Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 4. Niềm vui sáng tạo

Bài 19. Thanh âm của núi

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Thanh âm của núi”.
  • Thực hành Luyện từ và câu: Luyện tập về biện pháp nhân hóa.
  • Thực hành Viết đoạn văn tưởng tượng.

Bài giảng

Đọc: Thanh âm của núi

Lời tóm tắt mới của bài “Thanh âm của núi” — tác giả/nguồn: Hà Phong. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Văn bản giới thiệu cây khèn và tiếng khèn của người Mông ở Tây Bắc. Nhạc cụ được tạo từ gỗ và sáu ống trúc khác kích thước, được xếp khéo trên thân. Tiếng khèn đi cùng sinh hoạt, ngày xuân và những cuộc gặp gỡ. Nó mang kí ức của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Hình ảnh nghệ nhân giữa núi cao làm vẻ đẹp âm nhạc và cảnh quan hòa vào nhau, gợi tình yêu, trân trọng một di sản văn hóa.

Minh họa chủ điểm Niềm vui sáng tạo

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Văn bản có thông tin về cấu tạo và câu văn giàu cảm xúc. Phân biệt dữ kiện sáu ống với cách ví âm thanh như dòng nước: đây là hai kiểu biểu đạt hỗ trợ nhau.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Văn bản giới thiệu âm thanh khèn.
  2. Người đọc biết cấu tạo và vai trò của khèn.
  3. Hình ảnh nghệ nhân gợi vẻ đẹp di sản giữa núi rừng.

Luyện từ và câu: Luyện tập về biện pháp nhân hóa

Nhân hóa là gọi hoặc tả sự vật bằng từ ngữ vốn dùng cho người, hoặc trò chuyện với sự vật như với người. “Bác trống gọi chúng em vào lớp” gọi trống là bác và gán việc gọi. “Lá reo vui” gán cảm xúc vui cho lá. Tác dụng: làm sự vật sống động, gần gũi, gợi tình cảm. Không phải câu nào có con vật cũng nhân hóa; nếu chỉ nói “chim bay” thì đó là hoạt động thật của chim.

Viết đoạn văn tưởng tượng

Đoạn văn tưởng tượng ở tiết này phải dựa vào một câu chuyện đã đọc hoặc nghe: giữ nhân vật, hoàn cảnh và điểm tựa quan trọng rồi thêm diễn biến, lời nói hoặc kết thúc phù hợp. Ghi rõ phần sáng tạo, không nhận đó là nguyên văn. Đoạn mới cần có mở, diễn biến và kết, không chuyển thành một giấc mơ không liên quan tới truyện.

Bài mẫu tự soạn:
Sau bài học về bó đũa, em tưởng tượng anh em trong truyện cùng sửa mái nhà. Lúc đầu, anh cả định tự làm tất cả cho nhanh. Người em mang dây và nhắc anh rằng từng chiếc đũa đứng riêng rất yếu. Anh cả mỉm cười, cùng các em chia việc vừa sức và nhờ người lớn giúp chỗ cao. Từ trong sân, người cha nhìn thấy những bàn tay chuyền dụng cụ cho nhau. Ông cất bó đũa lên kệ, vui vì lời khuyên đã thành việc làm. Đó là phần kết tiếp nối do em tưởng tượng, không phải đoạn có sẵn trong truyện.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết đoạn 6–8 câu tưởng tượng dựa vào một câu chuyện đã đọc hoặc nghe, ghi rõ điểm tựa.

    Xem lời giải

    Sau bài học về bó đũa, em tưởng tượng anh em trong truyện cùng sửa mái nhà. Lúc đầu, anh cả định tự làm tất cả cho nhanh. Người em mang dây và nhắc anh rằng từng chiếc đũa đứng riêng rất yếu. Anh cả mỉm cười, cùng các em chia việc vừa sức và nhờ người lớn giúp chỗ cao. Từ trong sân, người cha nhìn thấy những bàn tay chuyền dụng cụ cho nhau. Ông cất bó đũa lên kệ, vui vì lời khuyên đã thành việc làm. Đó là phần kết tiếp nối do em tưởng tượng, không phải đoạn có sẵn trong truyện.

Từ vựng

  • nghệ nhân

    người có kĩ năng và kinh nghiệm cao trong nghề nghệ thuật truyền thống

  • di sản

    giá trị được các thế hệ trước để lại

  • vấn vương

    nhớ đến, khó dứt khỏi lòng

Ghi nhớ

Văn bản có thông tin về cấu tạo và câu văn giàu cảm xúc. Phân biệt dữ kiện sáu ống với cách ví âm thanh như dòng nước: đây là hai kiểu biểu đạt hỗ trợ nhau.

Viết: Đoạn văn tưởng tượng ở tiết này phải dựa vào một câu chuyện đã đọc hoặc nghe: giữ nhân vật, hoàn cảnh và điểm tựa quan trọng rồi thêm diễn biến, lời nói hoặc kết thúc phù hợp. Ghi rõ phần sáng tạo, không nhận đó là nguyên văn. Đoạn mới cần có mở, diễn biến và kết, không chuyển thành một giấc mơ không liên quan tới truyện.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Thanh âm của núi” — tác giả/nguồn: Hà Phong. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Văn bản giới thiệu cây khèn và tiếng khèn của người Mông ở Tây Bắc. Nhạc cụ được tạo từ gỗ và sáu ống trúc khác kích thước, được xếp khéo trên thân. Tiếng khèn đi cùng sinh hoạt, ngày xuân và những cuộc gặp gỡ. Nó mang kí ức của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Hình ảnh nghệ nhân giữa núi cao làm vẻ đẹp âm nhạc và cảnh quan hòa vào nhau, gợi tình yêu, trân trọng một di sản văn hóa.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Khèn được nói đến thuộc văn hóa cộng đồng nào?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Tiếng khèn chỉ xuất hiện trong phòng hòa nhạc hiện đại.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Người đọc biết cấu tạo và vai trò của khèn.
    2. 2Văn bản giới thiệu âm thanh khèn.
    3. 3Hình ảnh nghệ nhân gợi vẻ đẹp di sản giữa núi rừng.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách gọi nào nhân hóa dòng sông?

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Phần mới nào được tưởng tượng dựa trên truyện Bó đũa?

    Bài mẫu tự soạn:
    Sau bài học về bó đũa, em tưởng tượng anh em trong truyện cùng sửa mái nhà. Lúc đầu, anh cả định tự làm tất cả cho nhanh. Người em mang dây và nhắc anh rằng từng chiếc đũa đứng riêng rất yếu. Anh cả mỉm cười, cùng các em chia việc vừa sức và nhờ người lớn giúp chỗ cao. Từ trong sân, người cha nhìn thấy những bàn tay chuyền dụng cụ cho nhau. Ông cất bó đũa lên kệ, vui vì lời khuyên đã thành việc làm. Đó là phần kết tiếp nối do em tưởng tượng, không phải đoạn có sẵn trong truyện.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu tưởng tượng dựa vào một câu chuyện đã đọc hoặc nghe, ghi rõ điểm tựa.

    Yêu cầu thể loại: Đoạn văn tưởng tượng ở tiết này phải dựa vào một câu chuyện đã đọc hoặc nghe: giữ nhân vật, hoàn cảnh và điểm tựa quan trọng rồi thêm diễn biến, lời nói hoặc kết thúc phù hợp. Ghi rõ phần sáng tạo, không nhận đó là nguyên văn. Đoạn mới cần có mở, diễn biến và kết, không chuyển thành một giấc mơ không liên quan tới truyện.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc lời tóm tắt thành tiếng, người lớn nghe; tiếp đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay