Lịch sử và Địa lí lớp 9 · Phần 2: Lịch sử – Chương 2. Việt Nam từ năm 1918 đến năm 1945

Hồ sơ học tập nguyên gốc — Phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1918 – 1930

Biến đổi xã hội thuộc địa

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp đẩy mạnh khai thác thuộc địa ở Đông Dương, làm kinh tế và xã hội Việt Nam biến đổi nhưng vẫn bị lệ thuộc. Công nhân tăng về số lượng, tập trung ở hầm mỏ, đồn điền, nhà máy; tư sản, tiểu tư sản phát triển. Nông dân chịu gánh nặng tô thuế, mất đất; nhiều giai cấp, tầng lớp tham gia phong trào dân tộc với lợi ích và khả năng khác nhau. Không đồng nhất khai thác thuộc địa với phát triển tự chủ.

Các hoạt động yêu nước

Tư sản dân tộc đấu tranh về quyền lợi kinh tế và chính trị; tiểu tư sản có hoạt động báo chí, tổ chức, đòi tự do. Phong trào đòi thả Phan Bội Châu năm 1925, để tang Phan Châu Trinh năm 1926 có sức lan toả. Công nhân bãi công, tiêu biểu Ba Son năm 1925; phong trào dần kết hợp yêu cầu kinh tế với chính trị. Việt Nam Quốc dân đảng thành lập năm 1927, khởi nghĩa Yên Bái năm 1930 thất bại, bộc lộ giới hạn của khuynh hướng dân chủ tư sản trong hoàn cảnh thuộc địa.

Nhìn phong trào trong quá trình chuyển biến

Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên năm 1925 và quá trình truyền bá tư tưởng cách mạng góp phần chuẩn bị cho khuynh hướng vô sản phát triển. Các phong trào không tách rời hoàn toàn mà tác động, cạnh tranh, chuyển hoá. Khi đánh giá một cuộc đấu tranh cần nêu mục tiêu, thành phần tham gia, cách thức và kết quả; một thất bại quân sự không có nghĩa mọi đóng góp khơi dậy tinh thần dân tộc đều bằng không.