìn người nghe, không đọc cả bản viết. Người nghe ghi hai từ khóa, nhắc lại một ý và hỏi một câu để làm rõ. Nếu khác ý, dùng “Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…”.

Bài nói mẫu: Em muốn giới thiệu công viên gần nhà. Nơi này có lối đi riêng, nhiều bóng cây và khu chơi phù hợp lứa tuổi. Em thường đi cùng người lớn vào cuối tuần. Em thích khoảng sân rộng vì có thể vận động. Mọi người cần bỏ rác đúng chỗ và không bẻ cây.

Đổi vai để mỗi người được nói và nghe. Nhận xét bằng một điểm rõ và một điều nên bổ sung.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một chi tiết cụ thể và giải thích thông điệp bằng lời riêng.

    Xem lời giải

    Chi tiết tiêu biểu: Người kể phát hiện những cây xanh ở đó cũng là máy móc tỏa nhiệt, nên càng nhớ bóng cây và tiếng chim ở Trái Đất. Chi tiết này giúp người đọc nhận ra: Công nghệ không thay thế được giá trị của thiên nhiên; cần trân trọng môi trường sống trên Trái Đất. Nhận xét dựa vào nội dung đoạn, không thêm một sự việc chưa được kể.

Từ vựng

  • thám hiểm

    đi tìm hiểu nơi còn ít được biết đến

Ghi nhớ

Công nghệ không thay thế được giá trị của thiên nhiên; cần trân trọng môi trường sống trên Trái Đất.

Dễ nhầm

  • Tất cả chi tiết trong truyện đều là sự thật khoa học. Nhận xét này không đúng với bài.
  • Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, đối chiếu sách.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Một sự cố khiến đoàn thám hiểm phải hạ cánh xuống hành tinh lạ. Nơi đây có cư dân là người máy, phương tiện có thể bay và nhiều công việc được máy móc thực hiện. Người kể vừa tò mò vừa thích thú trước cuộc sống khác Trái Đất, nhưng cũng cảm thấy oi nóng. Người kể phát hiện những cây xanh ở đó cũng là máy móc tỏa nhiệt, nên càng nhớ bóng cây và tiếng chim ở Trái Đất. Chi tiết kì ảo giúp tác giả tạo ra thế giới mới và đặt câu hỏi về cách con người sống với công nghệ. Khi đọc, cần phân biệt điều do tác giả tưởng tượng với thông tin khoa học đã được kiểm chứng.

    Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Hành tinh kì lạ (Theo Viết Linh) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Nối từ ngữ trong chủ điểm với nghĩa đúng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 1Trả lời ngắn

    Theo bản tóm tắt: Cư dân đặc biệt của hành tinh là gì?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp. Không chép nguyên cả đoạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn trong ba từ/cụm từ cho sẵn, từ/cụm từ nào có nghĩa “đi tìm hiểu nơi còn ít được biết đến”? Điền đúng từ/cụm từ đã chọn, giữ dấu thanh: .

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Dùng từ “thám hiểm” trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Đánh giá, chỉnh sửa báo cáo công việc. Lập báo cáo một việc nhóm em đã làm hoặc một tình huống tưởng tượng; ghi ít nhất hai kết quả cụ thể và một việc cần cải thiện. Thực hiện đúng bước học: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa theo tên hoạt động.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Nói và nghe: Những điểm vui chơi lí thú. Nghe bài nói mẫu đính kèm, ghi hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ. Sau đó chuẩn bị và trình bày bài nói riêng trong 1–2 phút, đổi vai để hỏi đáp với bạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay