Bài 25. Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà · Tiếng Việt 5

Đọc: Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà

Trong đêm trên công trường thủy điện sông Đà, tiếng đàn ba-la-lai-ca do một cô gái Nga chơi vang lên giữa cảnh yên tĩnh. Tác giả cảm nhận nhịp nhạc khi êm dịu, khi rộn rã, liên tưởng tới thiên nhiên và sức sống của công trình. Máy móc được nhìn như những người bạn đang nghỉ sau lao động. Âm nhạc làm không gian lớn trở nên ấm áp, kết nối con người với niềm tin vào ngày mai. Nhịp thơ và các hình ảnh liên tưởng góp phần tái hiện dư âm tiếng đàn.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà (Quang Huy) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Âm nhạc và lao động cùng làm đẹp cuộc sống, gợi niềm tin vào tương lai.

Chi tiết cần chú ý: Nhạc cụ của cô gái Nga có tên gì? — ba-la-lai-ca. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: ngân nga nghĩa là âm thanh vang dài, lên xuống êm và có nhịp. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Biện pháp điệp từ, điệp ngữ

Điệp từ, điệp ngữ là lặp có chủ ý một từ hoặc cụm nhằm nhấn mạnh, tạo nhịp và liên kết cảm xúc. Không phải mọi sự lặp đều hay; lặp vô ý gây nặng câu. Khi nhận xét, nêu yếu tố được lặp, xuất hiện ở đâu và ý nghĩa hoặc cảm xúc được nhấn mạnh.

Ví dụ phân tích: “Em nhớ vườn, em nhớ ngõ, em nhớ tiếng bà”: cụm em nhớ tạo nhịp và nhấn nỗi nhớ gắn với nhiều kỉ niệm.

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ

Đọc mẫu bên dưới theo ba câu hỏi: văn bản nhằm làm gì, các ý được sắp xếp ra sao, chi tiết nào làm ý chính rõ hơn. Chỉ ra mở đầu, phần triển khai và kết thúc; rút ra cách làm, không chép lại mẫu.

Nêu tên bài thơ, tác giả nếu biết và ấn tượng chung. Chọn hình ảnh, nhịp hoặc cách dùng từ tiêu biểu, diễn đạt lại bằng lời của mình và giải thích cảm xúc. Không chép cả khổ thơ để thay phân tích. Liên hệ trải nghiệm thật và kết bằng điều còn đọng lại.

Bài mẫu nguyên bản:

Khi học bài Mầm non của Võ Quảng, em thích cách nhà thơ hình dung một chồi nhỏ biết quan sát và đón mùa xuân. Hình ảnh ấy khiến em nghĩ tới mầm đậu em từng gieo trên bông ẩm. Ban đầu nó gần như không đổi, rồi một sáng chiếc lá non bật ra. Vì thế, em cảm thấy niềm vui trong bài thơ không ồn ào ngay từ đầu mà lớn dần theo sự thức dậy của cảnh vật. Bài thơ nhắc em kiên nhẫn chờ đợi và biết nâng niu những sự sống nhỏ.

Thực hành: Viết đoạn nêu cảm xúc về một bài thơ đã học, phân tích một hình ảnh bằng lời riêng.

Đọc: Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Biện pháp điệp từ, điệp ngữ

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Đọc: Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Biện pháp điệp từ, điệp ngữ

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ

Ví dụ

Từ vựng

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập