Công nghệ 9 — Định hướng nghề nghiệp và ba mô đun trải nghiệm
Công nghệLớp 9Phần 5. Mô đun Chế biến thực phẩm — Chương II. Tổ chức và chế biến món ăn

Bài 6. Chế biến thực phẩm có sử dụng nhiệt

Mục tiêu bài học

  • Phân biệt được Hấp, Kho, Rán.
  • Giải quyết nhiệm vụ bài 6. chế biến thực phẩm có sử dụng nhiệt với dữ kiện và giới hạn an toàn rõ ràng.

Bài giảng

Bản chất và điều kiện áp dụng

Có đủ tám phương pháp dùng nhiệt: luộc làm chín trong nước, thường nước ngập nguyên liệu; nấu phối hợp nước và nguyên liệu tạo món có cả cái/nước; kho dùng ít nước, nấu nhỏ lửa để thấm; hấp dùng hơi nước nóng; nướng dùng không khí/bức xạ nhiệt; rán dùng chất béo nóng; rang dùng rất ít hoặc không chất béo, đảo nguyên liệu; xào dùng ít chất béo và nhiệt tương đối cao, đảo nhanh theo món. Đây là phân biệt cơ chế, không là công thức bảo đảm an toàn chỉ bằng thời gian. Mỗi phương pháp cần sơ chế sạch, nấu đủ và trình bày bằng dụng cụ sạch.

Quy trình, kiểm soát và sản phẩm mẫu

Hồ sơ tám sản phẩm nguyên bản dưới đây là kế hoạch định lượng và tiêu chí dự kiến, KHÔNG là kết quả đã nấu. Mỗi món dùng nguyên liệu rõ nguồn/nước an toàn; rửa tay, tách dụng cụ sống–chín, kiểm dị ứng và chỉ người phụ trách thao tác dao, bếp, lò, hơi hoặc dầu nóng. Lượng phục vụ dưới đây không phải khẩu phần dinh dưỡng khuyến nghị. Không dùng thời gian hay màu sắc đơn lẻ để bảo đảm an toàn; kiểm chín phù hợp món và nhiệt kế thực phẩm khi cần, phục vụ/giữ nóng lạnh theo hướng dẫn.

  1. Luộc cà rốt:200g cà rốt đã rửa,700mL nước an toàn,1g muối; nồi/thớt/dụng cụ gắp sạch. Người phụ trách cắt lát đều khoảng0,5cm, đun nước, cho cà rốt ngập nước và nấu đến chín; vớt bằng dụng cụ sạch. Sản phẩm dự kiến:miếng chín đều, còn hình dạng, không lõi cứng/nhũn nát. Ghi thời gian thật nếu làm,không tự ghi đã đạt.
  2. Nấu canh bí–đậu:200g bí đã rửa,100g đậu phụ rõ nguồn,600mL nước an toàn,1g muối. Cắt miếng đều; người phụ trách đun nước,cho bí rồi đậu,nấu cho nguyên liệu chín và kiểm nhiệt phù hợp. Thành phẩm dự kiến có cả cái và nước canh,miếng chín đều; dùng muôi sạch,không thêm đồ sống sau nấu.
  3. Kho đậu–nấm:150g đậu phụ,100g nấm ăn được từ nguồn bán thực phẩm,100mL nước an toàn,10mL nước tương; kiểm dị ứng đậu/nước tương. Làm sạch/cắt,cho vào nồi với nước và gia vị; người phụ trách nấu nhỏ lửa đến chín/thấm,theo dõi không cạn khê. Dự kiến còn ít nước,sản phẩm thấm và không cháy; không tự hái nấm lạ.
  4. Hấp khoai:200g khoai lang đã rửa,cắt miếng khoảng1,5cm;500mL nước an toàn cho nồi hấp phù hợp,xửng giữ khoai trên mặt nước. Người phụ trách đun tạo hơi,đậy và kiểm mức nước,tiếp tục đến khoai mềm đều; mở nắp hướng hơi xa người bằng dụng cụ cách nhiệt khô. Dự kiến khoai chín không sống lõi,không bị ngâm như món luộc.
  5. Nướng khoai:200g khoai lang rửa/cắt lát khoảng1cm,5mL dầu ăn,khay và lò. Đây là phương án mô hình,không khẳng định một thời gian đúng cho mọi lò. Người phụ trách làm nóng lò180°C,xếp một lớp,quét dầu,cho khay vào; kiểm và điều chỉnh đến chín mềm trong,không cháy đen. Ghi cài đặt/thời gian thật khi thực hiện,không nhận đã chạy lò. Lò/khay nóng chỉ người được phân công thao tác.
  6. Rán đậu:150g đậu phụ đã để ráo,cắt đều khoảng1,5cm;15mL dầu ăn và chảo phù hợp. Người phụ trách dùng dụng cụ khô,xếp nhẹ vào dầu nóng có kiểm soát,trở và làm chín đều. Dự kiến vàng ngoài,chín trong,không khét; không thả nguyên liệu ướt,không đổ nước vào dầu,không dùng màu vàng làm bằng chứng duy nhất về an toàn.
  7. Rang lạc:100g lạc thực phẩm rõ nguồn từ lô đạt yêu cầu,chảo và dụng cụ khô; chỉ tổ chức khi kiểm soát được dị ứng. Không dùng lô nghi mốc rồi lựa vài hạt để coi phần còn lại chắc an toàn. Người phụ trách đảo lửa phù hợp đến chín đều,không cháy,để nguội có kiểm soát trong dụng cụ sạch. Tiêu chí cảm quan không chứng minh không có độc tố; không phục vụ người dị ứng. Nếu lớp không đáp ứng điều kiện,chỉ phân tích hồ sơ,không nếm.
  8. Xào rau củ:100g cà rốt và200g bắp cải đã rửa,10mL dầu ăn,20mL nước an toàn,1g muối. Người phụ trách cắt đều,tách phần cứng/mềm,cho cà rốt trước rồi bắp cải,đảo với ít dầu và lượng nước đã cho đến chín phù hợp. Dự kiến rau chín tương đối đều,không cháy/không để phần cần nấu còn sống. Dùng dụng cụ sạch phục vụ,không dùng lại thớt hoặc đũa dính thực phẩm sống.
    Bảng kết quả mẫu trên giấy ghi tên món,nguyên liệu,nguồn nhiệt,tiêu chí dự kiến và điểm dừng; cột quan sát ghi“chưa thực hiện–chưa có số đo”nếu chưa nấu. Chỉ điền kết quả thực sau khi người phụ trách kiểm; nguyên liệu động vật nếu thay vào phải theo quy trình/nhiệt an toàn riêng,không tự thay trong mô hình.

Khái niệm chính

Hấp
Làm chín thực phẩm chủ yếu bằng hơi nước nóng
Kho
Nấu với ít nước và gia vị để món chín thấm
Rán
Làm chín bằng chất béo nóng theo yêu cầu món

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Mẫu xào cần 0,3 kg rau cho 2 phần, giữ cùng định lượng cho 6 phần. Cần bao nhiêu kg rau?

    Xem lời giải

    0,3×6/2=0,9 kg; không suy thời gian nấu cũng tăng đúng ba lần.

  2. Ví dụ 2

    Phân biệt luộc, hấp, nướng và rán theo môi trường truyền nhiệt chính.

    Xem lời giải

    Luộc: nước; hấp: hơi nước; nướng: không khí/bức xạ nhiệt; rán: chất béo nóng. Các món đều phải kiểm chín và vệ sinh, không dùng một thời gian chung cho mọi kích cỡ.

Ghi nhớ

Hấp: Làm chín thực phẩm chủ yếu bằng hơi nước nóng; Kho: Nấu với ít nước và gia vị để món chín thấm; Rán: Làm chín bằng chất béo nóng theo yêu cầu món.

Dễ nhầm

  • Rán đậu có nước bám nhiều rồi thả ngay vào dầu nóng là cách tránh bắn dầu. Nước gặp dầu nóng có thể gây bắn; nguyên liệu cần ráo và người được phân công thao tác an toàn.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong bài 6. chế biến thực phẩm có sử dụng nhiệt, mô tả nào đúng về Hấp?

  2. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép đúng thuật ngữ với ý nghĩa trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai

    Rán đậu có nước bám nhiều rồi thả ngay vào dầu nóng là cách tránh bắn dầu.

  4. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ phù hợp: Nấu với ít nước và gia vị để món chín thấm được gọi là .

  5. Câu 5Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp các bước của quy trình sau theo đúng quan hệ trước–sau đã quy định (không phải mọi công việc trong bài).

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Dùng dụng cụ sạch trình bày và ghi đánh giá
    2. 2Sơ chế sạch và chia phần đồng đều
    3. 3Giáo viên chuẩn bị nguồn nhiệt theo phương pháp
    4. 4Nấu và kiểm độ chín bằng tiêu chí phù hợp
  6. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Mẫu xào cần 0,3 kg rau cho 2 phần, giữ cùng định lượng cho 6 phần. Cần bao nhiêu kg rau?

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Phân biệt luộc, hấp, nướng và rán theo môi trường truyền nhiệt chính.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Lập bảng sản phẩm mẫu cho nấu, kho, rang và xào: một món, dấu hiệu đạt và một kiểm soát rủi ro mỗi loại.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay