Sinh học 12
Sinh họcLớp 12Phần 7. Chương VII. Sinh thái học quần xã

Bài 32. Thực hành: Thiết kế một hệ sinh thái nhân tạo

Mục tiêu bài học

  • Giải thích và vận dụng nội dung thực hành: thiết kế một hệ sinh thái nhân tạo.
  • Phân tích bằng chứng, nêu điều kiện và kiểm tra kết luận.

Bài giảng

Bản chất và cơ chế

Mục tiêu thiết kế: chọn chức năng và chỉ tiêu đánh giá trước khi lắp hệ.

Theo dõi: đo điều kiện và trạng thái hệ nhiều thời điểm.

Hệ mở năng lượng: có đầu vào năng lượng và tỏa nhiệt dù vật chất có thể tương đối kín.

Thiết kế khay cây cạn an toàn thay nhốt động vật: đất sạch, cây không độc, ánh sáng phù hợp, lịch nước và lỗ thoát. Không đưa loài ngoại lai ra tự nhiên, không bình kín có động vật. Giáo viên duyệt dụng cụ, chọn vị trí không nắng nóng cực đoan, không tự dùng thuốc/vi sinh vật lạ.

Vận dụng và giới hạn kết luận

Sản phẩm mô hình: khay 30 × 20 cm, ba cây nhỏ cùng nhu cầu ẩm, đất và chất hữu cơ ít, không thêm động vật; ghi khối lượng khay, độ ẩm tương đối qua quan sát và số lá mỗi 3 ngày. Mô hình sau 9 ngày có 8,9,10 lá mới ở ba cây, chưa là kết quả thật và không chứng minh cân bằng vĩnh viễn.

Thiết kế bể cá cảnh đúng nhiệm vụ in: bản thiết kế và tiêu chí vận hành

Khay cây là bài so sánh mở rộng, không thay nhiệm vụ thiết kế bể cá. Bản thiết kế mẫu: bể hình hộp 60×30×35 cm, mức nước dự kiến 30 cm cho thể tích hình học 54 L trước khi trừ nền/vật liệu; dự trù khoảng 45 L nước hữu dụng và phải đo khi nạp. Chọn bể có nắp thông khí, nền sạch, cây thủy sinh nguồn được phép, lọc cơ học–sinh học, sục khí, nhiệt kế, bộ thử ammonia/nitrite; giáo viên/người chuyên môn lắp điện chống rò, học sinh không chạm ổ điện hay thiết bị khi tay ướt. Phương án sinh vật dự kiến bốn cá bảy màu đực cùng cỡ trưởng thành khoảng 3 cm không tính đuôi, phải được người nuôi có chuyên môn duyệt tương thích và sức tải theo kích thước trưởng thành trước khi mua. Tỉ lệ dung tích tham khảo không bảo đảm an toàn; không dùng cá dọn bể thay lọc hay thay nước. Mục tiêu nhiệt 24–26°C nằm trong khoảng chăm sóc cá bảy màu 22–28°C của nguồn RSPCA, không áp dụng cho mọi loài. Vận hành lọc không cá để hệ vi sinh ổn định; chỉ thêm cá khi ammonia và nitrite đã tăng rồi trở về 0 mg/L, không thả theo số ngày cố định. Không đổ ammonia hay hóa chất để tạo chu trình nếu không có SOP của người phụ trách. Ghi nhiệt hằng ngày, ammonia/nitrite trong giai đoạn chuẩn bị theo hướng dẫn bộ thử, hoạt động lọc, thức ăn và hành vi sau khi được duyệt nuôi. Nước trong chưa chứng minh an toàn. Nếu thông số không phù hợp, chưa thả cá và báo người phụ trách; thay nước bằng nước đã xử lí phù hợp, không tự thay toàn bộ hay thêm thuốc. Kết thúc bàn giao bể cho người chăm sóc được chỉ định, không thả cá/cây ra ao. Nếu trường không đủ thiết bị, hoàn thành bản thiết kế và phân tích dữ liệu thay nuôi sống, không giả nhận đã vận hành.

Khái niệm chính

Mục tiêu thiết kế
chọn chức năng và chỉ tiêu đánh giá trước khi lắp hệ
Theo dõi
đo điều kiện và trạng thái hệ nhiều thời điểm
Hệ mở năng lượng
có đầu vào năng lượng và tỏa nhiệt dù vật chất có thể tương đối kín

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Thiết kế sơ đồ dòng năng lượng và vật chất của khay cây mẫu.

    Xem lời giải

    Ánh sáng→cây→hô hấp/tỏa nhiệt; CO₂, nước, khoáng vào cây, chất hữu cơ/xác được sinh vật sẵn có trong đất chuyển hóa. Khay trao đổi khí, nước và nhiệt, không là hệ cô lập.

Ghi nhớ

Mục tiêu thiết kế: chọn chức năng và chỉ tiêu đánh giá trước khi lắp hệ.

Theo dõi: đo điều kiện và trạng thái hệ nhiều thời điểm.

Hệ mở năng lượng: có đầu vào năng lượng và tỏa nhiệt dù vật chất có thể tương đối kín.

Thiết kế khay cây cạn an toàn thay nhốt động vật: đất sạch, cây không độc, ánh sáng phù hợp, lịch nước và lỗ thoát.

Dễ nhầm

  • Một khay xanh sau một tuần chứng minh hệ tự duy trì vĩnh viễn không cần quản lí.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Bảng thẩm định bể cá hoàn toàn giả định, chưa thả cá: thể tích hình học 54 L, nước hữu dụng đo được 45 L; nhiệt 25°C. Ba lượt kiểm tra ammonia/nitrite (mg/L): ngày 3 là 0,5/0; ngày 10 là 0,2/0,5; ngày 24 là 0/0 sau khi đã có đỉnh và người phụ trách xác nhận ổn định. Bảng mô hình không bảo đảm bể thật hoàn thành chu trình sau 24 ngày.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mục tiêu thiết kế được hiểu đúng như thế nào?

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Theo dõi được hiểu đúng như thế nào?

  4. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với nội dung phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai

    Nước bể trong không tự chứng minh ammonia và nitrite an toàn.

  6. Câu 5Mức 3Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bể mới có ammonia 0,5 mg/L và nitrite 0. Quyết định phù hợp?

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Thiết kế sơ đồ dòng năng lượng và vật chất của khay cây mẫu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Hoàn thành kế hoạch vận hành với ba chỉ tiêu và xử lí sau dự án.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Trả lời ngắn

    Ba cây mô hình có 8,9,10 lá mới. Tổng lá mới?

  10. Câu 9Mức 4Tự luận

    Vì sao ngày 3 không có nitrite vẫn chưa được coi bể sẵn sàng? Trình bày quyết định cho ba lượt dữ liệu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay