Lịch sử và Địa lí 9
Lịch sử và Địa líLớp 9Phần 1. Lịch sử – Chương 1. Thế giới từ năm 1918 đến năm 1945

Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945)

Mục tiêu bài học

  • Trình bày và phân tích: Nguyên nhân và bùng nổ; Các bước ngoặt và kết thúc.
  • Vận dụng kiến thức, đối chiếu nguồn, nêu giới hạn và giải pháp phù hợp.

Bài giảng

Nguyên nhân và bùng nổ

Mâu thuẫn đế quốc về thị trường, thuộc địa, bất bình đẳng của trật tự sau 1918, khủng hoảng kinh tế và chính sách xâm lược của Đức, I-ta-li-a, Nhật tạo điều kiện chiến tranh. Chính sách thoả hiệp của một số nước phương Tây không ngăn được phát xít. Ngày 1-9-1939 Đức tấn công Ba Lan; Anh và Pháp tuyên chiến với Đức, chiến tranh bùng nổ. Phân biệt nguyên nhân sâu xa, điều kiện thúc đẩy và sự kiện châm ngòi.

Các bước ngoặt và kết thúc

Đức tấn công Liên Xô tháng 6-1941; Nhật đánh Trân Châu Cảng tháng 12-1941, chiến tranh lan rộng. Liên minh chống phát xít hình thành. Chiến thắng Xta-lin-grát 1942–1943 tạo bước ngoặt quan trọng; quân Đồng minh giải phóng nhiều khu vực và Đức đầu hàng tháng 5-1945. Tháng 8-1945, Liên Xô tiến công quân Nhật ở châu Á; Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki; Nhật tuyên bố đầu hàng ngày 15-8, kí văn kiện đầu hàng ngày 2-9-1945. Các mốc tuyên bố và kí kết phải phân biệt.

Hậu quả, vai trò và bài học

Chiến tranh gây tổn thất người, kinh tế và di sản vô cùng lớn, để lại thảm hoạ phát xít, diệt chủng và vũ khí hạt nhân. Liên Xô giữ vai trò quyết định quan trọng trong đánh bại phát xít Đức trên mặt trận châu Âu; Mỹ, Anh, Trung Quốc cùng nhiều lực lượng và nhân dân bị chiếm đóng có đóng góp lớn. Đánh giá tổng hợp không quy thắng lợi vào duy nhất một trận hoặc một vũ khí. Bảo vệ hoà bình cần chống xâm lược, tôn trọng luật quốc tế và giải quyết bất đồng bằng biện pháp hoà bình.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Đánh giá nhận định: chỉ bom nguyên tử làm Nhật đầu hàng.

    Xem lời giải

    Nhận định chỉ nêu một nhân tố và tuyệt đối hoá nó. Đến tháng 8-1945 Nhật đã thất bại trên nhiều mặt trận, bị suy giảm nguồn lực; Liên Xô tham chiến và tiến công đạo quân Quan Đông, phong trào chống Nhật cùng sức ép của Đồng minh tác động mạnh. Hai vụ ném bom nguyên tử gây thảm hoạ nhân đạo và là một nhân tố trực tiếp quan trọng, nhưng cần đặt trong tổng thể tình hình. Phải phân biệt Nhật tuyên bố đầu hàng 15-8 với kí văn kiện 2-9; đánh giá dựa nhiều chứng cứ, không ca ngợi sử dụng vũ khí huỷ diệt.

Ghi nhớ

1-9-1939: Đức tấn công Ba Lan; 15-8-1945: Nhật tuyên bố đầu hàng; 2-9-1945: Nhật kí văn kiện đầu hàng.

Dễ nhầm

  • Không suy kết luận vượt phạm vi chứng cứ; phân biệt số liệu thực, dữ liệu làm tròn và tình huống minh hoạ.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Hồ sơ học tập nguyên gốc — Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945)

    Nguyên nhân và bùng nổ

    Mâu thuẫn đế quốc về thị trường, thuộc địa, bất bình đẳng của trật tự sau 1918, khủng hoảng kinh tế và chính sách xâm lược của Đức, I-ta-li-a, Nhật tạo điều kiện chiến tranh. Chính sách thoả hiệp của một số nước phương Tây không ngăn được phát xít. Ngày 1-9-1939 Đức tấn công Ba Lan; Anh và Pháp tuyên chiến với Đức, chiến tranh bùng nổ. Phân biệt nguyên nhân sâu xa, điều kiện thúc đẩy và sự kiện châm ngòi.

    Các bước ngoặt và kết thúc

    Đức tấn công Liên Xô tháng 6-1941; Nhật đánh Trân Châu Cảng tháng 12-1941, chiến tranh lan rộng. Liên minh chống phát xít hình thành. Chiến thắng Xta-lin-grát 1942–1943 tạo bước ngoặt quan trọng; quân Đồng minh giải phóng nhiều khu vực và Đức đầu hàng tháng 5-1945. Tháng 8-1945, Liên Xô tiến công quân Nhật ở châu Á; Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki; Nhật tuyên bố đầu hàng ngày 15-8, kí văn kiện đầu hàng ngày 2-9-1945. Các mốc tuyên bố và kí kết phải phân biệt.

    Hậu quả, vai trò và bài học

    Chiến tranh gây tổn thất người, kinh tế và di sản vô cùng lớn, để lại thảm hoạ phát xít, diệt chủng và vũ khí hạt nhân. Liên Xô giữ vai trò quyết định quan trọng trong đánh bại phát xít Đức trên mặt trận châu Âu; Mỹ, Anh, Trung Quốc cùng nhiều lực lượng và nhân dân bị chiếm đóng có đóng góp lớn. Đánh giá tổng hợp không quy thắng lợi vào duy nhất một trận hoặc một vũ khí. Bảo vệ hoà bình cần chống xâm lược, tôn trọng luật quốc tế và giải quyết bất đồng bằng biện pháp hoà bình.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Sự kiện trực tiếp mở đầu chiến tranh là gì?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép mốc/khái niệm với nội dung đúng trong hồ sơ.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Dựa trên hồ sơ, đánh giá từng nhận định độc lập về sự kiện và cách suy luận.

    ÝĐúngSai
    a)Nhật kí văn kiện đầu hàng cùng ngày tuyên bố 15-8-1945.
    b)Đức tấn công Ba Lan là ngòi nổ chiến tranh 1939.
    c)Liên Xô tham chiến chống Nhật tháng 8-1945 là một nhân tố quan trọng.
    d)Một vũ khí duy nhất giải thích toàn bộ thắng lợi Đồng minh.
  5. Câu 4Mức 2Điền vào chỗ trống

    Chọn thông tin hoàn thành cặp: 15-8-1945 → .

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Đánh giá nhận định: chỉ bom nguyên tử làm Nhật đầu hàng.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Từ hồ sơ, trình bày và giải thích nội dung “Các bước ngoặt và kết thúc” bằng một đoạn 100–180 chữ, nêu một giới hạn khi sử dụng thông tin.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Lập bảng ba hàng theo các mục 1-9-1939, 15-8-1945, 2-9-1945; mỗi hàng ghi nội dung đúng và ý nghĩa trong bài.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết một kết luận có điều kiện cho vấn đề “Đánh giá nhận định: chỉ bom nguyên tử làm Nhật đầu hàng.”, sau đó đề xuất nguồn hoặc cách kiểm tra tiếp. Không nhận đã khảo sát nếu chưa thực hiện.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay