Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 8. Uống nước nhớ nguồn

Bài 14. Trong lời mẹ hát

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Trong lời mẹ hát”.
  • Thực hành Lập dàn ý cho bài văn thuật lại một sự việc.
  • Thực hành Nói và nghe: Truyền thống uống nước nhớ nguồn.

Bài giảng

Đọc: Trong lời mẹ hát

Lời tóm tắt mới của bài “Trong lời mẹ hát” — tác giả/nguồn: Trương Nam Hương. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Người con nhớ lời mẹ hát đưa mình đi qua truyện cổ, ca dao, cánh cò và đồng quê. Những lời ru vừa làm tuổi thơ êm dịu vừa cho con cảm nhận đất nước. Khi con cao lớn dần, tóc mẹ bạc, lưng mẹ còng, cho thấy thời gian và công chăm nuôi. Người con biết ơn vì tiếng hát cùng tình yêu của mẹ đã nâng đỡ mình. Đôi cánh trong lời thơ là khả năng trưởng thành, đi xa và sống tốt, không phải cánh vật chất.

Minh họa chủ điểm Uống nước nhớ nguồn

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Đặt hình ảnh con lớn bên mẹ già để thấy sự hi sinh và dòng thời gian. Nhân hóa thời gian làm điều trừu tượng trở nên dễ cảm nhận; không chỉ học mỗi một định nghĩa tu từ.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Lời hát đưa con đến thế giới cổ tích, quê hương.
  2. Con nhận ra mẹ già khi mình lớn.
  3. Con biết ơn sức nâng đỡ của tình mẹ.

Lập dàn ý cho bài văn thuật lại một sự việc

Thuật lại một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn: nêu hoạt động tri ân, thời gian, nơi chốn, người tham gia; kể chuẩn bị, diễn biến và kết quả theo thứ tự; chia sẻ suy nghĩ. Chọn điều đã tham gia hoặc chứng kiến. Mẫu dưới là tình huống giả định để học cách viết, không phải lời xác nhận em đã tới một địa điểm có thật.

Bài mẫu tự soạn:
Sáng thứ Sáu, lớp em tham gia buổi chăm sóc khu tưởng niệm ở gần trường. Cô nói đây là dịp nhớ ơn những người đã góp sức bảo vệ quê hương.

Trước khi đi, cô chia nhóm và dặn chúng em giữ trật tự. Tới nơi, người phụ trách kể ngắn gọn ý nghĩa của khu tưởng niệm. Nhóm em nhặt lá ở lối đi, còn nhóm khác lau phần kệ thấp được cho phép. Chúng em không trèo lên bia hay tự chạm vào hiện vật. Khi sân đã gọn, cả lớp đứng ngay ngắn trong lúc cô đọc lời tri ân, rồi đặt hoa đúng chỗ. Em nhớ nhất phút mọi người cùng im lặng, không bạn nào tranh nói.

Trên đường về, em nghĩ lòng biết ơn không chỉ nằm trong một buổi lễ. Em muốn giữ nơi chung sạch và tìm hiểu lịch sử từ những nguồn đáng tin để hiểu hơn điều mình được hưởng hôm nay.

Nói và nghe: Truyền thống uống nước nhớ nguồn

Trao đổi một việc thể hiện nhớ ơn: nêu người được tri ân, việc phù hợp, lí do. Nghe bạn và thống nhất một kế hoạch nhỏ của nhóm, có phân công.

Bài nói mẫu tự soạn:
Nhóm em muốn làm thiệp cảm ơn những người chăm sóc sân trường. Mỗi bạn vẽ một việc mình đã thấy và ghi lời cảm ơn thật. Chúng em xin phép cô chọn thời gian trao thiệp, không làm gián đoạn công việc của các cô chú.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Lập dàn ý ba phần thuật một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn; chia sẻ cảm nghĩ.

    Xem lời giải

    Mở bài: lớp chăm khu tưởng niệm gần trường vào sáng thứ Sáu. Thân bài: cô chia nhóm, dặn quy tắc → tìm hiểu ý nghĩa từ lời giới thiệu của người phụ trách → nhặt lá, lau kệ thấp → đứng trang nghiêm, đặt hoa. Kết bài: hiểu nhớ ơn bằng việc làm và muốn tìm hiểu lịch sử. Ghi rõ đây là dàn ý cho tình huống giả định nếu chưa dự hoạt động thật.

