Lịch sử và Địa lí 9
Lịch sử và Địa líLớp 9Phần 2. Lịch sử – Chương 2. Việt Nam từ năm 1918 đến năm 1945

Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 – 1930

Mục tiêu bài học

  • Trình bày và phân tích: Biến đổi xã hội thuộc địa; Các hoạt động yêu nước.
  • Vận dụng kiến thức, đối chiếu nguồn, nêu giới hạn và giải pháp phù hợp.

Bài giảng

Biến đổi xã hội thuộc địa

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp đẩy mạnh khai thác thuộc địa ở Đông Dương, làm kinh tế và xã hội Việt Nam biến đổi nhưng vẫn bị lệ thuộc. Công nhân tăng về số lượng, tập trung ở hầm mỏ, đồn điền, nhà máy; tư sản, tiểu tư sản phát triển. Nông dân chịu gánh nặng tô thuế, mất đất; nhiều giai cấp, tầng lớp tham gia phong trào dân tộc với lợi ích và khả năng khác nhau. Không đồng nhất khai thác thuộc địa với phát triển tự chủ.

Các hoạt động yêu nước

Tư sản dân tộc đấu tranh về quyền lợi kinh tế và chính trị; tiểu tư sản có hoạt động báo chí, tổ chức, đòi tự do. Phong trào đòi thả Phan Bội Châu năm 1925, để tang Phan Châu Trinh năm 1926 có sức lan toả. Công nhân bãi công, tiêu biểu Ba Son năm 1925; phong trào dần kết hợp yêu cầu kinh tế với chính trị. Việt Nam Quốc dân đảng thành lập năm 1927, khởi nghĩa Yên Bái năm 1930 thất bại, bộc lộ giới hạn của khuynh hướng dân chủ tư sản trong hoàn cảnh thuộc địa.

Nhìn phong trào trong quá trình chuyển biến

Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên năm 1925 và quá trình truyền bá tư tưởng cách mạng góp phần chuẩn bị cho khuynh hướng vô sản phát triển. Các phong trào không tách rời hoàn toàn mà tác động, cạnh tranh, chuyển hoá. Khi đánh giá một cuộc đấu tranh cần nêu mục tiêu, thành phần tham gia, cách thức và kết quả; một thất bại quân sự không có nghĩa mọi đóng góp khơi dậy tinh thần dân tộc đều bằng không.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Vì sao đánh giá phong trào cần xét cả kết quả trước mắt và đóng góp lâu dài?

    Xem lời giải

    Kết quả trước mắt cho biết yêu cầu có đạt được, lực lượng có được bảo toàn hay không. Đóng góp lâu dài còn nằm ở kinh nghiệm tổ chức, truyền bá tư tưởng và thức tỉnh tinh thần yêu nước. Khởi nghĩa Yên Bái thất bại, cho thấy hạn chế lực lượng, tổ chức và con đường đấu tranh, nhưng không vì thế phủ nhận lòng yêu nước của người tham gia. Cần phân tích hoàn cảnh thuộc địa và chứng cứ cụ thể, tránh vừa ca ngợi mọi biện pháp vừa xoá bỏ mọi ý nghĩa chỉ từ một thất bại.

Ghi nhớ

1925: Bãi công Ba Son; 1926: Phong trào để tang Phan Châu Trinh; 1930: Khởi nghĩa Yên Bái.

Dễ nhầm

  • Không suy kết luận vượt phạm vi chứng cứ; phân biệt số liệu thực, dữ liệu làm tròn và tình huống minh hoạ.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Hồ sơ học tập nguyên gốc — Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 – 1930

    Biến đổi xã hội thuộc địa

    Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp đẩy mạnh khai thác thuộc địa ở Đông Dương, làm kinh tế và xã hội Việt Nam biến đổi nhưng vẫn bị lệ thuộc. Công nhân tăng về số lượng, tập trung ở hầm mỏ, đồn điền, nhà máy; tư sản, tiểu tư sản phát triển. Nông dân chịu gánh nặng tô thuế, mất đất; nhiều giai cấp, tầng lớp tham gia phong trào dân tộc với lợi ích và khả năng khác nhau. Không đồng nhất khai thác thuộc địa với phát triển tự chủ.

    Các hoạt động yêu nước

    Tư sản dân tộc đấu tranh về quyền lợi kinh tế và chính trị; tiểu tư sản có hoạt động báo chí, tổ chức, đòi tự do. Phong trào đòi thả Phan Bội Châu năm 1925, để tang Phan Châu Trinh năm 1926 có sức lan toả. Công nhân bãi công, tiêu biểu Ba Son năm 1925; phong trào dần kết hợp yêu cầu kinh tế với chính trị. Việt Nam Quốc dân đảng thành lập năm 1927, khởi nghĩa Yên Bái năm 1930 thất bại, bộc lộ giới hạn của khuynh hướng dân chủ tư sản trong hoàn cảnh thuộc địa.

    Nhìn phong trào trong quá trình chuyển biến

    Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên năm 1925 và quá trình truyền bá tư tưởng cách mạng góp phần chuẩn bị cho khuynh hướng vô sản phát triển. Các phong trào không tách rời hoàn toàn mà tác động, cạnh tranh, chuyển hoá. Khi đánh giá một cuộc đấu tranh cần nêu mục tiêu, thành phần tham gia, cách thức và kết quả; một thất bại quân sự không có nghĩa mọi đóng góp khơi dậy tinh thần dân tộc đều bằng không.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Nhận định nào đúng về khai thác thuộc địa?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép mốc/khái niệm với nội dung đúng trong hồ sơ.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Dựa trên hồ sơ, đánh giá từng nhận định độc lập về sự kiện và cách suy luận.

    ÝĐúngSai
    a)Khai thác thuộc địa làm biến đổi xã hội nhưng duy trì lệ thuộc.
    b)Ba Son 1925 gắn phong trào công nhân.
    c)Yên Bái thất bại chứng minh người tham gia không yêu nước.
    d)Mọi giai cấp bị trị có lợi ích và cách đấu tranh giống nhau.
  5. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thông tin hoàn thành cặp: 1926 → .

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Vì sao đánh giá phong trào cần xét cả kết quả trước mắt và đóng góp lâu dài?

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Từ hồ sơ, trình bày và giải thích nội dung “Các hoạt động yêu nước” bằng một đoạn 100–180 chữ, nêu một giới hạn khi sử dụng thông tin.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Lập bảng ba hàng theo các mục 1925, 1926, 1930; mỗi hàng ghi nội dung đúng và ý nghĩa trong bài.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết một kết luận có điều kiện cho vấn đề “Vì sao đánh giá phong trào cần xét cả kết quả trước mắt và đóng góp lâu dài?”, sau đó đề xuất nguồn hoặc cách kiểm tra tiếp. Không nhận đã khảo sát nếu chưa thực hiện.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay