Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 8. Uống nước nhớ nguồn

Bài 11. Sáng tháng Năm

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Sáng tháng Năm”.
  • Thực hành Luyện từ và câu: Trạng ngữ.
  • Thực hành Trả bài văn kể lại một câu chuyện.

Bài giảng

Đọc: Sáng tháng Năm

Lời tóm tắt mới của bài “Sáng tháng Năm” — tác giả/nguồn: Tố Hữu. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Đoạn thơ kể cảm xúc một buổi lên Việt Bắc thăm Bác Hồ. Cảnh suối, nương ngô và gió núi mở không gian trong trẻo. Bác hiện ra trong nhà sàn giản dị, bên công việc và con chim bồ câu quen thuộc. Cử chỉ gọi người khách đến gần, nắm tay đem cảm giác thân thiết như cha con. Từ chi tiết đời thường, người kể cảm nhận tầm vóc và tình yêu đất nước rộng lớn ở Bác. Niềm vui xen sự kính trọng làm giọng thơ ấm áp.

Minh họa chủ điểm Uống nước nhớ nguồn

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Đọc từ cảnh đến người rồi cảm xúc. Đôi bàn tay là chi tiết gần gũi; hình ảnh trời, biển, ruộng đồng ở cuối gợi tầm vóc tinh thần, không phải số đo cơ thể.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Người kể lên Việt Bắc thăm Bác.
  2. Bác hiện ra giản dị trong nhà sàn.
  3. Cái nắm tay gợi tình thân và sự kính yêu.

Luyện từ và câu: Trạng ngữ

Trạng ngữ bổ sung hoàn cảnh cho câu như thời gian, nơi chốn, nguyên nhân, mục đích, phương tiện. Trong “Sáng nay, chúng em thăm thư viện”, Sáng nay cho biết khi nào; chủ ngữ chúng em và vị ngữ thăm thư viện vẫn là nòng cốt. Trạng ngữ thường đứng đầu, ngăn với phần sau bằng dấu phẩy, cũng có thể ở vị trí khác.

Trả bài văn kể lại một câu chuyện

Tiết này kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử đã đọc hoặc nghe. Nêu tên nhân vật, nguồn câu chuyện, giữ sự việc chính theo trình tự và kết thúc. Phân biệt chi tiết trong nguồn với suy nghĩ của người kể; không tự bịa thêm chiến công hay lời thoại rồi coi là sự kiện. Bài văn có mở bài, thân bài, kết bài; không chỉ liệt kê tiểu sử.

Bài mẫu tự soạn:
Em đã đọc câu chuyện về anh Ba theo Trần Dân Tiên. Em nhớ nhất cuộc trò chuyện cho thấy ý chí lên đường giúp đồng bào của anh.

Khi ở Sài Gòn, anh Ba được một người bạn đưa đi xem những điều mới như đèn điện và chiếu bóng. Anh muốn ra nước ngoài tìm hiểu cuộc sống, cách làm việc để sau này giúp người dân mình. Anh hỏi người bạn tên Lê có muốn cùng đi không. Anh Lê lo không có tiền cho chuyến đi xa. Anh Ba giơ tay, giải thích rằng mình có thể làm việc để kiếm sống và tiếp tục hành trình. Sự hăng hái của anh khiến bạn lúc đầu nhận lời. Nhưng sau khi cân nhắc những mạo hiểm, anh Lê không dám theo. Anh Ba vẫn quyết tâm lên đường; về sau, người thanh niên ấy được biết là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Câu chuyện giúp em hiểu lòng yêu nước gắn với ý chí và việc làm. Em khâm phục tinh thần tự lực, đồng thời biết rằng đây là lời kể mới dựa vào câu chuyện đã đọc, không phải lời thoại lịch sử em tự ghi lại.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Sửa một câu kể sai diễn biến trong bài văn về nhân vật lịch sử; chỉ rõ căn cứ sửa.

    Xem lời giải

    Trước: “Anh Lê đã cùng anh Ba đi trọn hành trình.” Sau: “Anh Lê lúc đầu nhận lời nhưng sau không dám theo; anh Ba vẫn quyết tâm lên đường.” Căn cứ: lời kể cho biết người bạn không giữ lời hứa vì lo mạo hiểm. Bản sửa không thêm người đồng hành trái nguồn.