Từ vựng

  • ca dao

    lời thơ dân gian thường gắn đời sống, tình cảm

  • chòng chành

    nghiêng qua lại, chưa vững

  • nâng đỡ

    giúp thêm sức, niềm tin để phát triển

Ghi nhớ

Đặt hình ảnh con lớn bên mẹ già để thấy sự hi sinh và dòng thời gian. Nhân hóa thời gian làm điều trừu tượng trở nên dễ cảm nhận; không chỉ học mỗi một định nghĩa tu từ.

Viết: Thuật lại một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn: nêu hoạt động tri ân, thời gian, nơi chốn, người tham gia; kể chuẩn bị, diễn biến và kết quả theo thứ tự; chia sẻ suy nghĩ. Chọn điều đã tham gia hoặc chứng kiến. Mẫu dưới là tình huống giả định để học cách viết, không phải lời xác nhận em đã tới một địa điểm có thật.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Trong lời mẹ hát” — tác giả/nguồn: Trương Nam Hương. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Người con nhớ lời mẹ hát đưa mình đi qua truyện cổ, ca dao, cánh cò và đồng quê. Những lời ru vừa làm tuổi thơ êm dịu vừa cho con cảm nhận đất nước. Khi con cao lớn dần, tóc mẹ bạc, lưng mẹ còng, cho thấy thời gian và công chăm nuôi. Người con biết ơn vì tiếng hát cùng tình yêu của mẹ đã nâng đỡ mình. Đôi cánh trong lời thơ là khả năng trưởng thành, đi xa và sống tốt, không phải cánh vật chất.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Lời mẹ hát đem đến cho con điều gì?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Đôi cánh của lời ru là hình ảnh nói về sự nâng đỡ tinh thần.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Lời hát đưa con đến thế giới cổ tích, quê hương.
    2. 2Con biết ơn sức nâng đỡ của tình mẹ.
    3. 3Con nhận ra mẹ già khi mình lớn.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Việc nào thể hiện rõ ý nghĩa Uống nước nhớ nguồn trong mẫu?

    Bài mẫu tự soạn:
    Sáng thứ Sáu, lớp em tham gia buổi chăm sóc khu tưởng niệm ở gần trường. Cô nói đây là dịp nhớ ơn những người đã góp sức bảo vệ quê hương.

    Trước khi đi, cô chia nhóm và dặn chúng em giữ trật tự. Tới nơi, người phụ trách kể ngắn gọn ý nghĩa của khu tưởng niệm. Nhóm em nhặt lá ở lối đi, còn nhóm khác lau phần kệ thấp được cho phép. Chúng em không trèo lên bia hay tự chạm vào hiện vật. Khi sân đã gọn, cả lớp đứng ngay ngắn trong lúc cô đọc lời tri ân, rồi đặt hoa đúng chỗ. Em nhớ nhất phút mọi người cùng im lặng, không bạn nào tranh nói.

    Trên đường về, em nghĩ lòng biết ơn không chỉ nằm trong một buổi lễ. Em muốn giữ nơi chung sạch và tìm hiểu lịch sử từ những nguồn đáng tin để hiểu hơn điều mình được hưởng hôm nay.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý ba phần thuật một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn; chia sẻ cảm nghĩ.

    Yêu cầu thể loại: Thuật lại một sự việc thể hiện truyền thống Uống nước nhớ nguồn: nêu hoạt động tri ân, thời gian, nơi chốn, người tham gia; kể chuẩn bị, diễn biến và kết quả theo thứ tự; chia sẻ suy nghĩ. Chọn điều đã tham gia hoặc chứng kiến. Mẫu dưới là tình huống giả định để học cách viết, không phải lời xác nhận em đã tới một địa điểm có thật.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Thực hành Nói và nghe: Truyền thống uống nước nhớ nguồn: Trao đổi một việc thể hiện nhớ ơn: nêu người được tri ân, việc phù hợp, lí do. Nghe bạn và thống nhất một kế hoạch nhỏ của nhóm, có phân công. Ghi phiếu hoặc trình bày trước một người nghe.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay