Bài 27. Tranh làng Hồ · Tiếng Việt 5

Đọc: Tranh làng Hồ

Nguyễn Tuân bày tỏ sự yêu thích tranh dân gian làng Hồ từ nhỏ. Những con vật, cảnh sinh hoạt và dáng người trong tranh vừa gần gũi vừa dí dỏm. Người viết đặc biệt chú ý cách tạo màu từ vật liệu quen thuộc của làng quê và vẻ sáng của nền giấy. Đằng sau sản phẩm là óc quan sát, bàn tay và tâm hồn người nghệ nhân. Cảm nhận về màu sắc dẫn tới lòng biết ơn những người gìn giữ một cách nhìn Việt Nam trong nghệ thuật.

Tóm tắt và phân tích nguyên bản dựa trên bài Tranh làng Hồ (Theo Nguyễn Tuân) trong Tiếng Việt 5 Kết nối tri thức, tập 1; không phải nguyên văn tác phẩm.

Cách đọc và hiểu văn bản

Đọc rõ các tên riêng; dừng khi kết thúc một ý. Lần đầu tìm đối tượng hoặc nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp: Vẻ đẹp nghệ thuật dân gian kết tinh đời sống và tài hoa của người làm tranh.

Chi tiết cần chú ý: Làng tranh dân gian được nhắc tới là làng gì? — làng Hồ. Khi nêu ý nghĩa, nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể trong tóm tắt; không chỉ viết “bài rất hay”. Từ cần hiểu: nghệ nhân nghĩa là người có tài nghề cao trong nghệ thuật hoặc nghề truyền thống. Phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm em liên hệ thêm.

Luyện từ và câu: Luyện tập về điệp từ, điệp ngữ

Điệp từ, điệp ngữ là lặp có chủ ý một từ hoặc cụm nhằm nhấn mạnh, tạo nhịp và liên kết cảm xúc. Không phải mọi sự lặp đều hay; lặp vô ý gây nặng câu. Khi nhận xét, nêu yếu tố được lặp, xuất hiện ở đâu và ý nghĩa hoặc cảm xúc được nhấn mạnh.

Ví dụ phân tích: “Em nhớ vườn, em nhớ ngõ, em nhớ tiếng bà”: cụm em nhớ tạo nhịp và nhấn nỗi nhớ gắn với nhiều kỉ niệm.

Viết: Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ

Từ ý đã chọn, viết bản hoàn chỉnh. Mỗi đoạn giữ một ý chính, dùng chi tiết làm rõ. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết. Sửa theo thứ tự nội dung trước, từ và dấu câu sau.

Nêu tên bài thơ, tác giả nếu biết và ấn tượng chung. Chọn hình ảnh, nhịp hoặc cách dùng từ tiêu biểu, diễn đạt lại bằng lời của mình và giải thích cảm xúc. Không chép cả khổ thơ để thay phân tích. Liên hệ trải nghiệm thật và kết bằng điều còn đọng lại.

Bài mẫu nguyên bản:

Khi học bài Mầm non của Võ Quảng, em thích cách nhà thơ hình dung một chồi nhỏ biết quan sát và đón mùa xuân. Hình ảnh ấy khiến em nghĩ tới mầm đậu em từng gieo trên bông ẩm. Ban đầu nó gần như không đổi, rồi một sáng chiếc lá non bật ra. Vì thế, em cảm thấy niềm vui trong bài thơ không ồn ào ngay từ đầu mà lớn dần theo sự thức dậy của cảnh vật. Bài thơ nhắc em kiên nhẫn chờ đợi và biết nâng niu những sự sống nhỏ.

Thực hành: Viết đoạn nêu cảm xúc về một bài thơ đã học, phân tích một hình ảnh bằng lời riêng.

Đọc: Tranh làng Hồ

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Luyện tập về điệp từ, điệp ngữ

Viết: Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ

Dễ nhầm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Vẽ bài làm

Mục tiêu bài học

Bài giảng

Đọc: Tranh làng Hồ

Cách đọc và hiểu văn bản

Luyện từ và câu: Luyện tập về điệp từ, điệp ngữ

Viết: Viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ

Ví dụ

Từ vựng

Ghi nhớ

Dễ nhầm

Bài tập