Từ vựng

  • đơn sơ

    giản dị, không cầu kì

  • kính yêu

    vừa kính trọng vừa yêu mến

  • tầm vóc

    mức lớn lao về ảnh hưởng, giá trị tinh thần

Ghi nhớ

Đọc từ cảnh đến người rồi cảm xúc. Đôi bàn tay là chi tiết gần gũi; hình ảnh trời, biển, ruộng đồng ở cuối gợi tầm vóc tinh thần, không phải số đo cơ thể.

Viết: Tiết này kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử đã đọc hoặc nghe. Nêu tên nhân vật, nguồn câu chuyện, giữ sự việc chính theo trình tự và kết thúc. Phân biệt chi tiết trong nguồn với suy nghĩ của người kể; không tự bịa thêm chiến công hay lời thoại rồi coi là sự kiện. Bài văn có mở bài, thân bài, kết bài; không chỉ liệt kê tiểu sử.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Sáng tháng Năm” — tác giả/nguồn: Tố Hữu. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Đoạn thơ kể cảm xúc một buổi lên Việt Bắc thăm Bác Hồ. Cảnh suối, nương ngô và gió núi mở không gian trong trẻo. Bác hiện ra trong nhà sàn giản dị, bên công việc và con chim bồ câu quen thuộc. Cử chỉ gọi người khách đến gần, nắm tay đem cảm giác thân thiết như cha con. Từ chi tiết đời thường, người kể cảm nhận tầm vóc và tình yêu đất nước rộng lớn ở Bác. Niềm vui xen sự kính trọng làm giọng thơ ấm áp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Không gian sinh hoạt của Bác được tả thế nào?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Cử chỉ nắm tay gợi sự gần gũi và ấm áp.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Bác hiện ra giản dị trong nhà sàn.
    2. 2Cái nắm tay gợi tình thân và sự kính yêu.
    3. 3Người kể lên Việt Bắc thăm Bác.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trạng ngữ trong “Sáng nay, lớp em trồng cây” là:

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chi tiết nào cần giữ đúng khi kể lại chuyện Anh Ba?

    Bài mẫu tự soạn:
    Em đã đọc câu chuyện về anh Ba theo Trần Dân Tiên. Em nhớ nhất cuộc trò chuyện cho thấy ý chí lên đường giúp đồng bào của anh.

    Khi ở Sài Gòn, anh Ba được một người bạn đưa đi xem những điều mới như đèn điện và chiếu bóng. Anh muốn ra nước ngoài tìm hiểu cuộc sống, cách làm việc để sau này giúp người dân mình. Anh hỏi người bạn tên Lê có muốn cùng đi không. Anh Lê lo không có tiền cho chuyến đi xa. Anh Ba giơ tay, giải thích rằng mình có thể làm việc để kiếm sống và tiếp tục hành trình. Sự hăng hái của anh khiến bạn lúc đầu nhận lời. Nhưng sau khi cân nhắc những mạo hiểm, anh Lê không dám theo. Anh Ba vẫn quyết tâm lên đường; về sau, người thanh niên ấy được biết là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

    Câu chuyện giúp em hiểu lòng yêu nước gắn với ý chí và việc làm. Em khâm phục tinh thần tự lực, đồng thời biết rằng đây là lời kể mới dựa vào câu chuyện đã đọc, không phải lời thoại lịch sử em tự ghi lại.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Sửa một câu kể sai diễn biến trong bài văn về nhân vật lịch sử; chỉ rõ căn cứ sửa.

    Yêu cầu thể loại: Tiết này kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử đã đọc hoặc nghe. Nêu tên nhân vật, nguồn câu chuyện, giữ sự việc chính theo trình tự và kết thúc. Phân biệt chi tiết trong nguồn với suy nghĩ của người kể; không tự bịa thêm chiến công hay lời thoại rồi coi là sự kiện. Bài văn có mở bài, thân bài, kết bài; không chỉ liệt kê tiểu sử.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc lời tóm tắt thành tiếng, người lớn nghe; tiếp đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay