Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 8. Uống nước nhớ nguồn

Bài 12. Chàng trai làng Phù Ủng

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Chàng trai làng Phù Ủng”.
  • Thực hành Viết đoạn văn nêu ý kiến.
  • Thực hành Đọc mở rộng.

Bài giảng

Đọc: Chàng trai làng Phù Ủng

Lời tóm tắt mới của bài “Chàng trai làng Phù Ủng” — tác giả/nguồn: Phan Sơn tổng hợp. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Phạm Ngũ Lão từ nhỏ nổi tiếng ham học, văn võ đều giỏi. Một hôm ngồi đan sọt, bận nghĩ về sách quân sự, chàng không nhận ra đoàn quân của Trần Hưng Đạo đi qua. Sau sự việc bị thương, chàng được hỏi về kiến thức và trả lời thông thạo. Trần Hưng Đạo nhận ra người có tài, cho chăm vết thương và mời về kinh đô. Nhờ được rèn luyện, Phạm Ngũ Lão trở thành danh tướng, có nhiều đóng góp trong bảo vệ đất nước.

Minh họa chủ điểm Uống nước nhớ nguồn

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Tập trung vào việc phát hiện, bồi dưỡng hiền tài và ý chí học. Chi tiết không hay mình bị thương là cách kể nhấn mạnh sự chuyên tâm, không khuyên bỏ qua đau hay chấn thương ngoài đời.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Chàng chuyên tâm nghĩ binh thư.
  2. Trần Hưng Đạo hỏi và nhận ra tài.
  3. Chàng được rèn luyện rồi trở thành danh tướng.

Viết đoạn văn nêu ý kiến

Viết đoạn nêu lí do yêu thích một câu chuyện về tình yêu thương hoặc lòng biết ơn. Giới thiệu tên truyện và tác giả/nguồn, chọn một hai lí do có chi tiết làm căn cứ, kết bằng nhận xét. Không thay bằng đề nghị tổ chức hoạt động hoặc chỉ kể diễn biến; ý kiến phải cho biết vì sao em thích truyện.

Bài mẫu tự soạn:
Em thích câu chuyện Người thầy đầu tiên của bố tôi của A-mi-xi vì truyện làm rõ lòng biết ơn. Người bố đã trưởng thành nhưng vẫn tìm về thăm thầy giáo cũ. Em xúc động khi thầy nhớ chỗ ngồi và cả lần học trò bị ốm nhiều năm trước. Tờ bài chính tả được giữ lâu còn cho thấy sự quan tâm bền bỉ của thầy. Cử chỉ bố ôm thầy, cảm ơn khiến người con hiểu bài học qua việc làm. Vì vậy, em thấy truyện vừa ấm áp vừa nhắc mình trân trọng người dạy dỗ.

Đọc mở rộng

Đúng yêu cầu phần in sách: đọc đoạn thơ, bài thơ hoặc ca dao về lòng biết ơn. Dùng bài mới dưới đây để tự luyện ngay; sau đó tìm thêm một văn bản cùng thể loại trong sách/thư viện hoặc nguồn người lớn chọn.

Những bàn tay quanh em

Bát cơm thơm trên bàn
Nhắc đồng xa mưa nắng
Trang vở em đang viết
Nhớ người dạy từng dòng.

Sân trường xanh bóng mát
Có bàn tay vun trồng
Em giữ gìn từng chút
Lời cảm ơn thật lòng.

(Ngữ liệu mới do nhóm biên soạn sáng tác/tổng hợp, không phải văn bản chép từ SGK.)

Ghi phiếu: tên, tác giả/nguồn, ngày đọc; Đối tượng được biết ơn; hình ảnh gợi nhớ; cảm nghĩ và việc có thể làm. Ghi chi tiết bằng lời riêng. Nói cho bạn một điều thú vị/xúc động và trả lời một câu hỏi; mang phiếu chia sẻ với người thân. Không chép toàn văn tác phẩm hiện đại vào phiếu.

Mẫu phiếu có nội dung cụ thể: Phiếu mẫu minh họa (ngày giả định: 6 tháng 9 năm 2026). Tên bài: Những bàn tay quanh em. Tác giả: nhóm biên soạn; ngữ liệu mới trong học liệu này. Thể loại: bài thơ về lòng biết ơn. Người được biết ơn: người làm ra cơm, người dạy viết, người vun trồng cây. Hình ảnh gợi nhớ: bát cơm, trang vở, bóng mát sân trường. Ý nghĩa: những điều bình thường có công sức của nhiều người. Cảm nghĩ: em thấy cần trân trọng cả việc làm âm thầm. Việc có thể làm trong phiếu mẫu: giữ vở, không bỏ phí cơm, không bẻ cành; khi làm phiếu của mình, chọn việc vừa sức. Mức yêu thích của người ghi mẫu: 4/5, vì bài có chi tiết rõ để trao đổi. Ngày và mức yêu thích của em cần ghi theo lần đọc, cảm nhận thật.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết đoạn 6–8 câu nêu lí do yêu thích một câu chuyện về tình yêu thương hoặc lòng biết ơn.

    Xem lời giải

    Em thích câu chuyện Người thầy đầu tiên của bố tôi của A-mi-xi vì truyện làm rõ lòng biết ơn. Người bố đã trưởng thành nhưng vẫn tìm về thăm thầy giáo cũ. Em xúc động khi thầy nhớ chỗ ngồi và cả lần học trò bị ốm nhiều năm trước. Tờ bài chính tả được giữ lâu còn cho thấy sự quan tâm bền bỉ của thầy. Cử chỉ bố ôm thầy, cảm ơn khiến người con hiểu bài học qua việc làm. Vì vậy, em thấy truyện vừa ấm áp vừa nhắc mình trân trọng người dạy dỗ.

Từ vựng

  • binh thư

    sách về quân sự thời xưa

  • hiền tài

    người có tài và đức

  • khổ luyện

    rèn luyện bền bỉ, vất vả

Ghi nhớ

Tập trung vào việc phát hiện, bồi dưỡng hiền tài và ý chí học. Chi tiết không hay mình bị thương là cách kể nhấn mạnh sự chuyên tâm, không khuyên bỏ qua đau hay chấn thương ngoài đời.

Viết: Viết đoạn nêu lí do yêu thích một câu chuyện về tình yêu thương hoặc lòng biết ơn. Giới thiệu tên truyện và tác giả/nguồn, chọn một hai lí do có chi tiết làm căn cứ, kết bằng nhận xét. Không thay bằng đề nghị tổ chức hoạt động hoặc chỉ kể diễn biến; ý kiến phải cho biết vì sao em thích truyện.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Chàng trai làng Phù Ủng” — tác giả/nguồn: Phan Sơn tổng hợp. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Phạm Ngũ Lão từ nhỏ nổi tiếng ham học, văn võ đều giỏi. Một hôm ngồi đan sọt, bận nghĩ về sách quân sự, chàng không nhận ra đoàn quân của Trần Hưng Đạo đi qua. Sau sự việc bị thương, chàng được hỏi về kiến thức và trả lời thông thạo. Trần Hưng Đạo nhận ra người có tài, cho chăm vết thương và mời về kinh đô. Nhờ được rèn luyện, Phạm Ngũ Lão trở thành danh tướng, có nhiều đóng góp trong bảo vệ đất nước.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trần Hưng Đạo nhận ra tài của chàng qua điều gì?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Có cơ hội rèn luyện giúp tài năng Phạm Ngũ Lão phát triển.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Chàng được rèn luyện rồi trở thành danh tướng.
    2. 2Chàng chuyên tâm nghĩ binh thư.
    3. 3Trần Hưng Đạo hỏi và nhận ra tài.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chi tiết nào làm căn cứ cho nhận xét thầy quan tâm lâu bền?

    Bài mẫu tự soạn:
    Em thích câu chuyện Người thầy đầu tiên của bố tôi của A-mi-xi vì truyện làm rõ lòng biết ơn. Người bố đã trưởng thành nhưng vẫn tìm về thăm thầy giáo cũ. Em xúc động khi thầy nhớ chỗ ngồi và cả lần học trò bị ốm nhiều năm trước. Tờ bài chính tả được giữ lâu còn cho thấy sự quan tâm bền bỉ của thầy. Cử chỉ bố ôm thầy, cảm ơn khiến người con hiểu bài học qua việc làm. Vì vậy, em thấy truyện vừa ấm áp vừa nhắc mình trân trọng người dạy dỗ.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu nêu lí do yêu thích một câu chuyện về tình yêu thương hoặc lòng biết ơn.

    Yêu cầu thể loại: Viết đoạn nêu lí do yêu thích một câu chuyện về tình yêu thương hoặc lòng biết ơn. Giới thiệu tên truyện và tác giả/nguồn, chọn một hai lí do có chi tiết làm căn cứ, kết bằng nhận xét. Không thay bằng đề nghị tổ chức hoạt động hoặc chỉ kể diễn biến; ý kiến phải cho biết vì sao em thích truyện.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc ngữ liệu mới rồi lập phiếu, trình bày hoặc trao đổi với bạn.

    Những bàn tay quanh em

    Bát cơm thơm trên bàn
    Nhắc đồng xa mưa nắng
    Trang vở em đang viết
    Nhớ người dạy từng dòng.

    Sân trường xanh bóng mát
    Có bàn tay vun trồng
    Em giữ gìn từng chút
    Lời cảm ơn thật lòng.

    (Ngữ liệu mới do nhóm biên soạn sáng tác/tổng hợp, không phải văn bản chép từ SGK.)

    Phiếu ghi tên/tác giả, ngày đọc, chi tiết có căn cứ và: Đối tượng được biết ơn; hình ảnh gợi nhớ; cảm nghĩ và việc có thể làm. Cuối phiếu thêm một câu hỏi muốn tìm hiểu; đánh giá mức thích theo cảm nhận thật. Nếu có điều kiện, chọn thêm một văn bản đúng thể loại để luyện cùng mẫu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay